Rýhanııat • 17 Qazan, 2019

Qurmanǵazy halyq aspaptar orkestriniń 85 jyldyǵy atap ótildi

132 retkórsetildi

Almatynyń Respýblıka saraıynda ulttyq mádenıettiń injý-marjany – Qurmanǵazy atyndaǵy Qazaq memlekettik akademııalyq halyq aspaptar orkestriniń qurylǵanyna 85 jyl tolýyna arnalǵan «Uly dalanyń uly orkestri» atty saltanatty kesh ótti.

Qazaqstan Respýblıkasynyń eńbek sińirgen ujymy, Dúnıejúzilik jáne Halyqaralyq baıqaýlardyń laýreaty, «Halyqtar dostyǵy» ordendi qazaqtyń Qurmanǵazy atyndaǵy Qazaq memlekettik akademııalyq halyq aspaptary orkestri – halqymyzdyń mýzykalyq ónerin, biregeı mýzykalyq aspaptaryn, uly dala áýeniniń sulýlyǵyn úzdiksiz dáriptep kele jatqan elimizdegi tuńǵysh ári  teńdesi joq mýzykalyq ujymy.  Osynaý 85 jyldyq  tarıhynda bul ujym ulttyq mýzyka mádenıetiniń maqtanyshyna aınaldy.  

Qurmanǵazy orkestriniń mereıtoıy –  qazaq eliniń mádenıeti men rýhanııatyndaǵy aıtýly oqıǵa. Qurmanǵazy atyndaǵy orkestrde óner kórsetý kez kelgen ónerpazǵa buıyra bermeıtin baqyt. «Ultymyzdyń tólqujaty», «qazaqtyń brendi» atanǵan orkestr mýzykanttary, ulttyq mýzyka maqtanyshtary:  bas dombyrashylar toby, urmaly aspaptar toby, úrmeli aspaptar, syrnaılar, prıma dombyrashylar, sherter dombyrashylar, bas qobyzshylar, alt-qobyzshylar, qyl qobyzshylar, qobyz-kontrabas toby konsertmeısterlerimen birge sahnaǵa jeke-dara shaqyrylyp, olar zalmen júrip ótti. Zalda otyrǵandar kórermenderdiń orkestr múshelerine qurmet-qoshemeti men yqylasy da aıyryqsha boldy.

Budan soń konsertke jıylǵan qaýym derekti fılm tamashalap, orkestrdiń ómir tarıhy  týraly mol derekke qanyqty.

Tuńǵysh Prezıdent – Elbasy Qory syılyǵynyń laýreaty,  «Daryn» memlekettik jastar syılyǵynyń laýreaty Abylaı Tilepbergenniń dırıjerlik jasaýymen kompozıtor Sydyq Muhametjanovtyń «Shattyq otany» kúıimen ashylǵan konsertte alǵashqy sózdi Qurmanǵazy atyndaǵy Qazaq memlekettik akademııalyq halyq aspaptary orkestriniń dırektory Qýanyshbek Muqanǵalıev alyp, ol orkestrdiń qurylǵanynan bastap qalyptasý, órkendeý kezeńindegi jetistikteri men eńbek sińirgen ardager jetekshilerdiń eńbegin saralap ótti. Qazaqstan Mádenıet jáne sport mınıstri Aqtoty Raıymqulovanyń, Almaty qalasynyń ákimi Baqytjan Saǵyntaevtyń, Halyqaralyq TÚRKSOI uıymy  bas hatshysy Dúısen Qaseıinovtiń quttyqtaý haty oqyldy. Mádenıet jáne sport mınıstriniń buıryǵymen Qurmanǵazy atyndaǵy halyq aspaptary orkestriniń bir top ártisi – Asyl Sádýaqasqyzy, Ádil Erbolat, Altaı Ǵazız, Ardaq Itekeeva «Qazaqstan Respýblıkasynyń Mádenıet salasynyń úzdigi» tósbelgisimen marapattaldy.

Qurmanǵazynyń «Adaıy» men «Serperinsiz», «Saryarqasyz»  kórermen serpilgen be? Orkestrdiń aıbary da, aınasy da osy kúıler bolyp qalyptasqandyqtan, el rýhynyń jarshysyndaı jigerdi janyp, ekpindete bastalatyn kúı marjanyn kórermen árqashan eleńdeı kútip otyrady. Oryndalǵan saıyn shetsiz-sheksiz jazıra dalany dóńgelentip kóz aldyńa ákeletin kúıden ár kórermen mýzyka aspaptarynyń ǵajap shekteriniń sıqyryn tanıdy. Sondyqtan Qurmanǵazy atyndaǵy halyq aspaptary orkestriniń jeke qoıylǵan ár konsertin  «kúı antologııasy» desek, jarasar. Qorqyttyń kúıi «Qońyr», Táttimbettiń «Saryjaılaýy», Nurǵısa Tilendıevtiń «Temirbektiń tókpesi», «Mahambet»,  B.Jumanııazovtyń «Serpin»  kúıleri kesh ajaryn asha tústi. Orkestrdiń konserttik baǵdarlamalarynda qazaq kompozıtorlary  shyǵarmalarynyń orny bólek. Ásirese Shámshi Qaldaıaqov, Áset Beıseýov, A.Qorazbaevtyń birde tamyrdy shymyrlatyp, qandy týlatatyn, birde júrekti eljiretip, ásem áýen besiginde bóleıtin sulý da sazdy ánderine keńinen oryn berilgen. Keshte oryndalǵan «Saǵyndym Almatymdy», «Ana týraly jyr», «Ana» sekildi ánder – sonyń aıǵaǵy.

Qurmanǵazy orkestri – elimizdiń eń úzdik ánshileriniń súıikti orkestri.  Olar oryndaǵan qazaq jáne shetel kompozıtorlarynyń ánderi orkestr qudiretin odan saıyn bıiktete tústi. Sahnada qazaq óneriniń bulbuly, KSRO halyq artısi Bıbigúl Tólegenova áıgili «Gákkýin» oryndap, Qazaqstannyń halyq ártisteri Nurǵalı Núsipjanov «Alqońyrdy», Maqpal Júnisova «Ana» ánin áýeletip, Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri Aıgúl Qosanova «Qyz dáýren – án dáýreni» men «Aınamkózdi» shyrqady.

О́ner ataýlynyń tóresi – klassıkalyq mýzyka ekeni belgili. Estetıkalyq kórkemdigi bıik,  álemdik mádenı qundylyqqa aınalǵan orys, keńes jáne Eýropa kompozıtorlary shyǵarmalarynyń Qurmanǵazy orkestriniń repertýarynan alatyn úlesi mol.  Antonıo Vıvaldıdiń «Jaz»,   Petr Chaıkovskııdiń «Plıaska skomorohov», Iogann Shtraýstyń «Na prekrasnom golýbom Dýnae», Djoakıno Rossınıdiń «Vılgelm Tell» operasyna ývertıýrasy,  Danıel Ýılıamstiń «Vıktorı» atty klassıkalyq shyǵarmalary qazaq ulttyq mýzyka aspaptarynyń  únimen jańa boıaý taýyp, túrlene tústi.           

Qazaq ónerin bıik deńgeıde nasıhattap kele jatqan Qurmanǵazy atyndaǵy orkestrdiń mádenı-rýhanı keńistikten alatyn orny da, mańyzy da erekshe.   Orkestrdiń maqsaty – «Máńgilik eldiń»  uly murasyn máńgilikke ushtastyrý.

 

ALMATY

 

 

Sońǵy jańalyqtar

VII PR forýmy Almatyda ótti

Aımaqtar • Búgin, 10:45

Fermerdiń maýsymdyq tabysy qansha?

Aımaqtar • Búgin, 09:51

Jánibek aýdanynda et óndirý artty

Aımaqtar • Búgin, 09:26

MRT alýǵa jarty mıllıard jumsalǵan

Aımaqtar • Búgin, 09:21

Bas basylymnyń baıtaq belesi

Aımaqtar • Búgin, 09:08

Qaıta oralǵan qumarshyq

Aımaqtar • Búgin, 07:54

Termeshiler tereńnen terbedi

Ádebıet • Búgin, 07:52

Túrik kınolary tegin kórsetiledi

Qoǵam • Búgin, 07:47

«Arý» – kóz arbaǵan kórkemdik álemi

Rýhanııat • Búgin, 07:45

Haziretter qazynasy

Rýhanııat • Búgin, 07:43

«Speshranda» saqtalǵan...

Rýhanııat • Búgin, 07:26

«Tákappar eken qulja alma»

Qoǵam • Búgin, 07:23

Zań kerek!

Ekologııa • Búgin, 07:20

El qurmeti erekshe

100 • Búgin, 07:14

It júgirtip, qus saldy

Aımaqtar • Búgin, 07:12

Senim hám serpin

Rýhanııat • Búgin, 07:09

Ekologııany qorǵaýǵa adaldyq kerek

Ekologııa • Búgin, 07:03

Ǵarysh salasy jańa deńgeıge kóteriledi

Tehnologııa • Búgin, 06:38

Parasattylyq – basty nazarda

Aımaqtar • Búgin, 06:30

Hat qorjyn (14.11.2019)

Ádebıet • Búgin, 06:28

Kúrish suryptary suıylyp barady

Ekonomıka • Búgin, 06:24

Sıpaty bólek kýálik

Qoǵam • Búgin, 06:14

Altyn Adam Afınada

Qazaqstan • Keshe

Uqsas jańalyqtar