Qazaqstan • 21 Qazan, 2019

Robot-tehnıka úıirmeleri qajet pe?

58 retkórsetildi

Sońǵy jyldary elimizde balalarǵa arnalǵan túrli úıirmelerdiń sany kóbeıip ketti. Olardyń arasynda mektep oqýshylaryna robot-tehnıkasyn úıretetin sabaqtar asa tanymal. Búgingi jastarǵa bul salany mektep qabyrǵasynan bastap meńgerý nelikten mańyzdy? Ata-ana balasyn robot-tehnıka úıirmesine berý týraly oılanýy kerek pe?

О́tken ǵasyrda dúnıege kelip, elimiz táýelsizdik alǵan tusta eseıgen balalar bos ýaqytyn dalada ótkizse, búgingi jaǵdaı múldem basqa. Qazirgi oqýshylardyń kúni tańerteńnen keshke deıin josparlanyp qoıǵan. Árbir ata-ana balasynyń bos ýaqytyn tıimdi paıdalanyp, túrli úıirmege jibergendi qup kóredi. Buryndary án-bı, sport seksııalary tanymal bolsa, qazir bul tizimge logıka, mentaldy arıfmetıka, robot-tehnıka, jyldam oqý, sheshendik óner, akterlik sheberlik, jýrnalıstıka, shet tilderin jáne ózge de salalardy meńgerýge arnalǵan túrli kýrstar qosylǵan. Osylardyń ishinde robot-tehnıkasyna degen qyzyǵýshylyq jyl saıyn artyp keledi. Ázirge ata-analardyń bárine birdeı tanys emes bul úıirmede qatysýshylar nemen shuǵyldanady degen suraqtyń paıda bolýy zańdylyq. Sebebi tek sońǵy jyldary robot-tehnıkamen aınalysatyn balalardyń sany edáýir kóbeıip, respýblıkalyq deńgeıde memleket tarapynan baıqaýlar jarııalanyp júr. Al úzdikteri Google sekildi iri tehnologııa kompanııalary uıymdastyratyn halyqaralyq baıqaýlarda top jaryp keledi.

Mamandardyń aıtýynsha, synypta robot jasaýdy úırený oqý­shy­larǵa ǵylym, tehnologııa, ın­jenerııa jáne matematıka (STEM) sabaqtaryn odan ári jaqsy tú­sinýge kómektesedi. Al bolashaq týraly boljamdardyń barlyǵy ro­bottardyń keıbir mamandyq ıe­lerin tolyǵymen almastyra ala­tynyn aıtady. Bul úrdis qazir­diń ózinde bastalyp ketti. Son­dyqtan bolashaq mamandar báse­kege qabiletti bolýy úshin, eńbek kúshi bolatyn robottardyń qalaı jumys isteıtinin túsinýi úshin qazirden bastap robot-tehnıka negizderimen tanys bolǵany abzal.

Elimizde oqýshylarǵa osy salany úırete bastaǵan alǵashqy oqý oryndarynyń biri Nazarbaev zııatkerlik mektepteri boldy. Barlyq óńirlerde robot-tehnıka synyptary oqý baǵdarlamasyna kirmese de, joǵary synyptar úshin mindetti sabaq, al basta­ýysh synyp oqýshylaryna úıirme negizinde ótedi. Ustazdar synyptarda barlyq qural-jabdyqtar men qajetti qurylǵylar jetkilikti ekenin aıtady. Balalardan tek qyzyǵýshylyq pen beıimdilik talap etiledi. Taldyqorǵan qalasyndaǵy fızıka-matematıkalyq baǵyttaǵy Nazarbaev zııatkerlik mektebiniń robot-tehnıka pániniń muǵalimi Nı­ko­laı Avdıýnınniń aıtýynsha, barlyq balada birdeı qyzyǵý­shy­lyq bola bermeıdi. «Bir synypta oqıtyn oqýshylardyń jartysy ǵana qyzyǵýshylyq tanytýy múmkin. Al osy salanyń negizderin úırenip qana qoımaı, jobalar jasap, jarystarǵa qatysatyndar sany odan da az bolady. Bul – qalyp­ty jaǵdaı. Bizdiń mektepte ro­bot-tehnıka úıirmesi birinshi sy­nyptan bastap bar. Jalpy úıir­mege barǵysy keletin balalarǵa 3-synyptan bastap shuǵyldanýǵa keńes beremiz», deıdi N.Avdıýnın. Mamannyń sózine sensek, sıfrly tehnologııa  ómirdiń barlyq salalaryna enip jatyr. Al bolashaq jastarǵa sol ózgeristerdi túsiný óte mańyzdy. Tańdaǵan mamandyǵyna qaramastan kez kelgen qyzmetker ozyq tehnologııalarmen jumys isteýge, ózderi jasap, erkin qoldana alýǵa qaýqarly bolýy shart. Son­daı-aq N.Avdıýnın robot jasaý ar­qyly balalardyń logıkalyq oılaý qabileti men mehanızmder jumy­syn túsinýge yqpal etetin ınje­nerlik qabiletteri damıtynyn aıtady. Bul qasıetter bola­shaqta kez kelgen maman ıesin qa­tar­las­ta­rynan aıshyqtap turatyny sózsiz.

Robot-tehnıkasymen aınalysatyn balalarǵa memleket tarapynan da úlken qoldaý kórsetiledi. Bolashaqta jastar elimizde robot óndirisin qolǵa alyp, Qazaqstandy Ortalyq Azııada digital derjavaǵa aınaldyrady degen senim bar. Osy maqsatta «QazRobotıks» qazaq­standyq bilim berý jáne sport­tyq robot-tehnıka federasııa­sy quryldy. Uıym jyl saıyn óńirlerden úzdik jobalardy iriktep, respýblıkalyq jarys uıymdastyrady. Al úzdik atanǵandarǵa ári qaraı qoldaý kórsetip, halyqaralyq baıqaýlarǵa qatysýyna nemese ınvestorlar tabýyna qol ushyn beredi. Osy salada kásibıligin arttyryp, bilikti maman bolamyn deýshilerge elordada tamasha múmkindikter ashylady. Mektep túlekteri bıyl alǵashqy stýdentterin qabyldaǵan Astana IT ýnıversıtetinde aqpa­rattyq-kommýnıkasııalyq tehnologııa, kıberqaýipsizdik, telekommýnı­ka­sııa mamandyqtary boıyn­sha joǵary bilim alýlaryna bo­lady. Al jobalardy jas ónertap­qyshtardyń ordasyna aınalǵan Astana Hub halyqaralyq IT startaptar tehnoparkiniń alańynda júzege asyrýǵa múmkindik bar. Osylaısha osy salany tańdaǵan balalarymyz qaıda qyzmet ete­di dep alańdaǵan ata-analar bola­shaqtyń sıfrly tehnologııa en­shisinde ekenin eske alyp, maman­dyq tańdaýda qalyptasqan qaǵı­dalardan ada bolǵany jón.

Búginde mektep oqýshylaryna robot-tehnıkasyn úıretetin jeke­menshik ortalyqtardyń sany óte kóp, tólemaqysy da ártúrli. Keıbir úıirmelerdiń baǵasy qoljetimdi bolǵanymen, keıbireýleri ata-ananyń qaltasyna salmaq túsiredi. Nur-Sultan qalasy ákimdigine qaraıtyn Oqýshylar saraıynda robot-tehnıka úıirmesin júrgizetin Marmalad Jánibektiń aıtýynsha, sany kóp bolǵanymen, sapasy syn kótermeıtinderi jeterlik. Sońǵy trendke ilesip, aqsha tabýdyń qamyn oılaıtyndary da joq emes. Ol bul salany damytýdyń mańyzy zor ekenine senedi. «Bolashaqta robot jasaýdy balalarǵa júıeli túrde úıretsek, elimizdegi barlyq salanyń, sonyń ishinde, ǵylym, medısına, ónerkásip óndiristeri zamanaýı talaptarǵa saı damıdy», deıdi J.Marmalad. Elordalyq jastar úshin Oqýshylar saraıynda arnaıy robot-tehnıka úıirmesi jumys isteıdi. Uıymdastyrýshylardyń aıtýynsha, astanalyq jastardyń qyzyǵýshylyǵy óte joǵary. Úıirmeniń jalpy 800-ge jýyq qatysýshysy bar eken. «Kóp balaly otbasynyń, áleýmettik jaǵdaıy tómen otbasylardyń, múmkindigi shekteýli, ata-anasy qaıtys bolǵan nemese qamqorshysy joq, daryndy balalardy tegin oqytamyz», deıdi Oqýshylar saraıynyń ǵy­lymı-tehnıkalyq bóliminiń jetek­shisi Baǵlan Júkenova. Elba­sy Nursultan Nazarbaev «Tór­tin­shi ónerkásiptik revolıýsııa jaǵ­daıyndaǵy damýdyń jańa múm­kin­dikteri» atty halyqqa joldaýynda Oqýshylar saraılarynyń bazasynda kompıýterlerdi, laboratorııalardy jáne 3D prınterlerdi qosa alǵanda, barlyq qajetti ınfra­­qurylymdary bar balalar teh­noparkteri men bıznes-ınkýba­­torlarynyń jelisin qurý kerek­tigin aıtqan edi. Sondaı-aq El­basy agroónerkásip salasynda aqyldy tehnologııalardy, júr­gizýshisi joq tehnıka, «Úlken derekter» (Big data), smart sı­tı tujyrymdamalaryn júzege asy­rýdyń myńyzdylyǵy týraly atap ótti. Aýyly alys sekildi kórin­genimen, bolashaqta múldem jańa mamandyqtarǵa qajettilik týatyny aıqyn, robottar oryndaýshylyq qana emes, ıntellektýaldyq ta qyzmet atqarýǵa qaýqarly bolady. Sol sebepti ǵalamdyq ózgeristerge saı qazirgi mektep oqýshylarynyń qyzyǵýshylyǵy men mamandyq tańdaýy bizdikinen bólek bolýy zańdylyq. Bir ókinishtisi, ázirge bul zamanaýı tehnologııaǵa baýlıtyn úıirmeler aýyl balalaryna qoljetimsiz bolyp tur.

 

Sońǵy jańalyqtar

Taralym hám qaralym

100 • Keshe

Tarhan tekti redaktor

100 • Keshe

Júz jyl

100 • Keshe

Aldaǵy kúnderi aýa raıy qandaı bolady?

Qazaqstan • 20 Qarasha, 2019

Elbasy Joǵarǵy sot Tóraǵasyn qabyldady

Qazaqstan • 20 Qarasha, 2019

Tapa tal tústegi qaraqshylyq

Aımaqtar • 20 Qarasha, 2019

Nur-Sultanda gaz baǵasy qansha bolady?

Qoǵam • 20 Qarasha, 2019

Teristiktiń óndirisi jandana bastady

Ekonomıka • 20 Qarasha, 2019

Tennıs: Devıs kýbogyn jeńispen bastadyq

Tennıs • 20 Qarasha, 2019

Uqsas jańalyqtar