10 myń dollarǵa baǵalanǵan joba
Dastan Aıtbaı rasymen-aq eshqandaı áleýmettik jelide joq. Tipti kez kelgen adam kúndelikti aqparat almasýǵa qoldanatyn messendjerlerdi de qoldanbaıdy. Aıtýynsha, onyń bul áreketi ýaqytyn tıimdi paıdalanýymen baılanysty. Ol ýaqytynyń kóp bóligin IT jobalardy ázirleýmen ótkizedi. Onyń bul salaǵa bet burýyna ınnovasııalyq tehnologııalardyń tańǵalarlyq múmkindikteri sebep bolǵan.
Qyzylordalyq jas mektep bitirgen soń, ákim grantyn ıelenip, 2015 jyly Máskeý bolat jáne qorytpalar ınstıtýtynda nanotehnologııalar mamandyǵynda bilim alǵan. Onyń IT jobalarmen etene aralasýy osy oqý ornynan bastalady. Tehnologııanyń sheksiz múmkindikterin kórgen saıyn, onyń bul salaǵa degen qyzyǵýshylyǵy odan ári arta túsken. Onyń ústine bul oqý ornynda álemniń túkpir-túkpirinen jınalǵan túrli ónertapqyshtar jınalǵan. Ol árbirinen ózine qajet qasıetti jıyp otyrǵan. D.Aıtbaı bir jarym jyldan keıin bul oqý ornynan otbasylyq sebepterge baılanysty Qazaqstanǵa qaıtyp kelgenimen, áli kúnge deıin sol Máskeýdegi áriptes-dostarymen aralasyp turady. Qazir olar birin-biri túrli aqparatpen habardar etedi. Qashyqta otyryp ta birlesip jumys isteıdi.
Qazir D.Aıtbaı Qorqyt ata atyndaǵy Qyzylorda memlekettik ýnıversıtetiniń jýrnalıstıka fakýltetiniń 4-kýrs stýdenti. Oqýdy támamdaǵan soń, dál osy mamandyǵymen qyzmet etemin dep otyr. Ol aqparattyq tehnologııa salasynyń ishki jaı-kúıin jaqsy bilgendikten, atalǵan salany BAQ-ta keńinen nasıhattaǵysy keledi.
D.Aıtbaıdyń eń áıgili jobasy «Kafka» dep atalady. Ol domeni men hostıngi bar platformalardy qorǵaıtyn antıvırýs esebinde jumys isteıdi. Iаǵnı túrli saıttarǵa jasalatyn hakerlik shabýyldarǵa tótep beredi. Jobanyń ereksheligi – kelgen vırýs óz «uıasyna» keri qaıtyp, óz-ózin joıyp jiberedi. О́nertapqyshtyń aıtýynsha, kóptegen elde dál osyndaı hakerlik júıege qarsy jumys isteıtin vırtýaldy antıvırýs joq. Bizge málimi kompıýter nemese noýtbýkke ornatylatyn Kaspersky, Dr.Web syndy antıvırýstar. Olar kompıýterdiń tehnıkalyq qyzmetin ǵana qorǵaıdy. Al «Kafka» saıttyń aqparattyq qaýipsizdigin qamtamasyz etýge arnalǵan dúnıe. Oǵan mundaı biregeı jobany jasap shyǵarý úshin 3 aıǵa jýyq ýaqyt ketken. Kúndelikti ýaqytynyń 6 saǵatyn arnap otyrǵan.
Dastan bul jobasyn Tuńǵysh Prezıdent – Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń Smart Zholy baǵdarlamasy aıasynda Astana Hub ortalyǵynda qorǵaǵan bolatyn. Sıngapýrlyq ınvestorlar men táýelsiz sarapshylar onyń atalǵan jobasyn 10 myń dollarǵa baǵalap, qoldaý kórsetti. Qazir «Kafka» Sıngapýrdaǵy jekemenshik mıkroqarjy ortalyqtarynyń saıttaryna ornatylǵan.
«Kafka» jas mamanǵa jahandyq IT álemine jol ashty deýge ábden bolady. Sebebi jaqynda ony Reseılik «Iаndeks» kompanııasy jumysqa shaqyrdy. Ol bul shaqyrtýdy qýana qabyl alyp, oqýyn aıaqtaǵan soń 1 jyl kóleminde Máskeýde jumys isteımin dep otyr.
Safeheadphones – áleýmet úshin
Únemi izdeniste júretin jigit jańa dúnıe oılap tabýdan jalyqqan emes. Ázirlegen ár jobam qoǵamǵa kómegin tıgizip jatsa, mendik maqsattyń oryndalǵany deıdi ol. Onyń árbir jumysy rasynda áleýmettiń tynyshtyǵyn saqtaý úshin jasalady. Qulaqqap taqqan keı turǵyndardyń jol apatyna túsip nemese kóliktiń astynda qalǵan oqıǵalaryn jıi estımiz. D.Aıtbaı osyndaı oqıǵalardyń aldyn alý úshin Safeheadphones dep atalatyn qaýipsiz qulaqqap oılap tapty. Bul onyń eń az ýaqytta jasalǵan jobasy kórinedi. Azamattardyń qaýipsizdigin qamtamasyz etetin qulaqqap nebári bir jarym aıda jasalǵan.
Safeheadphones qulaqqabynyń jumys isteý prınsıpi ońaı. Qulaqqapqa arnaıy qaýipsizdik sıgnaly ornatylǵan. Máselen 15 metr araqashyqtyqtan avtokólikterdiń, jedel-járdem kólikteriniń sıgnaly estilgende qulaqqaptaǵy áýen avtomatty túrde toqtaıdy. Osylaısha, qaýipsiz qulaqqap adam ómirin saqtap qalýǵa sebep bolady.
Saqtyqta qorlyq joq
Qazir D.Aıtbaı For life jobasyn ázirlep jatyr. Onyń aıtýynsha, bul joba ónertapqysh úshin eń qıyn, eń mańyzdy, eń paıdaly joba. Sebebi ol daıyn bolǵanda kópke kómegi tıetin birden-bir joba bolmaq. Ol bul jumysyn Nur-Sultan qalasynda bolǵan, kóptiń qabyrǵasyn qaıystyrǵan kóp balaly úıdegi órt oqıǵasynan keıin qolǵa alǵan.
For life jobasy órttiń aldyn alýǵa nemese órt bolǵan jaıdaıda ony quzyrly organdarǵa der kezinde habarlaýǵa kómektesedi. Joba boıynsha ǵımarattaǵy baqylaý kameralary ınternetke qosylyp, onyń derbes IP mekenjaıy bazaǵa tirkeledi. Jobanyń algorıtminde 5000-ǵa jýyq janyp jatqan ottyń sýreti men 3000-ǵa jýyq vıdeo bar. Eger de mekemeden 1 kv/m órt tutanatyn bolsa, jasandy ıntellekt bazadaǵy ottyń sýreti men qosýly turǵan kameradaǵy órttiń sáıkestigin izdeıdi. Sáıkestik bolǵan jaǵdaıda jasandy ıntellekt avtomatty túrde jedel-járdem qyzmetine, órt sóndirýshilerge jáne taǵy da basqa quzyrly organdarǵa tótenshe jaǵdaıdy birden habarlaıdy. Sondaı-aq sol mekemedegi jaýapty bir adamnyń telefonyna órt jaıynda SMS habarlama jiberedi. Osylaısha, órtti der kezinde aýyzdyqtaýǵa bolady.
D.Aıtbaıǵa bul jobany jasaý ońaıǵa túspegen. О́zge jumystarymen salystyrǵanda onyń jasalý merzimi de uzaqqa sozylyp otyr. Otpen jumys isteý qıyn bolýy sebepti For life-ty jandandyryp júrgenine 4 aıdan asypty. Dastannyń alǵashqy 3 tapsyrys berýshisi de tabylǵan. Ol Qyzylorda qalasyndaǵy jeke dúken men 2 mekemege baǵdarlamasyn ornatyp ta úlgergen. Sondaı-aq D.Aıtbaı bul baǵdarlamany kóp balaly otbasylar men Uly Otan soǵysynyń ardagerlerine tegin ornatýǵa nıetti.
Atalǵan jobalar ónertapqyshtyń IT salasyndaǵy bastamasy ǵana. Oıǵa alǵandary da jetip-artylady. «Qazaqstannyń 100 jańa esimi» baǵdarlamasynyń 2019 jylǵy qatysýshylary qataryna engen jastyń jańa jobalary da eldiń paıdasyna tıip, qoǵamnyń tynyshtyǵyn saqtary sózsiz.
