Úkimet • 23 Qazan, 2019

Kólik ınfraqurylymy men tranzıttik áleýetti qalyptastyrǵan baǵdarlama

33 retkórsetildi

Keshe Premer-Mınıstr Asqar Mamınniń tóraǵalyǵymen ótken Úkimet otyrysynda 2015-2019 jyldarǵa arnalǵan «Nurly jol» ınfraqurylymdy damytý memlekettik baǵdarlamasy qorytyndylandy. Sonymen qatar bul baǵdarlamanyń aldaǵy 5 jylǵa arnalǵan jobasy tanystyryldy. Kún tártibindegi úshinshi másele memleket-jekemenshik áriptestikti jetildirý sharalary týraly birqatar mınıstrlikter men oblys basshylary baıandama jasady.

«Nurly joldyń» I kezeńi qorytyndylandy

Eldiń tranzıttik áleýetin art­tyrýǵa baǵyttalǵan «Nurly jol» memlekettik baǵdarlamasynyń 5 jyldyǵy aıaqtalýǵa jaqyn. Bul merzimde qandaı jumystar atqarylǵany jaıly Indýstrııa jáne ınfraqurylymdyq damý mınıstri Beıbit Atamqulov keńinen baıandady. Onyń aıtýynsha, sońǵy 5 jylda kólik salasyn damytýǵa shamamen 5,8 trln teńge baǵyttaldy. Nátıjesinde, 400 myńnan astam jumys orny qurylyp, IJО́-degi kólik úlesi 8,3%-ǵa, eńbek ónimdiligi – 1,7 ese, konteınerlerdiń jalpy tranzıti – 3 ese, tranzıtten túsetin kiris – 4,3 ese, júk tasymaly tranzıtiniń kólemi – 1,5 ese, tranzıttik avıajolaýshylar sany 4 ese ósken. 5 jylda 3 myń shaqyrym respýblıkalyq mańyzy bar avtomobıl joly salynyp, rekonstrýksııalandy. Sonyń ishinde 15 myń shaqyrym oblystyq jáne aýdandyq mańyzy bar avtomobıl joly jóndelip, 1,4 myń shaqyrym jańa temir jol paıdalanýǵa berildi. Sonymen qatar Oral, Petropavl, Almaty, Semeı, Qostanaı, Balqash áýejaılarynda 6 ushyp-qoný jolaǵy jańǵyrtyldy. Buǵan qosa Qytaımen shekaradaǵy termınaldardyń ótkizý qabileti jylyna 40 mln tonnaǵa deıin ulǵaıdy. Aqtaý portyn keńeıtý jáne Quryq portynyń salynýy esebinen Kaspııdegi port ınfraqurylymynyń qýaty jylyna 17,5 mln-nan 27 mln tonnaǵa deıin artty. Injenerlik jelilerdiń uzyndyǵy 3,4 myń shaqyrymdy qurady. «Nurly jol» baǵdarlamasy júzege asyryla bastaǵannan beri ishki sý joldarymen júk tasymaldaý kólemi 86%-ǵa, ıaǵnı 750 myń tonnadan 1,4 mln tonnaǵa deıin ósti. Ertis ózeninde ótpeli keme qatynasy qalpyna keltirilip, keme júzetin sý joldarynyń sapasy jaqsardy.

– Sońǵy 5 jylda kólik ınfra­qurylymynyń damýyna 5 trıllıon 800 mıllıard teńgedeı ınvestısııa tartyldy. Onyń 44%-y nemese 2 trıllıon 540 mıllıard teńgesi memlekettik bıýdjetten bólinse, qalǵan 56%-y nemese 3 trıllıon 274 mıllıard teńge memleket-jekemenshik áriptestigi úlesine tıesili. Kólik salalary boıynsha ınvestısııanyń basym bóligi avtomobıl joldary men temir jol jobalaryna baǵyt­taldy, − dedi Indýstrııa jáne ın­fraqurylymdyq damý mınıstri.

Baǵdarlamanyń negizgi baǵyt­tarynyń biri avtomobıl joldaryn damytýǵa arnalǵan. Ony iske asyrý qorytyndysy boıynsha respýblıkalyq mańyzy bar 3 myń shaqyrym avtojol salyndy jáne rekonstrýksııalaýdan ótti. Qalǵan 3,8 myń shaqyrymdy 2020-2021 jyldar aralyǵynda aıaqtaý kózdelgen.

– Tranzıttik áleýetti artty­rý maqsatynda halyqaralyq dáliz­derdi damytý boıynsha josparly jumys júrgizilýde. 2015 jylǵa deıin 8 357 shaqyrymnyń 4 828 shaqyrymy jańǵyrtyldy, bul negizinen «Batys Eýropa – Batys Qytaı» dálizi. «Nurly jol» baǵ­darlamasy aıasynda 1 882 sha­qyrymda jumys aıaqtaldy, 1 647 shaqyrymda qurylys jumystary bastaldy, − dedi B.Atamqulov. Aı­ta keterligi, baǵdarlama aıasyn­da jergilikti avtojoldar jelisine erekshe nazar aýdaryldy. О́tken 5 jylda oblystyq jáne aýdandyq mańyzy bar avtojoldardy damytýǵa 590 mlrd teńge bólinip, 15 myń shaqyrym jol jóndeldi.

Aqyly joldardan jyl sa­ıyn jınalatyn qarjy 4 mlrd teńgeden asqanyn aıta ketý kerek. 2013 jyly uzaqtyǵy 211 shaqyrym bolatyn «Nur-Sultan – Shýche» alǵashqy aqyly avtojoly qoldanysqa engizildi. Bul ýchaskeden jylyna 1 mlrd teńgeden astam qarajat jınalady eken.

– Qazir aqyly joldardyń uzaqtyǵy 682 shaqyrymǵa deıin artty («Nur-Sultan – Shýche» – 211 km, «Nur-Sultan – Temirtaý» – 134 km, «Almaty – Qapshaǵaı» – 42 km, «Almaty – Qorǵas» – 295 km, jyl saıynǵy jınalatyn qarajat 4 mlrd teńgeden asady. Bul osy aqyly ýchaskelerdi kútip ustaýda bıýdjetti únemdeýge múmkindik beredi, − dedi mınıstr. Onyń sózine qaraǵanda, avtojoldy paıdalanýshylarǵa sapaly jol boıyndaǵy servıs­pen qamtamasyz etý maqsatynda qoldanystaǵy 1 822 nysannyń 1 myńy Ulttyq standartqa sáıkes­tendirildi. Bıýdjet jáne jeke kapıtal esebinen qosymsha 73 nysan salyndy. Bul jumys aldaǵy ýaqytta odan ári jalǵasady.

Azamattyq avıasııa salasynyń besjyldyq qorytyndysy boıyn­sha otandyq áýejaılarda qyzmet kór­setilgen jolaýshylar sany 16,2 mln adamǵa jetti. Iаǵnı, baǵdar­lama iske qosylǵan kezde 8,1 mln jolaýshy tasymaldansa, bul kórsetkish qazir 47 paıyzǵa artty. Otandyq avıakompa­nııalar­dyń áýe kemeleri parki ulǵaıdy, jańardy, − dedi B.Atamqu­lov. Mınıstrdiń baıandama­synda aı­tyl­ǵandaı, qazaqstan­dyq áýejaı­lardyń jerústi ınfra­quryly­myn damytý jumysy jalǵasýda. Bul salaǵa tartylǵan ınvestı­sııa­lardyń jalpy kólemi 128 mlrd teńgeni qurady.

– «Nurly jol» baǵdarla­ma­synyń alǵashqy bes jyldyǵy aıasynda Petropavl, Taraz jáne Semeı áýejaılaryndaǵy termınaldar qalpyna keltirildi. Almaty, Petropavl, Taraz, Oral jáne Semeı áýejaılarynyń ushyp-qoný jolaqtaryn qaıta jańartý men jańǵyrtý jumystary júrgizildi. Aǵymdaǵy jyly Qostanaı men Balqash áýe­jaı­larynyń ushyp-qoný jolaq­taryn qaıta jańartý aıaqtalýda, − dedi B.Atamqulov.

Sonymen qatar halyqaralyq avıaqatynastar sanyn kóbeıtý boıynsha jumys júrgizilýde. Qazaqstan 26 memleketpen 99 halyqaralyq baǵyt boıynsha áýe qatynasyn ornatty.

− 2017 jyldan bastap Nur-Sultan qalasynda «ashyq aspan» rejimi engizildi. 3 jyl ishinde qazaqstandyq jáne sheteldik avıatasymaldaýshylar 19 jańa baǵyt ashty, onyń ishinde Tokıo, Varshava, Býdapesht, Helsınkı qalalary bar. Burynnan bar London, Máskeý, Beıjiń, Ystanbul marshrýttarynda ushý jıiligi ulǵaıdy. Qazaqstandyq tasymaldaýshylar Shanhaı (2020 j), Sıngapýr (2020 j.), Nıý-Iork (2021 j.) sııaqty iri qalalarǵa reıs ashýdy josparlap otyr, − dedi vedomstvo basshysy.

Taqyrypty qorytyndylaǵan Premer-Mınıstr Asqar Mamın «Nurly jol» baǵdarlamasynyń alǵashqy besjyldyǵynda tıim­di kó­lik-logıstıkalyq júıe quryl­ǵanyn atap ótti.

– Elbasynyń tapsyrmasy boıynsha Úkimet Qazaqstanda aımaqtyq kólik-logıstıkalyq hab qurý jáne Eýropa men Azııa arasyndaǵy transkontınentaldy kópirge aınalý úshin qarqyndy jumys atqardy. 2020-2025 jyldarǵa arnalǵan jańa «Nurly jol» baǵdarlamasynyń ekinshi kezeńi aıasynda elimizdiń kólik-logıstıkasyn qurý jáne tranzıttik áleýetin odan ári damytý boıynsha jumys jalǵasady, − dedi Úkimet basshysy.

 

Memleket-jekemenshik áriptestiginiń áleýeti artýy tıis

Eldegi memleket-jekemenshik áriptestikti damytý máseleleri jaıly Ulttyq ekonomıka mı­nıstri R.Dálenov, Indýstrııa já­ne ınfraqurylymdyq damý mı­nıs­tri B.Atamqulov, Densaý­lyq saq­taý mınıstri E.Birtanov, Bilim jáne ǵylym mınıstri A.Aıma­ǵam­betov, Qaraǵandy oblysynyń ákimi J.Qasymbek, Aqmola oblysynyń ákimi E.Marjyqpaev, Premer-Mınıstrdiń birinshi orynbasary – Qarjy mınıstri Á.Smaıylov baıandady.

Ulttyq ekonomıka mınıstri R.Dálenovtiń aıtýynsha, bıylǵy 1 qa­zandaǵy jaǵdaıǵa sáıkes 1,6 trln teńge somaǵa 615 MJÁ keli­simsharty jasaldy, onyń ishinde ınvestısııalyq qarajat kólemi − 551,5 mlrd teńge, respýb­lıkalyq jobalar boıynsha – 339,5 mlrd teńge, jergilikti jobalar boıynsha – 212 mlrd teńge qarastyrylǵan. Jobalardy jos­parlaý men daıyndaýdyń túrli kezeńderinde 1,9 trln teńgege 638 joba júzege asyrylady.

Jıynda belgili bolǵandaı, densaýlyq saqtaý salasynda 3 jylda jergilikti atqarýshy organdar jalpy somasy 58,9 mlrd teńgege 127 MJÁ kelisimshartyn jasady. Bıylǵy jyldan bastap 2024 jylǵa deıin MJÁ aıasynda respýblıkalyq deńgeıde 838,5 mlrd teńgege 16 úlken aýrýhana salý josparlanǵan, qazir 7 jobany iske asyrý bastaldy.

Bilim berý salasynda 243 mlrd teńgeniń 558 MJÁ jobasy iske asyrylýda. Bıyl qańtar aıynan bastap 98 jekemenshik mektep jan basyna shaqqandaǵy qarjylandyrý qaǵıdaty bo­ıynsha 6 mlrd teńgege mem­le­kettik tapsyrys alady. 2019-2020 oqý jylynyń basynda 47 jańa jekemenshik mektep ashyldy. Jyl sońyna deıin taǵy 13 jekemenshik mektep ashylady dep josparlanyp otyr.

Taqyrypty qorytyndylaǵan A.Mamın memleket-jekemenshik áriptestikti damytýǵa qatysty birqatar tapsyrma berdi.

– Memleket-jekemenshik árip­testikti damytý – Úkimet jumy­synyń basym baǵyttarynyń biri. Asa mańyzdy jobalar kólik jáne ınfraqurylym, energetıka jáne TKSh, bilim berý, densaýlyq saqtaý sııaqty sektorlarda iske asyrylyp jatyr. MJÁ tetigi engizilgennen beri 1,6 trln teńgege 615 shart jasaldy. Sonymen qatar 1,9 trln teńgeni quraıtyn 638 shart pysyqtalýda. Jobalardyń sany men ınves­tısııa somasy boıynsha serpin bar, degenmen bul áleýet tıisti deńgeıde iske asyrylmaı otyr, − dedi Úkimet basshysy. Premer-Mınıstr óz sózinde kólik jáne energetıka, TKSh salasynda iri ınfraqurylymdyq jobalardy iske asyrýdy jalǵastyrýdy tapsyrdy.

– Osyǵan baılanysty Ulttyq ekonomıka mınıstrligi men Indýstrııa mınıstrligine MJÁ-ni damytýdyń ozyq halyqaralyq tájirıbesin eskerip, zańnamaǵa qajetti ózgeristerdi pysyqtaýdy júkteımin. Densaýlyq saqtaý, bilim berý salalarynda memleket-jekemenshik áriptestik jobalary belsendi túrde damyp jatqanyn aıtýǵa bolady. Osy jumysty jalǵastyrý qajet, − dedi Premer-Mınıstr.

Sonymen qatar Úkimet basshysy múddeli memlekettik organdarǵa Ulttyq ekonomıka mınıstrligimen birlesip, ózderi jetekshilik etetin salalarda MJÁ-ni damytý boıynsha Jol kartalaryn ázirleýdi tapsyrdy. Júktelgen tapsyrmanyń oryndalý barysy Úkimettiń Jobalyq keńsesiniń otyrystarynda tyńdalatyn bolady.

Sońǵy jańalyqtar

Aqyn-jazýshylar Aqtóbede bas qosty

Rýhanııat • Búgin, 11:25

Egemendikter elge shyqty

Qazaqstan • Búgin, 11:19

Elorda ortalyǵynda avtokólik órtendi

Qazaqstan • 15 Qarasha, 2019

MMA: Jastardyń Bahreınde baǵy jandy

Sport • 15 Qarasha, 2019

Baspasóz róli – basty másele

Ádebıet • 15 Qarasha, 2019

Elordada Farıza Ońǵarsynova kóshesi ashyldy

Qazaqstan • 15 Qarasha, 2019

Qazaqstanǵa sheteldik bankter keledi

Ekonomıka • 15 Qarasha, 2019

Qostanaı fılarmonııasyna 75 jyl toldy

Rýhanııat • 15 Qarasha, 2019

Jańa úlgidegi kólikter

Qoǵam • 15 Qarasha, 2019

Uqsas jańalyqtar