Qazaqstan Prezıdenti óz Joldaýynda azamattardyń barlyq syndarly ótinish-tilekterin jedel əri tıimdi qarastyratyn «Halyq únine qulaq asatyn memleket» tujyrymdamasyn iske asyrý – bərimizge ortaq mindet ekenin jetkizdi. Prezıdenttiń aıtýynsha, bılik pen qoǵam arasynda turaqty dıalog ornatý arqyly ǵana qazirgi geosaıası ahýalǵa beıimdelgen úılesimdi memleket qalyptastyrýǵa bolady. Bul máseleler biz úshin de kókeıkesti, sebebi Ulttyq ulanǵa zańǵa sáıkes jeke tulǵa, qoǵam men memlekettiń, adam men turǵyndardyń quqyqtary men bostandyqtaryn qylmystyq jáne basqa da quqyqqa qarsy áreketterden qorǵaý, sondaı-aq tabıǵı, tehnogendik jáne áleýmettik sıpattaǵy tótenshe jaǵdaılardyń saldaryn joıý mindetteri júktelgen.
El Prezıdenti, Joǵarǵy Bas qolbasshy retinde elimizdiń táýelsizdigin, qoǵamdyq qaýipsizdikti qamtamasyz etý boıynsha Qarýly Kúshter, basqa áskerler men áskerı qurylymdardyń ornyn erekshe atap ótti. Osyǵan baılanysty Ishki ister mınıstri Erlan Turǵymbaevtyń tapsyrmasy boıynsha biz áskerdiń jaqyn aradaǵy damý perspektıvasyn qarastyrdyq. Qazir Ulttyq ulannyń 2020-2022 jyldarǵa arnalǵan Damý baǵdarlamasyn daıyndaýdamyz. Bul jerde biz áskerdiń mobıldigine, kásibı daıyndyǵyna, memleketimizdiń qoǵamdyq qaýipsizdigine tıimdi qatysa alatyn zamanaýı qarý-jaraqpen, áskerı jáne arnaıy tehnıkamen qamtamasyz etýine erekshe kóńil bólemiz.
Jaýyngerler úshin osy jyldyń kókteminde Qazaqstan Prezıdentiniń Ulttyq ulannyń elordalyq quramasyna alǵashqy saparymen kelýi aıryqsha mánge ıe boldy. Joǵarǵy qolbasshylyq pen áskerılerge qarata aıtqan sózinde Memleket basshysy Ulttyq ulan áskerı qyzmetshileriniń elimizdegi turaqtylyq pen beıbit ómirdiń saqtalýy, memleket pen qoǵam qaýipsizdigin qamtamasyz etý jolynda mańyzdy mindetter atqaratynyn atap ótti. Bul turǵyda Prezıdent qyzmettik-jaýyngerlik daıyndyq deńgeıiniń jaqsarýyna erekshe nazar aýdaryp, barlyq oqý-jattyǵýlar shynaıy jaǵdaılarǵa jaqyndatylýy tıis dep basa aıtty. Sondaı-aq Q.Toqaev bizdi Ulttyq ulannyń qyzmettik áreketine qatysty barlyq máseleler óziniń jeke baqylaýynda bolatynyna sendirdi. Bul óz kezeginde qyzmettik-jaýyngerlik tapsyrmalardy oryndaýda bizge úlken jaýapkershilik júkteıdi.
Ulttyq ulannyń elordalyq quramasyna sapary barysynda Memleket basshysy áskerı qyzmetshilerdi áleýmettik qoldaý máselesine muqııat toqtaldy. Osy oraıda «Turǵyn úı qurylys jınaq bankiniń» «Áskerı baspana» jáne basqa da baǵdarlamalar arqyly áskerdiń 1100-den asa qyzmetshisi búgingi tańda baspanaly bolǵanyn zor maqtanyshpen aıtamyz.
Kópbalaly áskerı qyzmetshilerdiń otbasylary da nazardan tys qalǵan joq. Bıyl «Mektepke jol» jalpyrespýblıkalyq qaıyrymdylyq aksııasynyń aıasynda Ulttyq ulannyń áskerı qyzmetshileri óz ishindegi az qamtamasyz etilgen, kópbalaly otbasylardyń jáne balalaryn jalǵyz tárbıelep otyrǵan ata-analardyń mektep jasyndaǵy 300-den astam balasyna mektepke qajetti oqý quraldaryn satyp alýǵa kómektesti. Ásker basshylyǵy balalarynyń nemese ózderiniń aýyr naýqastanýyna baılanysty qıyn jaǵdaıǵa dýshar bolǵan áskerı qyzmetshilerdi jáne Ulttyq ulannyń ardagerlerin de esh ýaqytta qıyndyqta qaldyrmaıdy. Múmkindiginshe biz olardyń emdelýine qarajat izdeýge kómektesip, shıpajaılarǵa jiberemiz. Shyntýaıtynda, ómirde mundaı aýrýlardan eshkim saqtandyrylmaǵan. Sondyqtan jany qysylǵan áriptesterimizge qol ushyn sozyp, qıyndyqtarymen jalǵyz qaldyrmaý – bizdiń qasıetti mindetimiz.
Bıylǵy Joldaýda da biz memleket tarapynan jasalǵan qamqorlyqty baıqap, sezinip otyrmyz. Prezıdent bizdiń aldymyzda jańa tujyrymdama negizinde jaýyngerlik qabiletti armııa qurý mindeti turǵanyn atap ótti. О́z kezeginde biz Otan qorǵaýshylar retinde Joǵarǵy Bas qolbasshymyzdyń jaýyngerlik armııa qurý jáne eldiń qorǵanys áleýetin nyǵaıtý jónindegi bastamalaryn qoldaımyz.
Memleket basshysy Joldaýynda azamattardy tabıǵı qubylystardan jáne tehnologııalyq apattardan qorǵaýǵa erekshe nazar aýdardy. «Birlik bar jerde, tirlik bar» deıdi dana halqymyz. Qazaqstandyqtardyń birliginiń bekem bolyp, judyryqtaı jumylǵanynyń kórinisi retinde biz Arys qalasynda oq-dáriler jarylystary zardaptaryn joıyp, jergilikti halyqqa kómek kórsetýin aıtamyz. Atap ótý kerek, tótenshe jaǵdaıdyń alǵashqy kúninen bastap quqyqtyq tártip áskeriniń jaýyngerleri qala turǵyndaryn evakýasııalaý jumystaryna belsendi qatysty, sondaı-aq tótenshe jaǵdaı kezinde Arys turǵyndarynyń múlikterin kúzetip, eldi mekende qoǵamdyq tártipti qamtamasyz etti. Áskerı qyzmetshiler is-qımyldarynyń arqasynda qala turǵyndaryna úlken kómek kórsetildi, jarylystar zardaptaryn joıýda ýaqtyly sharalar qabyldandy. Arys qalasyn qalpyna keltirgeni úshin segiz ulandyq Prezıdenttiń qolynan memlekettik marapattarǵa ıe boldy.
Jalpy, elimiz táýelsizdik alǵan jyldardan beri Ulttyq ulanda batyl jáne erjúrek qorǵaýshylardy tárbıeleýde dańqty jaýyngerlik dástúrler qalyptasty. Jaýyngerler san márte, tipti keıde óz ómirlerin qııý arqyly janqııarlyq áreketter jasap, erliktiń aıqyn úlgisin kórsetti. Quqyqtyq tártip áskeriniń jaýyngerleri Erbol Otarbaev, Jandos Baıanbaev, Aqylbek Qońyrov, Baqtııar Qaıyrbekov, Tımýr Rahımov, Denıs Iаkovlev jáne basqalary qazirgi zaman batyrlarynyń shynaıy obrazyna aınaldy. Erbol Otarbaevtyń janqııarlyq áreketteriniń úlgisinde kórermenderdiń ystyq yqylasyna bólengen «Altynshy beket» kórkem fılmi men telehıkaıasy túsirildi. Kınotýyndy ózin qazaqstandyq prokatta sátti kórsetip, sarapshylar men kıno synshylarynan jaqsy pikirler aldy. Jaqynda kartınanyń televızııalyq nusqasy «TEFI-Dostastyq» halyqaralyq festıvaliniń úzdik telehıkaıasy atalymynda bas júldeni ıelendi.
Sonymen birge tájik-aýǵan shekarasynda qaza tapqan 17 jaýyngerdiń erligi negizinde «Qazaqstan» telearnasy «Aıý Sınema» kınokompanııasymen birlese otyryp, Ulttyq ulannyń qoldaýynyń arqasynda jaqynda «Qazbat» atty kórkem fılm men telehıkaıanyń túsirilimin aıaqtady. Onyń úlken ekrandardaǵy tusaýkeseri osy jyldyń sońyna deıin josparlanǵan.
Granata jarylysy kezinde sarbazdy ólimnen qutqarǵan polkovnık Qaırat Úmbetovtiń erlik áreketi quqyqtyq tártip ásker tarıhynda altyn áriptermen jazylatyn bolady. Osy erligi úshin polkovnık Qaırat Úmbetovke joǵary dárejedegi «Halyq Qaharmany» ataǵy berildi. Sonymen qatar Qaırat «Rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasy aıasynda Qazaqstannyń Tuńǵysh Prezıdenti – Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń bastamasymen uıymdastyrylǵan «Qazaqstannyń 100 jańa esimi» jobasynyń jeńimpazy atanǵanyn erekshe atap ótemiz.
Tarıh kórsetip otyrǵandaı, qaı kezde bolmasyn eldiń qorǵanys qabileti qazirgi zamanǵy qarý-jaraqqa ǵana emes, jaýyngerdiń rýhyna da baılanysty bolady. Sondyqtan áskerı qyzmetshilerdiń patrıottyq tárbıesine, áskerı qyzmettiń bedeline, quqyqtyq tártip áskeriniń mártebesin arttyrýǵa aıryqsha kóńil bólinedi. 2009 jyldan bastap áskerde aqparattyq-nasıhat toptary jumys isteıdi. Dástúr boıynsha Nur-Sultan qalasynda Ulttyq ulannyń án-bı ansambliniń gala-konserti, halyqaralyq mártebege ıe bolǵan áskerı orkestrlerdiń «Áskerı kerneı» festıvali men jekpe-jek týrnırleri ótkiziledi. Ulttyq ulannyń orkestri Reseıde ótetin halyqaralyq festıvaldardyń turaqty qatysýshysy. Osy jyly orkestr tuńǵysh ret ataqty «Spassk munarasy» halyqaralyq áskerı-mýzykalyq festıvaline qatysty. Onda orkestr ujymy tek Ulttyq ulan ǵana emes, barsha elimizdiń mereıin asyrdy. Daýys berý nátıjeleri boıynsha qazaqstandyq ujym 14 sheteldik orkestrdiń ishinde úshinshi orynǵa ıe boldy.
Jastar arasynda adaldyq, qyraǵylyq, batyldyq, Otanǵa degen súıispenshilik jáne ony qorǵaýǵa daıyn bolý sekildi áskerı qyzmetti óteýge qajetti qasıetter qalyptastyrý maqsatynda Ulttyq ulanda «Jas Búrkit» áskerı-patrıottyq qozǵalysy quryldy. Onyń tarıhy 2003 jyldan bastalady. Búginde quqyqtyq tártip áskeriniń áskerı bólimderiniń jetekshiligimen 50-den astam «Jas Búrkit» áskerı-patrıottyq synyptary jáne 30-dan astam sporttyq áskerı-patrıottyq klýbtar jumys isteıdi. Osylaısha biz mektep jasynan bastap bolashaq Otan qorǵaýshylar rezervin daıyndaımyz, olardy patrıotızm men Otanǵa degen súıispenshilik sezimderine baýlımyz.
Ulttyq ulan budan bylaı da eldegi qaýipsizdik pen quqyqtyq tártipti qamtamasyz etý, qazaqstandyq qoǵam men el turǵyndaryn qorǵaý mindetterin laıyqty oryndaıtynyn úlken senimmen aıtamyn.
Rýslan JAQSYLYQOV,
general-leıtenant,
Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq ulanynyń Bas qolbasshysy
