Úkimet • 16 Qazan, 2019

Indýstrııa 4.0 elementteri qazaqstandyq kásiporyndarda qalaı engizilip jatyr?

93 retkórsetildi

О́nerkásipti sıfrlandyrý mindetin alǵash ret Qazaqstan Respýblıkasynyń Tuńǵysh Prezıdenti – Elbasy N. Nazarbaev 2017 jyly Qazaqstan halqyna arnaǵan Joldaýynda qoıdy. Bul týraly Premer-Mınıstrdiń baspasóz qyzmeti habarlady.

Sol kezde sıfrlyq tehnologııalardyń qoldanylýymen qurylatyn jańa ındýstrııalardy taratý qajet boldy. 2018 jylǵy úndeýinde Elbasy úshinshi ındýstrııalandyrýdyń besjyldyǵyn «ınnovasııalyq» etýdi tapsyrdy. Bul jerdegi negizgi faktor — Tórtinshi ónerkásiptik revolıýsııa elementterin jappaı engizý bolýy tıis edi. Bul — avtomattandyrý, robottandyrý, jasandy zerde, «úlken derektermen» almasý jáne t. b. Úkimetke bıznespen birlesip 2025 jylǵa deıingi bazalyq salalardy tehnologııalyq qaıta jaraqtandyrýdyń keshendi sharalaryn ázirleý tapsyryldy. 2019 jyly Memleket basshysy Q. Toqaev tórtinshi ónerkásiptik revolıýsııanyń jumyskerlerdiń bilimderi men biliktilikterine qoıylatyn talaptardy kúsheıtetinin atap ótti. Sondyqtan 2025 jylǵa deıin negizgi salalar boıynsha Indýstrııa 4.0 damytý úshin qajetti 10 myń mamandy oqytý josparyn ázirleý tapsyryldy. Árbir oblys ákiminiń 2025 jylǵa deıingi óńirde jumys oryndaryn qurý Kartasy bolýy tıis. 

Bıylǵy 15 qazanda Memleket basshysynyń tóraǵalyǵymen ótken ekonomıkalyq máseleleri jónindegi keńeste ındýstrııalandyrý baǵdarlamasyn iske asyrý ónerkásiptik óndiris pen óńdeý sektorynyń quldyraýyn tejeýge, jańa ónim túrleriniń shyǵarylýyn jolǵa qoıýǵa múmkindik bergeni atap ótildi. Alaıda, Q. Toqaev atap ótkendeı, ekonomıkada túbegeıli ózgerister oryn alǵan joq. Jergilikti jáne sheteldik sarapshylar qaýymynyń nazary ındýstrııalandyrýǵa aýdarylǵan, ındýstrııalandyrý ıdeıasynyń óziniń alalanýyna jol berýge bolmaıdy. Memleket basshysy keminde óńirlik aýqymda básekege qabiletti bola alatyn 3-5 tehnologııalyq damyǵan salalardy qalyptastyrý qajettigin aıtty. 

Negizgi nazar eńbek ónimdiligin keminde 1,7 esege arttyrý men óńdelgen ónimniń qazaqstandyq eksportyn edáýir kóbeıtýge baǵyttalýy tıis. Úkimettiń aldynda shıkizattyq emes eksport ósimin 2022 jylǵa qaraı 1,5 esege jáne 2025 jylǵa qaraı 2 esege ósirýge qol jetkizý mindeti tur. 

 «Indýstrııa 4.0» degenimiz ne?

Búgin biz barlyq derlik salalardy sıfrlyq tehnologııalardyń belsendi engizilýiniń kýágeri bolyp otyrmyz. Tehnologııalyq jańǵyrtýdyń mańyzdylyǵyn sezine otyryp, Qazaqstan ónerkásipti sıfrlandyrý boıynsha aýqymdy jumystar júrgizip jatyr. QR Indýstrııa jáne ınfraqurylymdyq damý mınıstrligi tehnologııalyq damý turǵysynnan qaı deńgeıde ekenimizdi túsiný úshin Indýstrııa 4.0 boıynsha ónerkásiptik kásiporyndardyń qazirgi jaı-kúıin baǵalady. Taldaý nátıjeleri kórsetkendeı, elimizdegi kásiporyndardyń basym bóliginiń Indýstrııa 4.0-ge tolyq kóshý úshin tehnologııalyq jáne uıymdastyrýshylyq bazasynyń jetkiziliksizdigi anyqtaldy. 

«Indýstrııa 4.0» degenimiz ne? Bul termın ádette tórtinshi ónerkásiptik revolıýsııaniń sınonımi retinde paıdalanylady, ıaǵnı, óndiriske kıberfızıkalyq júıelerdi jappaı engizý jáne turmys, eńbek pen bos ýaqytyn qosa alǵanda, adamnyń qajettilikterine qyzmet etý, sondaı-aq óndiristegi barlyq prosesterdi tolyq aýqymdy avtomattandyrý retinde túsiniledi. «Indýstrııa 4.0» aıasynda engiziletin negizgi tehnologııalar — úlken derekter, zattar ınterneti, vırtýaldy jáne tolyqtyrylǵan shynaıylyq, 3D-baspa, kvanttyq esepteýler, blokcheın, robottandyrý. 

 Búginde ne iske asyrylýda?

Kúrt órleý týraly aıtýǵa bolmaıdy, óıtkeni ózgerister prosesi ýaqytty talap etedi. Degenmen, óz óndiristerinde Indýstrııa 4.0 elementterin engizýde belsendilik tanytyp jatqan salalar bar. 

Mysaly, taý-ken óndirisi ónerkásibi salasyndaǵy 13 iri kásiporyn jalpy ınvestısııalar somasy 315,4 mlrd teńge bolatyn 58 iri jobany iske asyrýdy josparlap otyr. Qazirgi sátte 88,7 mlrd teńge somasyna 20 joba iske asyrylǵan. TKО́K — sıfrlyq transformasııa kóshbasshysy deýge bolady. 

Sonymen qatar Mınıstrlik sıfrlyq tehnologııalardy jáne sıfrlandyrýdyń tıimdiligin kórsetý, Indýstrııa 4.0 tanymaldylyǵyn arttyrý, memlekettik qoldaý sharalaryn ázirleý maqsatynda 7 modeldik sıfrlyq fabrıkany («AK Altynalmas» AQ, «Evrazıan Fýds» AQ, «Kentaý transformator zaýyty» AQ, «Hımfarm» AQ, «Karlskrona» JShS, «Baltekstıl» JShS, «Almaty jeldetkishter zaýyty» JShS) qurý boıynsha jobany iske asyrýda. Kompanııalar búgingi tańda 7,5 mlrd teńge somasyna 14 jobany iske asyrdy jáne jabdyqtardyń jumyssyz turyp qalýyn azaıtý, resýrstar shyǵyndaryn tómendetý t.b. esebinen únemdeý túrinde paıda alýda. Jalpy, óńirler boıynsha 2022 jylǵa deıin 90 kásiporynda sıfrlyq jobalardy engizý josparlanǵan (200-ge jýyq sıfrlandyrý jobalary), onyń ishinde 35 kásiporynda jobalar júzege asyrylǵan. 

Indýstrııa 4.0 paıdasy qandaı?

Indýstrııa 4.0 otandyq kásiporyndarǵa ózindik qunyn tómendetý jáne eńbek ónimdiligin arttyrý esebinen óziniń tabysyn arttyrýǵa ǵana emes, jańa tehnologııalyq damý deńgeıine shyǵyp, jańa naryqtardy tabýǵa, qosylǵan qunnyń jahandyq tizbegine kirýge múmkindik beredi. «Biz Indýstrııa 4.0 engizý nátıjeleri qosymsha múmkindikter týdyrady dep kútemiz, sonyń arqasynda biz shaǵyn ishki naryq, teńizge shyǵý joly bolmaǵan jaǵdaıda tym qashyqtyq, bilikti jumys kúshiniń tapshylyǵy t.b. tárizdi obektıvti jaǵymsyz faktorlardyń yqpalyn tómendete alamyz», — delingen QR IIDM habarlamasynda.

Qazir sıfrlandyrý josparlarynda aldyńǵy kezekte joǵarǵy qosylǵan quny bar eksportqa baǵdarlanǵan kásiporyndardy nazarǵa alý tur (taý ken metallýrgııa kesheni, mashına jasaý, hımııa ónerkásibi, farmasevtıka). Bul oryndy da, sebebi óndiristiń tıimdiligi onyń ónimderiniń halyqaralyq naryqtardaǵy básekege qabilettiligine baılanysty. 

Sonymen qatar osy salalardaǵy kásiporyndar sıfrlandyrý jobalaryn iske asyrý úshin qajetti resýrstardyń jetkilikti kólemine ıe. 

О́ndiristegi barlyq prosesterdi kiriktirýge kelsek, bul rette óndiristi tolyq kiriktirý úshin daıyndyq jumystaryn júrgizý qajet ekenin aıta ketken jón. Olar – barlyq derekter qoryn sıfrlandyrý, datchıkter men sensorlardy jabdyqtarǵa qosý, jalpy baılanys jelisin júrgizý jáne qajetti baǵdarlamalyq qamtý jumysyn baptaý. 

Jahandyq óndiris tizbegine qosylý prosesi týraly aıtqanda, ońtústikkoreıalyq «POSCO» kompanııasymen birge «POSÝK Tıtanıým» («POSUK Titanium») JShS kásipornyn qurǵan «О́skemenı tıtan-magnıı kombınaty» AQ atap óte alamyz. Bul kásiporynda qazir óndiristiń barlyq kezeńderin avtomattandyrý jáne baqylaý boınysha joba iske asyrylyp jatyr, bul iri keme jasaýshy kompanııalardyń olardy sońynan ótkizý úshin shyǵarylatyn ónimge rastalǵan óndiris pasporty bar elektrondy sertıfıkatty berýge múmkindik týdyrady. 

Qazir zamanaýı aqparattyq tehnologııalardy qoldanýsyz tıimdi óndiristi elestetý qıyn. «Aqyldy» ónimderdi engizý ekonomıkanyń basymdyqty sektorlaryn, atap aıtqanda, Qazaqstannyń taý-ken metallýrgııa keshenin damytý úshin asa mańyzdy. 

Mysaly, búginde taý ken metallýrgııa sektorynda kelesi iske asyrylyp jatqan jobalardy atap ótýge bolady: 

Qazaqstandaǵy belgili altyn quımalardy óndirýshi, modeldi sıfrlyq fabrıkalardyń arasyndaǵy kóshbasshylardyń biri «AK Altynalmas» AQ Aqtoǵaı bólimshesinde altyn shyǵarý fabrıkasynda IntelliSense ıntellektýaldy jobasy tehnologııasyn engizý tehnologııalyq prosesterdi predıktıvti taldaý jáne úlken derekterdi basqarý úshin neırondy jelilerdiń kúrdeli modelin qurýǵa múmkindik beredi. 

Aqtoǵaı altyn shyǵarý fabrıkasy – Qazaqstandaǵy alǵashqy modeldi óndiris, onda jasandy ıntellekt tehnologııasyn paıdalaný ishki qaptamalardyń tozýy men sharlarynyń júktemelený deńgeıin boljaýǵa múmkindik beredi, sondaı-aq, dıirmen kesheniniń artyq júktemelenýiniń aldyn alady, bul prosestiń ashyqtyǵyn arttyryp, dıirmenniń jumyssyz toqtap qalýyn azaıtady. 

Sonymen qosa taý-ken óndlirisi ónerkásibiniń júıe qurýshy kásiporyndaryn sıfrlandyrý boıynsha jobalardy iske asyrý aıasynda «Qazmyrysh» JShS, «ERG» jáne «О́skemen tıtan-magnıı kombınaty» AQ kompanııalary Pitram, ERP, mobıldi personaldy basqarý, balanstardy esepteý júıelerin, sondaı-aq Qashar karerinde «Aqyldy karer» jobasyn engizdi. Jobalarda ozyq tehnologııalar qoldanyldy: ERP datchıkter, borttyq kompıýterler, spýtnıktik pozısııalaý, bul rette, barlyǵy naqty ýaqyt rejıminde iske qosyldy.

Pitram óndiristi operatıvti basqarý mindetin sheshýde. Tıeý-jetkizý mashınalarynyń kabınalarynda bort kompıýterleri ornatylǵan, onda mashınıster naqty ýaqyt rejıminde kenderdi tıeý, tasymaldaý jáne túsirý týraly derekterdi engizedi. Júıe avtomatty túrde mashınıstiń bir aýysymdaǵy ónimdiligin eseptep, Wi-Fi arqyly aqparatty serverge jetkizedi, odan soń óńdeıdi. О́z kezeginde personaldy sáıkestendirý júıesi naqty ýaqytta qyzmetkerler men jabdyqtadyq qozǵalysyn baqylaýǵa múmkindik beredi. Datchıkter shahter qolshamdaryna ornatylady. 

 Qashardaǵy «Aqyldy karer – aqyldy fabrıka» 

«ERG» kompanııasynyń habarlaýynsha, joba Qashar kareriniń alańynda konsentrattyń tolyq ıntegrasııalanǵan óndiristik sıklyn qamtıdy. Barlyq kezeńder avtomattandyrylady: burǵylaý jáne qoparý jumystary, konveıerde karerden fabrıkaǵa tikeleı jetkizý, joǵary sapaly temir keni konsentratymen baıytý prosesi.

Joba 2017 jyly «Sokolov-Sarybaı ken-baıytý óndiristik birlestigi» AQ (SSKBО́B) Qashar alańynda iske qosyldy. «Aqyldy karer» jobasy tıimdilik kórsetkishteriniń tolyq aıqyndyǵy men baqylanýyn qamtamasyz etedi, bul kásiporyn ónimderiniń jalpy ekonomıkalyq tıimdiligin arttyrady. Jańalyq Indýstrııa 4.0-diń birneshe elementterin engizýmen tolyqtaı ıntegrasııalanǵan temir keni óndirisi sıklin qamtıdy.

Joba elementteriniń biri GAJ jáne ERP júıesimen biriktirilgen Modýlıar avtomattandyrylǵan júıesin engizýmen baılanysty. Oǵan óndiristik prosesterdi modeldeý jatady. Karerdegi jaǵdaıǵa jedel monıtorıng júrgizý, qajetti túzetýlerdi engizý jáne taý-ken kóligi jabdyqtaryn ońtaıly bólýdi operator emes, kompıýterler júzege asyrady. Adamdar tek «aqyldy karerdiń» úzdiksiz jumys isteýin baqylaıdy.

Sonyń nátıjesinde kompanııa 100% operatıvti esep pen ınvestısııalyq sheshimder qabyldaýdy qoldaý úshin jabdyqty paıdalaný týraly senimdi ári tolyq aqparatty alady. Munyń barlyǵy aqaýlardy azaıtýǵa, tehnıkanyń josparlanbaǵan toqtaý ýaqytyn joıady, onyń qozǵalysy men taratý jyldamdyǵyn arttyrady, shyǵyndardy ońtaılandyrady jáne eń bastysy jabdyqtyń ónimdiligin 10%-dan astam arttyrady.

 «Hımfarm» AQ

Kásiporyn negizgi jáne qosalqy óndiris prosesterin sıfrlandyrý boıynsha alty jobany, sondaı-aq úlken derekterdi basqarý, saraptaý jáne adam resýrstaryn basqarý salasyndaǵy jobalardy júzege asyrady. Qazirgi ýaqytta iske asyrylyp jatqan jobalardyń jalpy quny 500 mln teńgeden asady.

Kompanııanyń bergen málimetine sáıkes, búgingi tańda mynadaı jobalar aıaqtalǵan:

Eunomia Power Bi (grafıkalar jáne dıagrammalar túrinde kásiporynnyń qazirgi jaǵdaıyna qatysty negizgi kórsetkishterdi vızýalızasııalaý. «Osylaı jasasa, ne bolady» qaǵıdaty boıynsha saraptama jasaý qysqa merzimdi jáne uzaq merzimdi keleshekte kásiporynnyń is-áreket boljamdary men modelderin qurýǵa múmkindik beredi);

«Work Day» (jıyntyqty HR) – Qyzmetkerlerdi basqarý;

SAP TORO — Qyzmet kórsetý jáne jóndeý jumystary boıynsha reglamenttik jumystardy josparlaý men esepke alýdy avtomattandyrý; adamı jáne materıaldyq resýrstardy josparlaý. Engizilgen sheshim óndiristi josparlaý prosesterine tikeleı áser etedi;

Sıfrlyq ınjenerlik oqytý ortalyǵy (mamandardy daıarlaý jáne biliktiligin arttyrý ortalyǵy) — «Hımfarm» AQ zaýyty janynda ornalasqan atalǵan ortalyqtaǵy oqytý avtomattandyrý tehnıkasy salasynyń kóptegen bóligin qamtıdy, qandaı da bir tehnologııanyń qazirgi jaǵdaıyn eskeredi.

Tehnıkalyq testileý jáne aıaqtaý satysyndaǵy jobalar:

Toptamalaý jáne agregasııa (dári-dármekterdi tańbalaý jáne qadaǵalaý) – 1 kezeń. Dári-dármekterdiń el aýmaǵynda óndirilgen nemese elimizge ımporttalǵan kezeńinen bastap, tutynýshylardyń dárihanalar arqyly satyp alǵan kezeńine deıin nemese densaýlyq saqtaý uıymdaryna jetkenge deıin olardyń qozǵalysyn qadaǵalaý tetigine qatysý arqyly QR halqynyń sapaly ári qaýipsiz medısınalyq ónimmen qamtamasyz etilýine monıtorıng jasaý jáne baqylaý jumystaryn avtomattandyrý. 

Power Map of QA – kásiporyndaǵy sapany qamtamasyz etý salasyndaǵy sheshim. Sheshim grafıkter men dıagrammalar túrinde kásiporynnyń aǵymdaǵy jaǵdaıy boıynsha negizgi kórsetkishterdi vızýalızasııalaýǵa múmkindik beredi. 

 «Qostanaı mıneraldary» AQ

Kásiporyn Tórtinshi ónerkásiptik revolıýsııa elementterin keńinen engizýdi tolyqtaı qoldaıdy. 

О́tken jyldyń ózinde óndiristi avtomattandyrý jáne sıfrlandyrý eńbek ónimdiliginiń kórsetkishterin 10%-ǵa, al ortasha aılyq jalaqy kórsetkishterin 15%-ǵa jaqsartýǵa jol ashty. 3-6 toptaǵy hrızotıl óndirisi ósip, saǵatyna 54,8 tonnany qurady, bul ótken jylǵy deńgeımen salystyrǵanda 12%-ǵa kóp.

Bekitilgen sıfrlyq strategııa aıasynda Indýstrııa 4.0 negizgi elementteri anyqtaldy jáne búginde jobalardy sátti engizý jumystary jalǵasýda.

Kásiporyndardy damytýdyń strategııalyq baǵyttarynyń biri - bıznesti sıfrlyq transformasııalaýdy qabyldaý. Uzaqmerzimdi sıfrlyq strategııanyń negizgi basymdyqtary retinde sıfrlyq mega-jobalardy qurý jáne damytý anyqtaldy, olar:

  • Sıfrlyq fabrıka

  • Sıfrlyq kenish

  • Sıfrlyq servıs

  • Sıfrlyq ofıs

2012 jyldan bastap «Sıfrlyq fabrıka» jobasy iske asyryla bastady. Qazirgi tańda Indýstrııa 4.0 elementterin engizý boıynsha belsendi jumystar júrgizilip jatyr. 2012 jyly eski úgitkishter sıfrlyq basqarý fýnksııasy bar zamanaýı ortadan tepkish úgitkishterge aýystyryldy.

Búgingi tańda bir kaskadqa kóshýmen baıytýdyń tehnologııalyq shemasy jańǵyrtylǵan. Fabrıkanyń energııa tıimdiligi aıtarlyqtaı jaqsardy.

2013 jyldan bastap «Sıfrlyq kenish» jobasy qarqyndy túrde júzege asyrylyp jatyr.

«Qostanaı mıneraldary» kompanııasynyń bergen málimetterine sáıkes, qazirgi tańda taý-ken-kólik keshenin baqylaýdyń avtomattandyrylǵan júıesi jobasy engizilip jatyr, bul operasııalyq irkilisterdi qysqartýǵa, ónimdilikti arttyrýǵa, otyn-energetıkalyq resýrstardy tutynýdy baqylaýǵa, avtomobıl jáne temir jol kóligi tasymaldarynyń logıstıkalyq shemasyn barynsha azaıtýǵa múmkindik beredi. Ekonomıkalyq tıimdiligi – jylyna 51 mln teńge.

Sonymen qatar taý-ken jumystaryn sıfrlyq josparlaý engizildi, modelderdiń birneshe nusqalyǵy jáne josparlaý jyldamdyǵy alyndy, taý-ken jumystaryn sapasyz josparlaý jáne adam faktorynyń áseri shekteldi (Ekonomıkalyq tıimdiligi – jylyna 30 mln teńge).

«Sıfrlyq servıs» jáne «sıfrlyq ofıs» salasynda da belsendi jumys júrgizilýde. Birqatar pılottyq jobalar iske asyrylýda: boljamdy tehnıkalyq qyzmet kórsetý, eńbekti qorǵaý jáne ónerkásiptik qaýipsizdikti qamtamasyz etetin baǵdarlamalyq ónim, zertteý júrgizý úshin pılotsyz qurylǵylardy qoldaný, aýysym aldyndaǵy medısınalyq tekseristerdiń elektrondy júıesi, 3D modelderin qalyptastyrý, avtotúsirgiler júrgizýshileriniń qozǵalys qaýipsizdigin baqylaý júıesi, jumys ýaqyty men qyzmetkerlerdiń júrgen jerlerin baqylaý júıesi, qazandyqty basqarýdy avtomattandyrý jáne t. b.

Bıyl iri jobalardy engizý josparlanǵan: tehnıkalyq tekseristerdi jáne jabdyqtardy jóndeýdi sıfrlyq esepke alý, bul tehnıkalyq jaǵdaıdy vızýalızasııalaýǵa jáne irkilisterdi qysqartýǵa múmkindik beredi. Sonymen qatar, jarylǵyshtyq kartogrammasy jasalýda, karert borttarynyń turaqtylyǵyn esepteýge jáne geologııalyq-marksheıderlik jumystardy qamtamasyz etý úshin jabdyqtar engizilýde. 

Negizgi perspektıvalyq baǵyttardyń qatarynda prosester men operasııalardy baqylaý (prosesterdi vızýalızasııalaý), prosesterdi basqarýdy avtomattandyrý (baqylaý júıesi), ólsheý quraldaryn derekterdi jınaý jáne qashyqtyqtan berý qurylǵylarymen aýystyrý (jylý, sý, elektr energııasy), tehnıkalyq qyzmet kórsetý jáne jóndeý jumystarynyń avtomattandyrylǵan júıesin engizý, ken ornynyń geomehanıkalyq modelin qurý, kásiporyn ınfraqurylymynyń 3D-modelderin qalyptastyrý, aýysym aldyndaǵy medısınalyq tekserýlerdiń elektrondyq júıesi jáne basqa da kóptegen qyzyqty nárseler bar.

Sondaı-aq R&D (zertteýler men ázirlemeler) salasynda belsendi jumystar júrgizilip jatyr. Bul úshin kompanııanyń ishinde geologııalyq barlaýdan bastap, ónimdi satýǵa deıin izdestirý jumystarymen aınalysatyn top qurylǵan.

 Búginde eńbek ónimdiliginiń artqany týraly aıtýǵa bola ma?

Iá, biz kásiporynnyń eńbek resýrstarynyń tıimdi paıdalanylýyn sıpattaıtyn mańyzdy kórsetkish sanalatyn eńbek ónimdiliginiń artqany týraly aıta alamyz. Avtomattandyrylǵan jobalar keshenin qoldaný óndiristik prosesterdi adamnyń qatysýynsyz, biraq onyń baqylaýymen júzege asyrýǵa múmkindik beretin túsinikti, bul ýaqyt aralyǵynda ónimniń kóp kólemin shyǵarýǵa múmkindik beredi. 

О́ndiristik proseterdi avtomattandyrý ónim shyǵarýdy arttyrýǵa, ózindik qunyn tómendetýge jáne sapasyn jaqsartýǵa ákeledi, qyzmet etetin personal sanyn azaıtady, mashınadardyń senimdiligi men uzaq ýaqytqa jaramdylyǵyn ulǵaıtady, materıaldardy únemdeıdi, eńbek jaǵdaılary men qaýipsizdik tehnıkasyn jaqsartady. 

 Indýstrııa 4.0 taǵy qandaı artyqshylyqtar beredi?

Indýstrııa 4.0 tehnologııalaryn paıdalaný óndiristik jaraqattaný deńgeıin jáne óndiristiń asa zııandy ári qaýipti sektorlarynda kásibı aýrýlardy azaıtýdyń pármendi ádisi. Mysaly, taý ken óndirisi jumyskerlerin pozısııalaý júıesin qoldaný dıspetcherge jáne nysannyń komandalyq pýnktine naqty ýaqyt rejıminde aqparatty jetkizýmen barlyq taý kenderinde adamnyń turǵan jerin tabýdy qamtamasyz etedi, bul apatty jaǵdaılarda shuǵyl is-áreketterge kóshýge múmkindik beredi. 

Mundaı júıeni qoldaný úlgisi – tústi metall kenderin óndiretin jáne óńdeıtin qazaqstandyq taý-ken óndirisi kompanııa-holdıngi «Qazmyrysh» JShS. Maleev ken ornynda qysqa ýaqyt ishinde Pitram mobıldi personaldy basqarý jıúesin engizý tıimdiligi shahtadaǵy tehnıkalyq jabdyqtar men jumyskerlerdiń turǵan jerin baqylap, personaldyń qaýipsizdigin arttyryp, jaraqattanýdy boldyrmaýǵa múmkindik berdi. 

Sonymen qatar asa qaýipti ýchaskelerde, mysaly, qorytý nemese quıý sehynda ónerkásiptik robotty qoldaný óndiristik jaraqttaný oqıǵalaryn birshama azaıtady. 

Eńbek qaýipsizdigin arttyrý ólshemine kelsek, munda óndiristik jaraqattaný jıiligi koeffısıent qoldanylady – bul eńbekti qorǵaýdy jetildirý maqsatynda óndiristik jaraqattanýdy taldaýdyń statıstıkalyq ádisinde qoldanylatyn kórsetkish. Sonymen qatar belgili bir formýlamen esepteletin jaraqattanýdyń aýyrlyǵy koeffısıenti qoldanylady, jumyskerdiń eńbek mindettemeleri men basshynyń tapsyrmalaryn oryndaý kezinde alǵan zaqymdanýlarynyń sany men dárejesi eskeriledi. 

Bul kórsetkishterge kásiporyndardyń ózderi men Indýstrııa jáne ınfraqurylymdyq damý mınıstrligi monıtorıng júrgizedi. 

 Qazaqstandyq kásiporyndar Indýstrııa 4.0 engizýge ázir me?

Kásiporyndardyń Indýstrııa 4.0 engizýge ázirligin baǵalaý júrgiziletin kelesi kategorııalar qarastyrylady: 

  • tehnologııalar (ǴZTKJ, dızaındar ázirleýdi, óndiristi, satyp alýlar júıesin, sondaı-aq ishki jáne syrtqy logıstıkany qamtıtyn);

  • basqarý jáne strategııa (AT menedjmenti, kásiporyndar strategııasy jáne ónim sıklin basqarý );

  • óndiristi uıymdastyrý (ónimniń óndiristik prosesterde qadaǵalanýy, sapasyn baqylaý, sondaı-aq shıkizat qorlaryn, materıaldardy, daıyn ónim men jetkizýdi basqarý );

  • personal men kommýnıkasııalar (óndiristik mindetterdi bólýdi, daǵdyldar men quzyretterdi, sondaı-aq oqytý sharalaryn basqarý ).

Bul taldaý shaǵyn jáne orta bıznes sýbektileriniń aǵymdaǵy jaǵdaıda baǵalaýyna, óndiris sektorlaryn Indýstrııa 4.0 elementterin engizýge ázirligin saralaýǵa, ónerkásipti sıfrlandyrýdy yntalandyrý sharalaryn ázirleýge múmkindik beredi. Indýstrııa 4.0 degenimiz sıfrlyq tehnologııalar ǵana emes, adamdar men ınnovasııalyq mádenetti de qamtıtynyn túsiný mańyzdy. Tek keshendi transformasııa ǵana óziniń básekege qabilettiligin arttyrý, óndiristik shyǵyndardy ońtaılandyrý, tabystylyǵyn kóbeıtý, eńbek jaǵdaılaryn jaqsartý, ónerkásiptik qaýipsizdik túrindegi barynshy tıimdilikti bere alady. 

Indýstrııa 4.0-ge kóshý kásiporyndarǵa jańa tehnologııalyq damý deńgeıine shyǵyp, jańa naryqtardy tabýǵa. qosylǵan qunnyń jahandyq tizebigen kirigýge múmkindikter týdyrady. 

Sońǵy jańalyqtar

Taralym hám qaralym

100 • Keshe

Tarhan tekti redaktor

100 • Keshe

Júz jyl

100 • Keshe

Aldaǵy kúnderi aýa raıy qandaı bolady?

Qazaqstan • 20 Qarasha, 2019

Elbasy Joǵarǵy sot Tóraǵasyn qabyldady

Qazaqstan • 20 Qarasha, 2019

Tapa tal tústegi qaraqshylyq

Aımaqtar • 20 Qarasha, 2019

Nur-Sultanda gaz baǵasy qansha bolady?

Qoǵam • 20 Qarasha, 2019

Teristiktiń óndirisi jandana bastady

Ekonomıka • 20 Qarasha, 2019

Tennıs: Devıs kýbogyn jeńispen bastadyq

Tennıs • 20 Qarasha, 2019

Uqsas jańalyqtar