Qoǵam • 16 Qazan, 2019

Qyzmetten zańsyz shyǵarsa ne isteýge bolady?

182 retkórsetildi

Oqyrmandardan aryz-shaǵymdar jıi túsedi. Solardyń deni qyzmetten zańsyz shyǵaryldyq, mundaı jaǵdaıda ne isteı alamyz degen suraqtarǵa jaýap izdeıdi. Osy saýaldarǵa belgili zańger Sholpan Seısembaeva jaýap beredi.

S. Ádilgereeva, 
Nur-Sultan qalasy:

– Men kóp jyldan beri bir mekemede qyzmet etip kelemin. Biraq basshylyq meniń uzaq jyl­ǵy eńbegimdi eskerýsiz qal­­­dyryp, jumystan negizsiz bo­sat­ty. Bul oraıda men ne is­teı alamyn?

– Jalpy zań boıynsha, eger siz aradaǵy kelispeýshilikterdi jumys berýshimen ózińiz nemese óz ókilińiz qatysatyn tikeleı ke­lissózder barysynda retteme­gen bolsańyz, eńbek daýyn kelisý ko­­mıssııasy qaraıdy. Al ke­li­sý komıssııasy uıymdarda týyn­­daıtyn eńbek daýlaryn qa­­­raý jó­nindegi organ.

Qazaqstan Respýblıkasynyń 172-babyna sáıkes, jeke eńbek daýlaryn qaraý jónindegi organ­darǵa júginý merzimi je­ke eń­bek daýlaryn qaraý jó­nindegi organdarǵa júginý úshin merzimder belgilengen: 1) jumysqa qaıta alý týraly daýlar boıynsha – jumys be­rý­shiniń eńbek shartyn buzý týraly aktiniń kóshirmesi tabys etilgen kúnnen bastap úsh aı;
2) basqa eńbek daýlary boıynsha – qyzmetker nemese ju­mys berýshi óz quqyǵynyń buzyl­ǵany týraly bilgen nemese bilýge tıisti kúnnen bastap bir jyl. Sol sekildi jeke eńbek daýlaryn qaraý jóninde organdarǵa júginý merziminiń ótýi qaralyp jatqan jeke eńbek daýy boıynsha medıasııa týraly sharttyń qoldanylý kezeńinde toqtatyla turady.

Eger kelisý komıssııasynyń sheshimi sizdi qanaǵattandyrmaǵan jaǵdaıda, ózińizdiń turǵylyqty jerińiz boıynsha nemese jumys berýshiniń ornalasqan jerindegi aýdandyq (qalalyq) sotqa talap-aryz berip, júginesiz.Talap-aryzda eńbek shartyn buzý týraly buıryqty zańsyz dep taný, burynǵy jumysqa qaıta ornalas­tyrý, lajsyz bos júrgen kún­derine eńbekaqy jáne mo­ral­d­yq zııan óteýin óndirý tý­­raly talaptardyń qanaǵat­tan­dyrylýyn suraısyz.

Dálel retinde eńbek ki­tap­shasyn nemese eńbek kelisim­shar­tyn, jumys berýshiniń ju­mysqa qabyldaý-shyǵarý nemese jumysshyǵa tártiptik jaza qol­daný buıryqtaryn, eńbekaqy týraly anyqtamalar, odan basqa da jumys berýshimen jumystyq baılanys bolǵanyńyzdy dálel­deıtin qujattardy qosa tirkeý qajet. Siz talap qoıýshy retinde eńbek tartystary boıynsha mem­lekettik bajdan bosaty­lasyz. Al talap-aryzdyń úlgi­simen aýdandyq ne­mese qala­lyq sotta, eńbek ınspek­sııasy bas­qarmasynda tanysa ala­syz. Eń durysy zańgerlerdiń kóme­gine júginý.

A.Saǵıqulov,
Nur-Sultan qalasy:

– Memleket tarapynan bas­panaǵa muqtaj bolǵan­dar­dyń kezeginde halyqtyń áleý­mettik jaǵynan álsiz topta Nur-Sul­tan qalasynda 2007 jyl­­dan beri turdym. Jýyrda bu­ryn atymda úı bolǵany anyq­­talǵan sebepten kezekten shy­ǵa­ryp tastady. 2007 jyly atymda úı bolǵany ras, biraq ol Aqmola oblysynda edi, 2010 jyly órtenip ketken. Ol máseleniń basyn kezekke tu­rar aldynda ashyq aıtyp, qu­zyrly organdy eskertken bolatynmyn. Basqa baspana joq. Máselemdi qalaı sheshýge bolady?

– Turǵyn úı qorynyń ke­zeginde turǵan baspanaǵa muq­tajdardyń kezek tiziminen alý máselesi tur­ǵyn úı ko­mıs­sııa­synyń otyrysynda she­shiledi. Sizge qatysty jaǵdaı­da komıssııa otyrysynyń she­shimi bolýy tıis. Sizdi kezekten shyǵarý týraly Komıssııa she­shimi sizge mindetti túrde tabys etiledi. Árı­ne sheshimmen kelispegen jaǵ­­­­­daıda, komıssııa sheshimimen tanys­tyrǵan kúnnen bastap 3 aı ishinde «Turǵyn úı qory» KMM-niń she­shimin zańsyz dep taný týraly sotqa shaǵym bere alasyz.

Siz kezekke Nur-Sultan qa­la­synda turǵansyz. Al úı bolsa Aqmola oblysynda jáne de 2010 jyly órtenip ketken. «Turǵyn úı qatynastary týraly» Zańynyń 67-babynda Qazaqstan Respýblıkasynyń azamattaryn memlekettik turǵyn úı qorynan turǵyn úıge muqtaj dep taný tarmaǵy qarastyrylǵan. Sol tarmaqqa sáıkes onda, «osy­ eldi mekende turaqty paı­­­­dalanýynda kommýnaldyq tur­­­ǵyn úı qorynan berilgen tur­­ǵynjaıy joq Qa­zaqstan Res­­pýblıkasynyń azamat­tary, eger: esepke qoıǵan kezde jáne mem­­lekettik mekemeniń tur­ǵyn úı qorynan turǵyn úı bergen kezde osy eldi mekende menshik qu­­qyǵynda turǵyn úıi bolmasa» delingen. Sonda buǵan nazar aýdarsaq, «menshiktegi turǵyn úı osy eldi mekende bolmasa» de­lingen. Naqty aıtqanda, atalǵan zań­da Qazaqstan boıynsha emes, tek osy eldi mekende dep shektelgen. Bul sizdi kezekke qoıar kezde osy eldi mekende, ıaǵnı Nur-Sul­tanda menshigińizde turǵyn úı bolmaǵan, sondyqtan kezekke turǵyzǵan sebebi zańǵa qaıshy kelmegen. Qazirgi tańda da, atalǵan sebeptermen sizdi kezekten alyp tastaýǵa sebep joq.

Men óz tájirıbemde zańsyz komıssııa sheshimderin jıi kez­destiremin. Sot arqyly ondaı­ she­shimderdi zańsyz dep tanyp, azamattardy kezekke qaıta qoı­ǵan sátter de bar. Sondyqtan komıssııa sheshi­mine shaǵym keltirý kezeńi ótip ketpese, mindetti túrde sotqa júgingenińiz jón.

 

Daıyndaǵan

Aleksandr TASBOLAT,

«Egemen Qazaqstan»

 

Sońǵy jańalyqtar

Jańa úlgidegi kólikter

Qoǵam • Keshe

Oqyrmanmen oı bólisti

Rýhanııat • Keshe

Qııanatqa qarsy turǵan gazet

Rýhanııat • Keshe

Jemqorlyq jerge qaratady

Qoǵam • Keshe

«Bir synaǵan jamandy...»

Aımaqtar • Keshe

Erli-zaıyptylardyń erligi

Aımaqtar • Keshe

El ıgiligin eselegen jan

Rýhanııat • Keshe

Teńgeniń tegeýrini

Qarjy • Keshe

Senim kapıtaly

Ekonomıka • Keshe

Shymkenttiń úlgili otbasylary anyqtaldy

Aımaqtar • 14 Qarasha, 2019

Almatyda páter balldyq júıemen beriledi

Aımaqtar • 14 Qarasha, 2019

Uqsas jańalyqtar