Qazaqstan • 16 Qazan, 2019

Yntymaqtastyqtyń jańa kezeńi

23 retkórsetildi

Shyǵys pen batys túrkileriniń arasyn jalǵap turǵan altyn arqaý Ázerbaıjannyń astanasy Bakýde Túrkitildes memleketterdiń yntymaqtastyq keńesiniń sammıti jetinshi ret saltanat qurdy. Túbi bir týysqan elderdiń aýyzbirliginiń, tyǵyz qarym-qatynasynyń aıǵaǵyndaı Túrki keńesine Qazaqstannyń Tuńǵysh Prezıdenti – Elbasy Nursultan Nazarbaev keldi. Mereıli on jyldyq belesinde Túrki keńesin qurý týraly bastamany osy Ázerbaıjannyń Nahchyvan qalasynda kóterip, onyń keregesiniń keńeıip, aıaǵynan nyq turýyna eseli eńbek sińirgen Elbasynyń esimi sammıtte erekshe atalyp, tarıhta alǵash ret Túrki keńesiniń Qurmetti Tóraǵasy mártebeli laýazymyna taǵaıyndaldy.

10 jyldyq beles

Túgel túrki tórge ozǵan sammıtke Keńeske múshe memleketterden Túrkııa Prezıdenti Rejep Taııp Erdoǵan, Qyrǵyzstan Prezıdenti Sooron­baı Jeenbekov, О́zbekstan Prezıdenti Shavkat Mırzııoev, Ázerbaıjan Prezıdenti Ilham Álıev jáne baqylaýshy el Majarstannyń Premer-mınıstri Vıktor Orban men qonaq retinde Túrikmenstan Pre­mer-mınıstriniń orynbasary Pýrlı Agamýradov qatysty.

Baýyrlas elderdiń bul jolǵy basqosýy túr­ki áleminiń tutastyǵyn, jarastyǵyn murat etken Túrki keńesiniń mereıli 10 jyldyǵymen tuspa-tus kelip tur. Buǵan qosa ıntegrasııalyq úderis­terdi jańa beleske shyǵarǵan Keńes dál osy Ázer­baıjan elinde qurylǵan edi. 2009 jyly Nahchyvan qa­lasynda Túrkitildes memleketterdiń yntymaq­tastyq keńesin qurýǵa uıytqy bolǵan Nahchyvan kelisimine qol qoıyldy. Osynaý bastamany kótergen – Qazaqstannyń Tuńǵysh Prezıdenti – El­basy Nursultan Nazarbaev. Sammıtte alǵash ret Túrki keńesiniń Qurmetti Tóraǵasy mártebesi bel­gilenip, Keńeske múshe memleketter bul qurmetke biraýyzdan Elbasyny laıyq dep tanydy.

Basqosýda Túrkitildes memleketterdiń ynty­maq­tas­tyq keńesine tóraǵalyq etken Qyrǵyz­stan­nyń Prezıdenti Sooronbaı Jeenbekov óz ju­mys­taryn qorytyndylady. Onyń aıtýynsha, Túrki keńesi qurylǵaly beri aýqymdy 55 is-shara uıym­das­tyrylsa, sonyń 15-si Qyrǵyzstannyń tóraǵaly­ǵy kezinde ótti. Bul kezeńde Majarstan baqylaýshy mártebesine ıe bolyp, Býdapesht qalasynda Túrki keńesiniń eýropalyq ókildigi ashyldy jáne О́zbekstan uıymnyń tolyqqandy múshesi atandy.

– Qyrǵyz tarapy arab elderimen birge Islam Yntymaqtastyǵy Uıymynda Túrki keńesine baqylaýshy mártebesin berý boıynsha jemisti jumys júrgizdi. Endi bul baǵyttaǵy jumysty Túrki keńesiniń hatshylyǵy jalǵastyrýy tıis. Sondaı-aq Osh qalasy túrki áleminiń mádenı astanasy dep jarııalandy. Osy bastama aıasynda «Túrki áleminiń etnomádenı festıvali», «Baıyrǵy Osh – órkenıet ortalyǵy» sııaqty halyqaralyq is-sharalar ótti, – dedi Sooronbaı Jeenbekov.

Buǵan qosa Qyrǵyzstan Prezıdenti óz eli túrki elderi arasyndaǵy ekonomıkalyq baılanysqa úlken kóńil bólip otyrǵanyn, saýda-ekonomıkalyq jáne ınvestısııalyq yntymaqtastyqtyń áleýetin arttyrý qajet ekenin, ásirese shaǵyn jáne orta kásipkerlikti qoldaýdyń mańyzdylyǵyn atap ótti.

 

– Túrki keńesi elderiniń ishki jalpy óniminiń kólemi shamamen 1,5 trıllıon dollardy quraıdy. Bizge ekonomıkalyq múmkindikterdi tolyq paıdalaný kerek. Qyrǵyzstan bul baǵytta kólik dálizderin keńeıtý, energetıkalyq nysandardy salý, jeńil ónerkásip jáne aýyl sharýashylyǵy ónimderin qaıta óńdeý boıynsha jumys istep jatyr. Logıstıka, kólik, týrızm jáne ınnovasııalyq tehnologııalar salalaryndaǵy baılanys­tar kúsheıip keledi. Túrki keńesi elder­indegi áriptesterimizben osy salalardaǵy birlesken jumysqa daıynbyz. Qyrǵyzstan men Qazaqstannyń Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaqqa múshe bolǵany túrki elderiniń kásipkerlerine 190 mıllıon halqy bar naryqqa shyǵýǵa múmkindik beredi, – dedi Qyrǵyzstan Prezıdenti.

Odan ári Sooronbaı Jeenbekov sóz tizginin budan keıin Túrki keńesine tóra­ǵalyq etetin Ázerbaıjan Prezıdenti Il­ham Álıev­ke berdi. О́z kezeginde Ilham Álıev Ázerbaı­jan Túrki keńesi­niń tóraǵalyq qyzmetin razylyqpen qabyl­daıtynyn, baýyrlas elder arasyndaǵy baılanysty tereńdetý men keńeıtý úshin kúsh salatyndaryn aıtty.

Ol túrki halyqtary birliginiń uıyt­qysy bolyp otyrǵan osynaý Keńestiń óz elinde, Nahchyvan qalasynda qurylǵanyna 10 jyl tolyp otyrǵanyn jáne osy mereı­li merzimniń Ázerbaıjanda atalyp otyr­ǵanyna qýanyshty ekenin jetkizdi. Osy tusta Ilham Álıev Nahchyvan Ázerbaı­jan jeriniń qurlyq bóliginen bólek or­nalasqanyn, sol eki ortada Ázerbaıjannyń ejelgi qalasy Zangezýr qalasy baryn aıtyp, bul qalanyń Armenııaǵa berilýi Túrki áleminiń geografııalyq tutastyǵyna selkeý túsirip turǵanyn málimdedi. Osylaısha Ázerbaıjan Prezıdenti túrki elderiniń qaýipsizdigin qamtamasyz etý máselesin nazarǵa aldy.

– Sammıttiń búgingi taqyryby shaǵyn jáne orta kásipkerlikti damytýǵa arnalyp otyr. Ázerbaıjanda osy salaǵa baǵyt­talǵan arnaıy agenttik jumys atqa­rady. Ekonomıka jóninde sóz qozǵasaq, Ázerbaıjanǵa 270 mlrd dollar ınvestısııa tartylǵan. Olardyń jartysy – sheteldik ınvestısııa. Sonyń ishinde 12 mlrd dollar ınvestısııany Túrkııa saldy. Dúnıejúzilik «Doing Business» zertteý tobynyń esebine sáıkes jańashyl elderd­iń tiziminde Ázerbaıjan alǵashqy 20-lyqqa endi. Biz Uly Jibek jolyn qaı­ta jańǵyrtýdy qoldaımyz. Mysaly, 2018 jyly Ázerbaıjan aımaǵynan túrki elde­riniń 2 mln tonna júgi ótti, – dedi Ilham Álıev.

Osydan keıin Ázerbaıjan Prezıdenti Túrki keńesin qurý týraly bastama kóterip, onyń aıaqtan nyq turýyna súbeli úlesin qos­qan Qazaqstannyń Tuńǵysh Prezıdenti Nursul­tan Nazarbaevty Túrki áleminiń joǵary ordenimen saltanatty túrde marapattady.

 

Elbasy – Qurmetti Tóraǵa laýazymyna taǵaıyndaldy

Túrki elderiniń basqosýynda tórden oryn alǵan Elbasy Nursultan Nazarbaev sóz alyp, Kaspıı teńizi jaǵasyndaǵy ásem Bakýde uıymnyń on jyldyq mereıtoıynda júzdesýdiń sımvoldyq máni zor ekenin aıtyp, Ázerbaıjan jerinde meımandostyq kórsetip, is-sharany joǵary deńgeıde uıymdastyrǵany úshin Ilham Álıevke rızashylyǵyn bildirdi.

Sonymen qatar Nursultan Nazarbaev О́zbekstan Prezıdenti Shavkat Mırzııoevti jáne búkil baýyrlas ózbek halqyn Túrki keńe­sine tolyqqandy múshe bolýymen quttyqtap, bul búkil túrkitildes qaýym úshin tarıhı ári kópten kútken oqıǵa ekenin jetkizdi.

Budan keıin Elbasy baqylaýshy el retinde sammıtke alǵash ret qatysyp otyrǵan Majarstan Premer-mınıstri Vıktor Orbandy da quttyqtap, Býda­peshtte Túrki keńesiniń ókildigin ashý mańyzdy qadam ekenin, bul ókildik Eýropa baǵytyndaǵy Keńes qyzmetiniń órisin keńeıtetinin, túr­kitildes elderdiń Shyǵys pen Batys arasyn­daǵy dánekerlik rólin nyǵaıtý úshin jańa múmkindikterge jol ashatynyn atap ótti.

Sondaı-aq Nursultan Nazarbaev óz só­zin­de Sooranbaı Jeenbekov bastaǵan qyr­ǵyz eli­niń Keńestegi tóraǵalyǵyn joǵary baǵalady.

– Maǵan «Túrki keńesiniń Qurmetti Tór­aǵasy» mártebesin berýdi usynǵan baýyrym, Túrkııa Prezıdenti Rejep Taııp Erdoǵanǵa alǵysymdy bildiremin. Osy bas­tamany qoldaǵandaryńyz úshin barshańyzǵa rızamyn. Bul joǵary mártebe maǵan ózimniń bastamammen qurylǵan ortaq uıymymyzdyń jumysyna belsene qatysýymdy jalǵastyrýǵa múmkindik beredi, – dedi Elbasy.

Qazaqstannyń Tuńǵysh Prezıdenti túrki­tildes memleketter basshylarynyń tolyq for­mattaǵy alǵashqy kezdesýin eske alyp, onyń 1992 jyly qazan aıynyń sońynda Ankarada ótkenin atap ótti.

– Ortalyq Azııanyń jańa táýelsiz memle­ketteri tarıhynyń alǵashqy kezeńi edi. Sol kezde-aq ortaq tarıh, til, mádenıet jáne salt-dástúrge negizdeletin, barlyq baýyrlas halyqtar arasyna dáneker bolatyn baı­lanystardyń bar ekenin aıqyn túsindik. Sondyqtan tamyrlas elderdiń bári Ankara málimdemesine qol qoıdy. Sol arqyly biz túrki áleminiń baıtaq keńistiginde ózara yntymaqtastyqty damytýǵa degen erik-jiger men batyldyq kórsettik. Kem degende Qazaqstan halyq­aralyq arenadaǵy óziniń negizgi basym­dyqtarynyń biri retinde túrki vektoryn aıqyndap aldy. Túrkitildes memleketter basshylary Ázerbaıjanda, Túrkııada, Qyrǵyzstanda, О́zbekstan men Qazaqstanda ártúrli quramda onǵa jýyq kezdesý ótkizdi. Elderimizdiń ishki kún tártibiniń áralýandyǵy men syrtqy saıası jaǵdaı sol kezdesýlerdiń árqıly nátıje berýine áserin tıgizdi, – dedi Nursultan Nazarbaev.

Elbasy osydan 10 jyl buryn Nahchy­vanda Túrkitildes memleketter yntymaq­tastyǵy keńesin qurý týraly negizgi qu­jatty bekitken­derin, osylaısha ózara baı­lanystyń barynsha oılastyrylǵan jáne pragmatıkalyq jańa kezeńi bastalǵanyn, dál osy bastama qazirgi mereıtoılyq mejege jaqsy jetistiktermen qadam basýǵa múmkindik bergenin málimdedi.

– Birinshiden, biz jahandyq turǵyda da, óz ishimizde de uıymǵa suranys bar ekendigin ári onyń ózektiligin dáleldeı aldyq. Ekinshiden, Keńestiń qatary О́zbekstan men Majarstan esebinen tolyqty. Bul – bizdiń birlesken jylnamamyzdyń jańa paraǵy. Úshinshiden, elderimiz salmaqty ınstıtýsıonaldyq arhıtektýra qalyptastyrdy. Tórtinshiden, Keńestiń óńirlik jáne halyqaralyq deńgeıdegi saıası jáne ekonomıkalyq bedeli ósip keledi. Besinshiden, Túrki álemi ıntegrasııasynyń tujyrymdamasy qabyldandy. Osy qujatqa sáıkes, túrkitildes elderdiń kóp qyrly yqpaldastyǵy keleshekte budan da joǵary deńgeıge kóteriledi, – dedi Qazaqstannyń Tuńǵysh Prezıdenti.

 

Túrki keńesiniń ataýyn ózgertýdi usyndy

Nursultan Nazarbaev shırek ǵasyrdan asa ýaqytta túrkitildes memleketter bas­shylarynyń túrli quramdaǵy 17 kezdesýiniń bárine qatysqanyn erekshe atap ótti.

– Men úshin «Turk» sóziniń árbir árpi árqashan aıryqsha mańyzǵa ıe. Aıtalyq, «T» árpi – trast, ıaǵnı senim, «Iý» – ıýnıtı, ıaǵnı «birlik», «R» – renessans, ıaǵnı «qaıta órkendeý, «K» kınshıp, ıaǵnı «týystyq» degen maǵynany beredi. Osy turǵyda meniń qaýymdastyq ishindegi jumysymnyń bas­ty maqsaty elderimizdi jaqyndastyrý boldy. Sondyqtan birlesken kúsh-jigerdiń arqasynda osy maqsatqa qol jetkizgenimizge óte qýanyshtymyn. 160 mıllıonǵa jýyq azamaty bar bizdiń baýyrlas alyp otbasymyzdyń aıasy keńeıip, qarym-qatynasymyz damyp keledi. Sonymen qatar búginde álemde alpaýyt derjavalar arasyndaǵy teketires pen senim daǵdarysy saldarynan kúrdeli saıası ahýal qalyptasyp otyrǵany barshaǵa aıan. Keıde bizdiń Keńesimizge múshe elder arasynda da sheshýdi qajet etetin máseleler týyndap jatady. Árıne, mundaı jaǵdaıda biz qol qýsyryp qarap otyrmadyq. Osyndaı syn-tegeýrinderge jaýap retinde Túrki álemi ıntegrasııasynyń tujyrymdamasyn qabyldaý jónindegi qadamdy jáne Sholpan-Atada (Qyrǵyzstan) men usynǵan túrki yntymaqtastyǵy uıymdarynyń reformasyn atap ótýge bolady. Men osy reformany júzege asyratyn Úılestirý komıtetin qurý týraly sheshimdi qoldaımyn. Bul komıtet qurylymdardaǵy jumysty bir júıege keltirip, birin-biri qaıtalaýǵa jol bermeýi qajet, – dedi Elbasy.

Túrki keńesi 10 jylda qalyptasý jolyn artqa tastap, jańa kezeńge qadam bas­ty. Osyǵan oraı Qazaqstannyń Tuńǵysh Pre­zı­denti túrki bolashaǵynyń jańa kókjıegin qa­lyptastyrýǵa kirisetin ýaqyt kelgenin aıtyp, ortaǵa eki usynysyn tastady. Onyń birinshisi «Túrki keleshegi – 2040» baǵdarlamasyn ázirleý boldy.

– Bul qujatqa túrkitildes qoǵamdas­tyq­tyń uzaq merzimdi maqsattary men oǵan qol jetkizý joldary engizilýi tıis. Osylaısha biz óz halyqtarymyzǵa atalǵan kezeńdegi túrki ıntegrasııasynyń túpki beınesiniń kórinisin usynamyz. Sol arqyly syrtqy saıasat jáne «jumsaq kúsh» saıasaty, saýda men tranzıt, týrızm men ınvestısııa, energetıka men «jasyl» ekonomıka, shaǵyn jáne orta bıznes sııaqty elderimizdiń basymdyq beretin salalaryndaǵy ózara yqpaldastyǵyna tyń serpin beremiz. Baǵdarlamaǵa mádenıet pen bilim berýdi, jastar saıasaty men densaýlyq saqtaýdy, sıfrlandyrý men jasandy ıntellektini de qosý qajet. Sondaı-aq qazirgi kezde Qazaqstan ǵalamat qurylys jumysyn júrgizip jatqan «Túrkiniń besigi» sanalatyn Túrkistan qalasyn damytýdy da birlesip engizý kerek. Tıisti taldaý júrgizgennen keıin bul qujatqa osy jáne aldyńǵy sammıtterde usynylǵan bastamalardy iske asyrý jónindegi «Jol kartalary» da engizilýi tıis. Memleketterimizdi damytýdyń ulttyq baǵdarlamalarymen bul qujattyń úılesim tabýy da óte mańyzdy. Sonymen birge biz birlestiktiń ashyqtyǵyn qamtamasyz etip, qandaı da bir bloktyq sanadan aýlaq bolǵanymyz jón, – dedi Nursultan Nazarbaev.

Elbasy ekinshiden, keleshekte Keńestiń ataýyn ózgertý máselesin qarastyrýdy usyndy.

– Bizdiń tilimizdiń, sondaı-aq tarı­hy­myz­dyń, mádenıetimizdiń, dúnıetany­mymyz ben salt-dástúrimizdiń tamyrlary – bir. Osynyń negizinde búgingi túrki ıntegrasııasynyń tabysty bolýy tek biz úshin ǵana emes, sonymen birge búkil Eýrazııa keńistigindegi qaýipsizdik pen turaqtylyqty nyǵaıtý úshin de strate­gııalyq mańyzǵa ıe. HHI ǵasyr osy múm­kindikti berip tur jáne biz ony tolyqtaı paı­dalanýymyz qajet. Bul rette Túrkitildes memleketter yntymaqtastyǵy keńesin Uıym deńgeıine deıin kóterýge bolady dep sanaımyn. Osylaısha bizdiń qurylymdy túrkitildes dep emes, «Túrki­tektes memleketter uıymy» dep ataýǵa bolady, – dedi Qazaqstannyń Tuńǵysh Prezıdenti.

Elbasy sóziniń sońynda Túrki ınte­gra­sııa­syn nyǵaıtý jáne ilgeriletý baǵy­tyndaǵy eńbegi joǵary baǵalanǵanyn úl­ken abyroı, zor mártebe kóretinin, aldaǵy ýaqytta da osy baǵyttaǵy ortaq iske kómek­tesýge, qoldaý kórsetýge árqashan daıyn ekenin málimdedi.

 

Kásipkerlikke keń óris

Elbasy áý bastan túrki jurtyna tutasý jolymen qosa, ekonomıkalyq ıntegra­sııaǵa negizdelgen berik baılanys or­natýdy usyndy. Sodan bergi 10 jyl boıy Túrki keńesi arqyly týysqan el­der saıası, ekonomıkalyq jáne áleýmettik salalar­daǵy yntymaqtastyqty kúsheıtken aıtýly jetistikterge qol jetkizdi. Osy baǵyttaǵy is-sharalardy odan ári ilgeriletý úshin bıylǵy sammıt «Múshe memleketterdiń shaǵyn jáne orta kásiporyndaryn qoldaý» taqyrybyna arnalyp otyr. Alqaly jıynda memleketter basshylary atalǵan baǵyttaǵy basymdyqtarǵa toqtaldy.

Túrkııa Prezıdenti Rejep Taııp Erdo­ǵan sóz alǵanda aldymen Nursultan Nazar­baev­ty Túr­ki keńesiniń Qurmetti Tór­aǵa­sy atan­ǵa­nym­en quttyqtap, Túrki áleminde Túrki keńe­siniń deńgeıi joǵaryla­ǵanyn aıtty.

Sammıttiń aldynda Rejep Taııp Er­do­ǵan Elbasy Nursultan Nazarbaevpen eki­jaq­ty kezdesý ótkizip, taraptar túrki álemi elderi ıntegrasııalyq úderisiniń qazirgi jaǵ­daıy men aldaǵy perspektıvalaryn tal­qylady. Sonymen qatar olar aımaqtyq qa­ýipsizdikti jáne Eýrazııa qurlyǵy mem­leketteriniń turaqty damýyn qamta­masyz etý máseleleri jóninde pikir almasty.

Al Túrki keńesiniń otyrysynda Túrkııa basshysy kún tártibindegi ekonomıkalyq máselelerge toqtaldy.

– Biz ekonomıkalyq yntymaqtastyqqa úlken mán beremiz. Osy tusta dollardyń bizdiń ekonomıkamyzǵa yqpal etýin tómen­detýimiz kerek. Kaspıı dáliziniń Túrkııa ekono­mıkasy úshin mańyzy zor. Bul baǵytta­ǵy jumysty ilgeriletý kedendik yntymaq­tastyqty kúsheıtýge tikeleı baılanysty. Kommersııalyq qarym-qatynasqa kedergi keltirip otyrǵan barlyq kvotany alyp tastaýymyz tıis dep sanaımyn, – dedi ol.

Sonymen qatar Rejep Taııp Erdoǵan Túrkııa sońǵy jyldary stýdentterge 3000 stıpendııa bólip jatqanyn, ol stıpendııany ıelengenderdiń ishinde túrki elderiniń azamattary kóp ekenin, qazirgi kezde Túrkııada oqyǵan túlekter tabysty eńbek etip júrgenin atap ótti.

Túrkııa Prezıdenti túrki elderiniń qaýipsiz­digi týraly sóz qozǵaǵanda ter­ro­rıs­ter tón­dirip turǵan qaýip-qaterge toqtaldy. Osy rette ol Túrkııa júrgizip jat­qan Sırııa­daǵy áskerı operasııanyń maq­saty bosqyn­dardy eline qaıtarý ekenin, búginde 3 mıl­lıon sırııalyq bos­qyndy Túrkııada panalat­qandaryn aıtyp, baýyrlas elderdi Sırııaǵa qoldaý kórsetýge shaqyrdy.

Rejep Taııp Erdoǵan óz sózinde kelesi jyly Túrikmenstan da Keńeske múshe bolady dep úmittenetinin, bolashaqta alty memleket ortaq maqsatqa jumylsa, úlken kúshke ıe bolatyndaryn málimdedi.

 

Bes saýsaqtaı birigip, ortaq maqsatqa jumyldy

Túgel túrkiniń týyn tik kótergen, tere­zesin teń etken atalǵan Keńes áýelde tórt memleketti túgendep, oǵan Ázerbaıjan, Qazaqstan, Qyrǵyzstan, Túrkııa múshe boldy. Endi bıyl mereıli jyldyń qar­sańynda Túrki tildes memleketterdiń yntymaqtastyq keńesiniń keregesi keńeıip, О́zbekstan qatarǵa qosyldy. Byltyr baqylaýshy el retinde Keńestiń ortasynan tabylǵan О́zbekstan bıyl onyń tolyqqandy múshesi bolyp, baýyrlas eldermen ıyq teńestirdi.

О́zbekstan Prezıdenti Shafkat Mır­zııoev óz eliniń Túrki keńesine qosylýyn barlyq jaǵynan zańdylyq ekenin aıtty.

Sonymen qatar ol О́zbekstanda týrıs­terdiń sany kóbeıip jatqanyn, ásirese elge qydyryp keletin týysqan halyqtar kóp ekenin málimdedi. Buǵan qosa ol shaǵyn jáne orta bıznesti damytýǵa erekshe yntaly ekenin aıtyp, Keńeske múshe ár memlekette túrki elderiniń saýda úılerin ashýdy usyndy. Osy rette Shavkat Mırzııoev jas kásipkerlerdi yntalandyrýǵa mán berip, О́zbekstanda jas kásipkerler forýmyn ótkizýge daıyn ekenderin jarııa etti.

Sondaı-aq О́zbekstan Prezıdenti Halyq­­aralyq Túrki akademııasyna qosy­lýǵa beıildi ekenin aıtyp, «Túrki máde­nıetiniń jaýharlary» ataýymen 100 tomdyq basyp shyǵarýǵa usynys jasady. Bul joba­nyń ishinde búkil túrki halyqtarynyń ǵulama­lary­nyń eńbekteri qamtylmaq. Osy rette ol Túrki mádenıetine qosqan úlesi úshin TÚRKSOI syılyǵyn taǵaıyndaý týraly bastama kóterdi.

Budan keıin sóz kezegi Majarstannyń Premer-mınıstri Vıktor Orbanǵa tıip, ol Elbasynyń Túrki áleminiń ortaq maqsattaryn júzege asyrýǵa eseli eńbegi sińgenin aıtyp, Nursultan Nazarbaev Majarstandaǵy qypshaqtardyń úlken dosy dep málimdedi. Ol Túrki keńesiniń qyzmetin baqylap qana qoımaı, onyń jumysynyń jandanýyna da kúsh salatyndaryn, túrki elderiniń Eýropamen yntymaqtastyq ornatýǵa septesetinderin aıtty jáne túrki elderiniń azamattary úshin Majarstan 725 stıpendııa bóletinin jetkizdi.

Al Keńeske qonaq retinde qatysyp otyrǵan Túrikmenstannyń Premer-mı­nıs­triniń orynbasary Pýrlı Agamýradov yntymaqtastyqtyń mańyzdy bóligi retinde mádenı dıplomatııaǵa toqtalyp, Kaspıı arqyly basqa da qurlyqtarǵa jol ashýdy qoldaıtyndaryn atap ótti.

Alqaly jıyn sońynda Túrki keńesiniń Bas hatshysy Baǵdat Ámireev baıandama jasady. Ol baýyrlas О́zbekstannyń uıymǵa qosylýy Túrki keńesiniń jumysyna tyń serpin berip, Túrkitildes memleketter men halyqtardyń yntymaqtastyǵy Túrki keńesiniń biriktirýshi kók baıraǵy astynda arta túsetinin atap ótti.

Bas hatshynyń aıtýynsha, Majarstan­men yntymaqtastyq keńeıdi. Buǵan qosa, 2019 jylǵy 19 qyrkúıekte Býdapesht qalasynda Syrtqy ister mınıstrleriniń kómegimen Túrki keńesiniń eýropalyq bólimi ashyldy. Bul qadam – Majarstannyń Túrki álemimen baılanystaryn damytýǵa degen nıetiniń aıqyn aıǵaǵy.

Sonymen qatar Keńes baýyrlas Túrik­menstan elimen qarym-qatynas qurýda aıtar­lyqtaı tabystarǵa qol jetkizdi. Osy jyl­dyń maýsym aıynda Túrki keńesi Bas hatshy­synyń Túrikmenstanǵa alǵashqy resmı sa­pary ótti. Ekijaqty kezdesýler barysynda Túrikmenstanǵa Keńeste baqylaýshy márte­besin berý týraly ózara túsinistik ornaǵan.

Budan keıin Baǵdat Ámireev Keńeske mú­she memleketter arasyndaǵy ekonomıkalyq yntymaqtastyqty tereńdetýge erekshe mán berip, kún tártibiniń negizgi taqyryby shaǵyn jáne orta bıznesti damytý jóninde keńinen sóz qozǵady. Túrki keńesiniń aıasynda 17 mamyrda Nur-Sultan qalasynda qurylǵan Túrki saýda-ónerkásip palatasy elderimiz arasyndaǵy saýda-ekonomıkalyq baılanystardy damytýǵa úlken úles qosatynyn aıtty. О́zbekstan men Majarstannyń saýda palatalary da bul proseske resmı túrde qosyldy. Bir apta buryn Tashkentte 500 iskerdiń qatysýymen keń kólemdi bıznes forým ótti. Keshe Bakýde dál osyndaı úlken bıznes forým uıymdastyryldy. Osy eki forýmda ondaǵan kelisimderge qol qoıyldy. Osy jyldyń ekonomıka salasyndaǵy taǵy bir mańyzdy bastamasy – Túrki ınvestısııa qory. Atalǵan qor shaǵyn jáne orta bıznes kásiporyndaryn qoldaý arqyly elderimizdiń saýda-ekonomıkalyq yntymaqtastyǵyna serpin berýi tıis.

Sońǵy jańalyqtar

21 jyl boıy qujatsyz júrgen

Aımaqtar • Búgin, 10:59

VII PR forýmy Almatyda ótti

Aımaqtar • Búgin, 10:45

Fermerdiń maýsymdyq tabysy qansha?

Aımaqtar • Búgin, 09:51

Jánibek aýdanynda et óndirý artty

Aımaqtar • Búgin, 09:26

MRT alýǵa jarty mıllıard jumsalǵan

Aımaqtar • Búgin, 09:21

Bas basylymnyń baıtaq belesi

Aımaqtar • Búgin, 09:08

Qaıta oralǵan qumarshyq

Aımaqtar • Búgin, 07:54

Termeshiler tereńnen terbedi

Ádebıet • Búgin, 07:52

Túrik kınolary tegin kórsetiledi

Qoǵam • Búgin, 07:47

«Arý» – kóz arbaǵan kórkemdik álemi

Rýhanııat • Búgin, 07:45

Haziretter qazynasy

Rýhanııat • Búgin, 07:43

«Speshranda» saqtalǵan...

Rýhanııat • Búgin, 07:26

«Tákappar eken qulja alma»

Qoǵam • Búgin, 07:23

Zań kerek!

Ekologııa • Búgin, 07:20

El qurmeti erekshe

100 • Búgin, 07:14

It júgirtip, qus saldy

Aımaqtar • Búgin, 07:12

Senim hám serpin

Rýhanııat • Búgin, 07:09

Ekologııany qorǵaýǵa adaldyq kerek

Ekologııa • Búgin, 07:03

Ǵarysh salasy jańa deńgeıge kóteriledi

Tehnologııa • Búgin, 06:38

Parasattylyq – basty nazarda

Aımaqtar • Búgin, 06:30

Hat qorjyn (14.11.2019)

Ádebıet • Búgin, 06:28

Kúrish suryptary suıylyp barady

Ekonomıka • Búgin, 06:24

Sıpaty bólek kýálik

Qoǵam • Búgin, 06:14

Altyn Adam Afınada

Qazaqstan • Keshe

Uqsas jańalyqtar