Prezıdent Arhıvine – 25 jyl

Qazaqstan Respýblıkasy Pre­zıdentiniń, onyń Ákimshi­liginiń jáne Memleket basshysyna tikeleı baǵynysty basqa da memlekettik organdardyń qyzmetterin arhıvtik qamtamasyz etý jónindegi mindetterdi oryndap kele jatqan Prezıdent Arhı­vi qurylǵanyna shırek ǵasyr tolǵan ataýly kúnge oraı «Qazirgi kezeńdegi arhıv isi: máseleler, tájirıbeler, ınnovasııalar» atty II halyqaralyq ǵylymı-táji­rı­belik konferensııa uıymdas­tyryldy. II halyqaralyq ǵylymı-tá­ji­rıbelik konferensııa arhıv isiniń jaǵdaıy men damýy máse­lelerine arnaldy. Konferensııa ótkizip, ózara baılanys jasaý ja­ńa ıdeıalardy ázirleýde, kásibı táji­rıbeler men pikir almasýda asa mańyzdy oryn alatyny bel­gili.

Qazaqstan Respýblıkasy Pre­­zıdenti Keńsesiniń basshy­sy N.Onjanov konferensııa qaty­sýshylaryna arnaıy qut­tyqtaý hatyn joldady. «Bıylǵy forým el damýynyń keleli kezeń­derin baıandaıtyn, baǵa jetpes baı mádenı jáne rýhanı mura­larǵa qol jetkizýge, urpaq­tar sabaq­tastyǵy men ýaqyt be­deri­niń baılanysyn sezi­nýge múm­­kindik beretin qujat­tyń qaınar­­kózi – Qazaqstan Res­pýblı­­kasy Prezıdenti Arhıviniń quryl­­ǵanyna 25 jyl tolýyna oraı­las­tyrylyp otyr. Mun­daı mańyzdy mereıtoı óz kási­bine adal berilgen jáne iske ja­ýap­kershilikpen qaraıtyn qyzmet­kerlerdiń adal, izdenimpaz eńbe­gin atap ótýdiń jarqyn kóri­nisi. Memleket tarapynan Qazaq­stan Respýblıkasynyń ulttyq ar­hıv qoryn tolyqtyrý jáne arhıv salasyn jetildirýge baǵyt­talǵan sharalarǵa jan-jaqty qoldaý kórsetilip keledi. Kon­fe­rensııanyń qury­lym­dyq baǵyt­ta ótetinine, al aıtyl­ǵan ıdeıa­lar men keńester qaty­sý­shylar ara­syn­daǵy kásibı baılanys­tardy odan ári nyǵaıtýǵa jáne olar­dy jú­zege asyrýdyń tájirı­belik sha­ra­laryn ázirleýge kómek­te­seti­nine senemin» degen ol hatynda.  

Halyqaralyq konferensııa ju­mysyna Qazaqstan, Qyrǵyz­stan, Polsha, Reseı jáne О́z­bek­­stan memleketteriniń arhıv isin­degi jetekshi sarapshylary men tájirıbeli mamandary sha­qyrylypty. Tarıhı murany nası­hattaý maqsatynda Prezıdent Arhıvi «Rýhanı jańǵyrý» baǵ­dar­lamasy aıasynda qoǵamdyq mańyzdy is-sharalardy turaq­ty túrde ótkizip keledi. Is-shara­lardyń basym bóligi otandyq jáne sheteldik arhıvtermen, má­denıet uıymdary, oqý oryndary jáne taǵy basqa mekemeler­men birlesken túrde uıymdas­tyrylady. Arhıvte shet mem­leketterdegi áriptesteriniń qatysýymen shaǵyn basqosýlar, ǵylymı máni joǵary jıyndar jıi ótedi. Qazaqstandyq árip­testerimen turaqty ári my­ǵym baılanys ornatqan V.Pı­leskıı atyndaǵy Tilektestik jáne batyldyq ınstıtýty «Shy­ǵys arhıvi» ǵylymı baǵdarla­ma­synyń meńgerýshisi, tarıh ǵylym­darynyń doktory Ejı Rogo­zınskı Qazaqstanǵa jer aýda­rylǵan polıak otbasy Iаblon­skıılerdi ajaldan aman alyp qalǵan maqtaaraldyq qarııa Ta­sybaı Ábdikárimovke Polshanyń Alǵys ordenin tabystaýǵa uıyt­qy bolǵany málim. Al onyń jerlesi, Gdansk qalasyndaǵy Ekinshi dúnıejúzilik soǵys mýzeıi­niń ǵylymı qyzmetkeri Dmıt­rıı Panto bolsa «Polıaktar men Pol­sha azamattarynyń Qazaq­stanǵa jer aýdarylýy. Qa­zaqstan Respýblıkasy Pre­zıdent Arhıviniń qujattary boıynsha» atty kitap jarııalaǵan edi. Kitap jaqynda ǵana polıak tilinde jaryq kórdi. Qazir ol Prezıdent Arhıvi derekteri negizinde jazylatyn ekinshi kitabyn jazý jumysyn bastap ketti.

Prezıdent Arhıvinde Qazaq­stan­nyń HH–HHI ǵasyrdaǵy saıa­sı tarıhynyń qujattary saq­talǵan. 2019 jylǵy 1 qańtardaǵy derekter boıynsha arhıv qory 810 myńnan astam saqtaý birligin qurap otyr. 

Arhıv el Prezıdentine tike­leı baǵynysty memlekettik or­gandardyń, sonymen qatar qoǵam­dyq birlestikterdiń, Qazaqstan hal­qy Assambleıasynyń quryly­myna enetin ulttyq mádenı orta­lyqtardyń qujattaryn jınaq­taıdy.

Arhıv IT-tehnologııalardy qoldaný salasyndaǵy otandyq jetekshi arhıv mekemeleriniń biri bolyp tabylady. Arhıvte 80 myńǵa jýyq isterdiń sıfr­ly formatqa ótkizilgen arhıv qujat­tary elimizdegi paıdalaný qo­rynyń eń kólemdisi bolyp taby­latyn Elek­trondy arhıv qyzmet etedi, qor jyl saıyn sıfrly formatqa kóshirilgen 25 myń saqtaý birli­gimen tolyqtyrylyp otyrady.

Osy ýaqyt aralyǵynda Ar­hıv­tiń oqyrman zalynda otandyq jáne sheteldik 7 myńnan astam ǵalym-zertteýshiler izdestirý ju­mystarymen aınalysty. Atal­ǵan jyldar kóleminde 150-den astam ádistemelik quraldar, jadynama daıyndaldy. Vedomstvolyq arhıv jáne is júrgizý qyzmetiniń qyzmetkerlerine arnalǵan 170 semınar-keńes, iskerlik oıyndar, sheberlik sabaqtary jáne kásibı trenıngterdiń basqa da túrleri ótkizildi.

Konferensııada álemdik arhıv ǵylymynyń jetistikteri jáne ekonomıka men qoǵamnyń jedeldetilgen tehnologııalyq jańǵyrýynyń tájirıbelerin, tıimdi aqparattyq izdeýdi uıym­dastyrýdy, aqparattyq resýrs­tar­dy irikteý, skanerleý, katalog­taý, arhıvtik málimetter bazasyna qoljetimdilik jáne taǵy da basqa ózekti  máselelerdi qaras­tyrý, sonymen qatar arhıv isi­niń jaǵdaıy men damý kele­shegi talqylanýda. Basty nazar arhıv­terdegi sıfrly resýrs­tardy ın­tegrasııalaý jaǵdaıy men bola­shaǵyna, birtutas aqpa­rat­tyq ke­ńistiktiń bólshegi retin­de aqpa­rat­tyq arhıvtik ortany qurýǵa aýda­rylyp otyr.

Is-sharanyń ashylý saltanatyna Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdenti Ákimshiliginiń, Má­de­nıet jáne sport mınıstr­liginiń, dıp­lo­matııalyq korpýs ókilderi, Qazaq­standaǵy memlekettik arhıv mekemeleriniń basshylary qatysýda.

ALMATY