Rýhanııat • 22 Qazan, 2019

Hat qorjyn (22.10.2019)

5306 retkórsetildi

...usynys jasaıdy

Batyrlardy nasıhattaǵan abzal

«El úmitin – er aqtar, er ataǵyn – el saqtar» demekshi, kelesi jyly Uly Jeńistiń 75 jyldyq merekesin toılaımyz. Jyldan-jylǵa keshegi dúleı soǵysta Otanymyzdy qorǵap qalǵan batyrlarymyz azaıyp barady. Búginde qala, aýyl bolsyn – kóshelerdiń attary ózgertilip, jańa esimder berilip jatyr. Olardyń ishinde ataqty qaharmandar da bar, biraq ta keıbir jastar solardyń ataýly isterin, erlikterin tolyq bile qoımaıdy. Jaqyn arada osy jóninde bir top balalarmen áńgimelesip, kóshelerge ne úshin, kimniń qandaı batyrlyq jasaǵan úshin esimder berilgeni týraly surasam, jaýap bolmady. Oǵan oraı ózimniń «Júrektegi estelik» atty kitabymdaǵy batyrlar týraly (onyń ishinde Saǵadat Nurmaǵambetov, Talǵat Bıgeldınov bar) suraǵanda, «kásipkerler me» degende, uıatty boldy.

Elbasynyń «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» atty maqalasynda ulttyq salt-dástúrlerimizdi jańǵyrtyp, jastarǵa patrıottyq tárbıe, oı-óristi keńeıtý – ıgi bastama dep aıtylǵan. Máselen, Nur-Sultan qalasynda júzdegen, naqtylap aıtqanda, 640 astam kóshe bar. Kóshelerdiń ataýlarynyń syry men tarıhy týraly nege aıaldamalarda keńeıtilip baǵdarlama berilmeske, sondaı-aq BAQ-tarda arnaıy aıdarlar ashyp, elimizdiń batyrlary týraly nasıhattasa, nur ústine nur bolar edi.

 

Saparǵalı JAǴYPAROV,

áskerı jýrnalıst

Nur-Sultan

 

...áserimen bólisedi   

Jaıyqtyń aq shaǵalasy

Kitaphanamyzda qazaqtyń aq shaǵalasy atanǵan aqyn, Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri Aqushtap Baqtygereevanyń 75 jasqa tolǵan mereıtoıyna arnalǵan «Qazaq poezııasynyń aq shaǵalasy» atty ádebı kesh ótkizildi.

Aqyldyń aqyly Abaı, aqynnyń aqyny Maǵjan bastaǵan qazaq poezııasynyń kóshi tereń de arnaly Aq Jaıyqtaı bolsa, sol darııaǵa qyrdan shapqylap kelip qosylǵan aq bulaq – Aqushtap óleń darııasyna óz aǵysymen, óz ıirimimen kelip qosylady. Qazaq poezııasyna júrekten shyqqan názik lırızm men sanany silkindirer shynshyl sezim ákep ajarlandyrǵan, kóktemgi aq jaýyndaı túrlendirgen de osy – Aqushtap Baqtygereeva.

Sharanyń maqsaty – qazaq poezııasynda ózindik ereksheligimen oryn alǵan aqynnyń ómir joly men shyǵarmalaryn keńinen nasıhattaý. Basqosý barysynda aqynnyń suhbattarynan beınerolıkter kórsetilip, jyr shýmaqtary oqylyp, «Jaıyqtyń aq shaǵalasy» atty kitap kórmesi uıymdastyryldy. Kórmege aqynnyń óleńder jınaǵy men tomdyq kitaptary, merzimdi basylymdar betine jaryqqa shyqqan suhbattary qoıyldy.

 

Laýra ERIKQYZY,

S.Jıenbaev atyndaǵy oblystyq jasóspirimder

kitaphanasynyń kitaphanashysy

 

AQTО́BE

 

...ókinish bildiredi

Áıteýir toı daıyn turady...

Bizderdiń baıymaı júrgenimizdiń bir sebebi bar. Ol – qajetsiz toıdyń kóptiginen kúni-túni jumys isteısiń, shıpajaıǵa da demalýǵa barmaısyń, áıteýir toı daıyn turady... Shildexanasy, 1 jasqa tolǵany, tilashary, mektepke barǵany, súndet toıy, 1 synypta qońyraý soqqany, gramota alǵany, mektep bitirgeni, grantqa túskeni, dıplom alǵany, jumysqa turǵany, uzatýy bar, betashary, úılený toıy, 30,40,50,60,70,80,90 jas mereıtoılar, otaý qurǵanyna 25,50,75 jyl bolǵanyna toı, múshel jastar men paıǵambar jasty qosyńyz. Ne degen bitpeıtin toı. Endi, zeınetke shyqqanyna da toı isteıtin bolypty.

Sóıtip, jınap júrgenińdi toıǵa shashasyń. Jınaǵanyń joq bolsa, kredıt alasyń. Qudaı jetkizer dep ózimizdi jubatyp qoıamyz. Qoradaǵy malymyz endi kóbeıip jatsa, satyp jiberip toı isteımiz ǵoı.

Túsinemin, eger tabysyńyz barlyq shyǵyndaryńyzdy jaýyp tursa, balańyz ne qyzyńyz jaldamaly páterde turmasa, astyńyzda kóligińiz bolsa, otbasylyq bıznesińiz bolsa, jylyna bir ret sanatorııde demalyp tursańyz, onda bazar joq, qalaǵan toıyńyzdy isteı berińiz. Jaqynda 3 mln teńge kredıt alyp toı isteımin dep qaryzǵa kirgen kisini kórip kúıip kettim... Qalaı oılaısyzdar, rasymen de osynsha toıdyń barlyǵy kerek pe bizge?

 

Meıirman SAÝRANBEKOV

 

...keńes beredi

Nelikten uldyń basynan sıpamaǵan?

Halqymyz nelikten ul balanyń emes, qyzdyń basynan sıpaǵan? Qarap tursańyz munyń da óz jóni, tárbıelik máni bar. Muny qazaqtyń qaharman batyry, ult maqtanyshy Baýyrjan Momyshuly atamyz aıtyp ketken eken.

«Buryn qazaqtar er balany erkeletkende basynan sıpamaǵan, arqasynan qaqqan. «Basynan sıpaý ul balany aıap, músirkeý sezimderin týǵyzady, tómen qarap júretin jasyq bolyp qalady» dep túsingen. Ata-ana, el-jurtyna qorǵan bolatyn, shańyraqqa ıe bolatyn uldyń kózin jerden almaıtyn jigersiz, esirkeýdi tilep turatyn ynjyq bolǵanyn qalamaǵan. Al arqasynan qaqqanda er bala batyldanady, jigerlenedi, eńsesin tik ustap, týra qaraýǵa daǵdylanady. Nege bolsa da taısalmaı qaraıtyn qaıratty, batyl bolyp erjetsin dep uldy arqadan qaǵypty.

Al qyzdardy kerisinshe basynan sıpaǵan. Qyz – jatjurttyq, qyzdyń baǵy úıde emes, túzde. Qyz basqa bosaǵany attap, ózge úıdiń otyn jaǵady, urpaǵyn ósiredi. Qyzdy «ketetin bala ǵoı» dep erkeletedi. «Aldynda ne kútip tur eken, taǵdyr-talaıy qalaı bolady» dep basynan sıpap aıalaǵan. Qyz balany basynan sıpaǵanda basy eriksiz eńis tartady, kóz janary tómen túsip, jasyrynady. Kisi betine bajyraıyp qaramaıtyn ádetke úırenip, qyzǵa laıyq bııazy minez qalyptasady». Arqadan qaǵý men bastan sıpaýdyń osyndaı talǵamdy astary, tárbıelik máni bar eken.

Aman BOLSYN

 

ALMATY

Sońǵy jańalyqtar

Elorda ortalyǵynda avtokólik órtendi

Qazaqstan • 15 Qarasha, 2019

MMA: Jastardyń Bahreınde baǵy jandy

Sport • 15 Qarasha, 2019

Baspasóz róli – basty másele

Ádebıet • 15 Qarasha, 2019

Elordada Farıza Ońǵarsynova kóshesi ashyldy

Qazaqstan • 15 Qarasha, 2019

Qazaqstanǵa sheteldik bankter keledi

Ekonomıka • 15 Qarasha, 2019

Qostanaı fılarmonııasyna 75 jyl toldy

Rýhanııat • 15 Qarasha, 2019

Jańa úlgidegi kólikter

Qoǵam • 15 Qarasha, 2019

Balýandar Tarazda beldesedi

Kúres • 15 Qarasha, 2019

Grand Slam jarysynda beldesedi

Sport • 15 Qarasha, 2019

Meksıkalyqtyń qarsylasy atanýy múmkin

Kásipqoı boks • 15 Qarasha, 2019

О́zbek etnosynyń mádenı kúni atalyp ótti

Aımaqtar • 15 Qarasha, 2019

Qazaqstannyń 700 ártisi Reseıge estafeta joldady

Rýhanııat • 15 Qarasha, 2019

Uqsas jańalyqtar