Rýhanııat • 23 Qazan, 2019

Namazaly Omashuly: El shejiresi

71 retkórsetildi

HH ǵasyrdyń basynda Orynborda Qyrǵyz (Qazaq) revolıýsııalyq komıtetiniń organy bolyp shyqqan búgingi «Egemen Qazaqstan» gazeti ata jasqa keldi. Aty segiz ret ózgerip, jasy júzge toldy. Jurt odan únemi baısaldy pikir, salıqaly sóz kútedi. О́ıtkeni pýblısıstıkanyń burynǵy stılinde syrttaı baıandaý basym bolsa, qazir ol tereń taldaýǵa bet túzedi. Qaı máseleni alsa da baıyptap, zerttep jazatyn jol ashty. Bul – jaqsy. Zamannyń jańa ıgi nyshany. Onyń ústine qazir jýrnalıster birshama jaltaqtamaıtyn, tanymyn týra aıta alatyn minez tapty.

Sýretti túsirgen Erlan OMAR, «EQ»

Qalaı degenmen de buqaralyq aqparat­tyń kóz janaryn baılap, eki ókpesin qysqan tas qamaldyń esigi ashylyp, ishine sańlaý túskeni ras qoı. Onyń ústine aq­parat aǵynynda básekelestik paıda boldy. Al báseke degenimiz – baspasózdiń ish­ki dınamıkasy, damytýshy kúshi emes pe?

Keıde «Egemen Qazaqstanda» ylǵı sal­maqty materıaldar jarııalanady, oqýǵa aýyr degen sııaqty pikir estilip qalatyn-dy. Materıaldyń sal­maqtylyǵy – onyń kem­shiligi deý qa­laı bolar eken? О́ıtkeni «Egemen» men «Kazpravdanyń» atqaryp otyrǵan sa­lıqaly isin sarjaǵal basylymdar ylǵı «tartymdy» materıaldarmen túpkilikti tyndyra almaıdy. Olardyń aldyna qoıǵan maqsat-múddesi de múlde bólek qoı.

Keıde demokratııashyl bolamyz dep mem­leket pen ult múddesin qoldaıty­ny­myzdy ashyq aıtýdan jasqanshaqtaý oryn alatyn sekildi. Beker is. «Nıý-Iork taıms» pen «Vashıngton post» mem­lekettik basylymdar ekenin nege jasyrmaıdy? Olardyń taralymy «Nıý-Iork deılı nıýs», «Iý Es Eı Týdeı», «Ýoll strıt jornel»-derden tómen bola tura, bedeli nege joǵary? Prezıdentten bas­tap kimde-kim «Nıý-Iork Taıms» pen «Vashıngton postta» synalar bolsa, onda ol qaýiptileý. Al «Ýoll strıt jorneldiń» betinde aıtylǵan synǵa sonshalyq mán berilmeıdi. О́ıtkeni baspasózdiń dúnıe­júzilik tájirıbesine súıensek, olar sapa­lyq jáne kópshilik qoldy gazetter bolyp bólinedi. Sapalyq gazetterdiń taralymy azdaý bolǵanmen bedeli bıik, naǵyz ult­tyń janashyry dep baǵalanady.

Menińshe, bizdegi toqyraý men quldy­raýdyń ýshyǵyp turǵan bir kórinisi biz­diń jýrnalıstıkada da bar ma deımin. Keı­bir basylymdar men telearnalar byl­ǵanysh nársege tym áýes. Qashanda joq jerden sensasııa týǵyzý – qarabaıyr jýr­nalıstiń kásibi emes pe edi. Olar el ómi­rin jutańdyqqa apara jatyr. Sondaı páleketten aldyn ala saqtanǵanymyz jón. Oǵan qarsy turar qazaq eliniń rýhanı qaınar bulaǵy sarqylǵan joq. Osy múm­kindikti saqtap qalýǵa tıispiz. Bo­ıyn­da zııalylyq basym, gýmanıtarlyq tolyqqandy bilimi bar jýrnalısterimiz qu­daıǵa shúkir az emes qoı. Nege biz ózi­mizdi ózimiz joqqa shyǵara beremiz? Bir­de «Maıdan» habarynyń júrgizýshisi qoı­­ǵan: «Qazaq baspasózi bar ma?», «Ol qa­jet pe?» degen qıturqy suraqqa qa­tysyp otyrǵan qalamgerler jaýaby bir jer­den shyqpaǵanyna qatty qynjyldyq. Barymyzdy baǵalaı bileıik te.

Qazaq baspasózi, onyń ishinde búgingi ǵasyrlyq toı ıesi – «Egemen Qazaqstan» qoǵamdyq máselelerdi kórmeı, aıtpaı, jaz­baı jatyr deı almaımyz. Ár gazettiń óz orny, soǵan qaraı atqarar qyzmeti bar. Eldiń til, ekonomıka, ekologııa, tarıhı jad, salt-sana, ata dástúr, ádet-ǵuryp sııaqty san-alýan máseleleriniń bári de jurt­shylyqqa jeterdeı-aq jetip jatyr. Alaıda sol dittegen nysanasyna tıe me, tımeı me? Úlken máseleniń biri – osy. Damyǵan elde qaı ýaqytta neni qalaı jazý qajettigi týraly ár basylym arnaý­ly áleýmettik zertteý júrgizedi, dáıekti keshen jasalady, taqyryp pen obektini anyqtaıdy. Úlgi alarlyq is pe? Aıtary joq.

Ondaı úrdisti alystan izdemeı-aq osy gazettiń tarıhynan da tabýǵa bolady. Buǵan biz gazet shejiresinen syr shertetin «Júzjyldyq jylnama» atty 5 tomdyqty ázirleý isine qatysqan kezimizde anyq kóz jetkizdik. Júsipbek Aımaýytovtyń 1925 jyl­dyń 5 mamyrynda jarııalanǵan «El gazetke ne jazbaq?» degen maqalasynda: «… janyna jaǵymdy, tili batarlyq sózder basylmasa, ondaı gazet baǵasyn joımaq, kim kóringenge qoljaýlyq, maılyq, shylym oraýysh, taǵy birdeńe bolmaq. Biraq gazetshige kiná qoıatyn da, qoımaıtyn da oryn bar. Jurt jazbasa, ishindegisin taýyp jazatyn gazetshi «táýip» te, «paıǵambar» da emes… El: «jazbasam, ma­ǵan sert, baspasań, saǵan sert!» degen jolǵa tússe, sonda gazet eldiki bolady. Son­da jurt gazetti qyzyǵyp oqıtyn bolady, gazetten paıdalanady».

Budan artyq qalaı aıtýǵa bolady. Sol úrdisti ustanǵan gazet, menińshe, óziniń baǵytynan jańylǵan joq. Búgingi BAQ-tyń aıaǵyna tusaý bolyp turǵan qarjy úshin, nemese bılikke tym jaǵynamyz dep bedelin joǵaltyp almasa bolǵany. Bu­ryn aǵa gazet atalyp kelse, endi ata ja­syna ilikti dedik. Endeshe, kóterer júk te qomaqty bola túseri daýsyz. Ásirese ult­tyq múddeni kózdiń qarashyǵyndaı qor­ǵasa, sony ylǵı temirqazyq etip us­tasa, súrinbesi anyq. Ol úshin gazettiń jú­rip ótken tarıhı jolyn bilý, ǵasyrlyq táji­rıbesinen taǵylym alý kerek sııaqty...

Áýeli KırRevkomnyń, keıinnen KazAKSR-nyń resmı organy bolǵan «Ushqyn» gazeti 1919 jyldyń 17-shi jel­toqsanynda B.Kúleevtiń «Ushqynǵa arnaý» atty óleńimen ashylǵany belgili.Son­daǵy «Oqýshylarǵa» degen bas maqa­lada basylymnyń alǵa qoıǵan maqsaty týraly bylaı delinedi: ... «Ushqyn» gaze­tasynyń maqsuty – sharýa halqyna bas-kóz bolý, túrli habarlar hám kerek isterdi ýaqytymen jazyp, halyqty qu­laq­tandyrý».

Qazaq arasynda baspasóz shyǵarmaq túgili, hat tanıtyndardyń ózi kem tusta jýr­nalıst kadrlary, tipti joqtyń qasy edi. Sondyqtan gazettiń alǵashqy san­darynda revolıýsııa, jańa zaman taqy­rybyndaǵy materıaldar jutań kórindi. Bar bolǵan kúnniń ózinde mán-maǵynasy bulyńǵyrlaý, ár jerdegi úlken-kishili aq­parattardan qurastyrylǵany kózge uryp turdy. Sebebi jazýshynyń zaman ózgerisin tolyq túsinip, oı eleginen ótkize otyryp jazǵany shamaly-tyn. «Syrtqy habarlarǵa» kóbirek oryn be­rilip, onda kóbinese keńes jaýlarymen kú­res barysy egjeı-tegjeıli baıandalady. Burynǵy alash baspasózindegideı tap basyp, dóp aıtatyn, móldir bulaqtan sýsyndaǵandaı shólińdi qandyratyn áseri joq. Jaryq kórgen birdi-ekili oq­shaýsha, birli-jarym óleń bar demesek, ádebıet bólimi múlde bolmady. Ásirese saıasılanǵan basylymnyń materıaldary salmaqty taldaý, salıqaly pikir aıtýdan góri, kóbine daýryqpa uran, dańǵaza pafosqa toly eken.

Tap osy alasapyrandy paıdalanyp qalǵysy kelgen, qazaq jerin bólshektep tas­taýǵa tyrysqan keńestik jymysqy saıasat osy kezde keń etek aldy. Alash qaı­ratkerleri bul jolda da aıanbaı kúres júrgizip, qazaq jerleriniń Reseı qu­­­ramyna basy bútin ketip qalmaýy úshin­ baryn saldy. Máselen, Ahmet Baı­tursynov pen Muhametjan Seralın bas­taǵan top Qostanaı ýeziniń Chelıabi gýber­nııasyna qarap ketpeý máselesin ga­zet­tiń birneshe sanynda kóterip, Más­keýde ótken sezde osynyń oń sheshimin tabýyna tikeleı áser etken. Buǵan qosa Qazaqstannyń soltústik oblystary – Petropavl,Pavlodar, Semeı, Omby, Kókshetaý, Oral óńirleriniń de taǵdyry qyl ústinde edi. Ol jóninen de júıeli ju­mys júrgizip, onyń qazaqqa tıesili jerler ekenin birneshe márte gazet be­tinde dáleldep baryp, alyp qalǵan. Bú­­gingi urpaq Alash arystarynyń osy ól­sheýsiz janqııarlyq eńbekteri úshin qaryzdar.

«Ushqynǵa» qaraǵanda «Eńbek týy­nyń» (7-jeltoqsan 1920 jyl) jańa za­manǵa beıimdelgeni, ulttyń jaǵdaıynan góri tóńkeristi madaqtaýǵa kóbirek bet bur­ǵany baıqalady. Ulttyq máselelerdi bu­rynǵydaı ashyq emes, «tigisin jat­qyza» otyryp sóz etedi. Alashorda qozǵalysyn, onyń qaıratkerlerin «ult­shyldyq dertine shaldyqqan» degen aıyp­taýlar álsin-álsin aıtylyp otyrdy. Bir halyqtyń ǵana emes, búkil dú­nıe­júzi eńbekshileriniń múddesin oı­laýymyz kerek degendeı ıdeıalar kúsh­tep tańyldy.

Mysaly, Sáken Seıfýllın («Manap Shamıl» degen búrkenshik atpen) «Eńbekshil qazaq» gazetiniń 1923 jylǵy 66-sanynda «Qazaqty «qazaq» deıik, qateni túzeteıik» atty maqalasyn jarııalaıdy. Onda: «orystyń patshasy qazaqty ózine qaratyp alyp, jalpy qa­zaqqa «kırgız» dep at japsyrǵan soń, orys patshasynyń tóreleri, jasaýyldary qazaqty qur múgedek, maqaý ja­nýar dep sanap, birtúrli menmendik qııa­patpen, qorlaǵan mazaqpen «kırgız» dep aıtatyn boldy. ...Biz «kırgız» degen atty joǵaltyp, «qazaq, qazaq» dep ketsek, basqa halyqtar da bizdi «qazaq» dep, osy atty qoldanyp ketpek. Bizdiń bir úlken kemshiligimiz – osy kúni basqa jurt­tan buryn ózimizdi-ózimiz «kırgız» deımiz. Áýeli, bizdiń «Qyzyl Qazaqstan» jýrnalynyń oryssha nusqasy «Qyzyl Qyrǵyzstan» dep atalady. Bul bizdiń edáýir álsizdigimizdi kórsetedi. Eger bizdiń qazaq jigitteri bul qateni túzetemiz dese, op-ońaı túzetip áketer edi.

Qazaqstannyń Ortalyq úkimeti «kırgız» degendi joıyp, «qazaq» degen atty qoldanýǵa jarlyq – «dekret» shyǵarý kerek» dep, sol kezdegi KazAKSR-nyń resmı organy bolǵan «Eńbekshil qazaq» betinen batyl ún qatady. Sákenniń osy jarııa­lanymynyń muryndyq bolýymen qazaq ulty óziniń tól ataýyn qaıtaryp alǵany tarıhtan belgili.

S. Seıfýllınniń «Eńbekshil qazaqqa» re­daktorlyq etken jyldaryndaǵy aıqyn basymdyq bergen taqyryby – ulttyq til máselesi. Ásirese onyń «Qazaq tilinde júrgizilse eken», «Keńselerde isti qazaq tilinde júrgizýge kirisý», «Qazaq tilin júrgizýde elden kelgen maǵlumat», «Ne qyldyńdar?», «Qanyna otarshyldyq sińgen Shýbılın», «Bókeılikte qazaq tilin júrgizý jaıynda» t.b. maqalalary qazaq tiliniń qoldaný aıasyn keńeıtý, már­tebesin kóterý jaıly boldy. Osyndaı al­maǵaıyp kezdiń ózinde batyl aıtyp, ótkir synǵa qurylǵan maqalalardyń jaryq kórýi – Sáken redaktorlyq etken jyldardaǵy «Eńbekshil qazaqtyń» minezi edi.

Batyr babalarymyz elin, jerin bilek­tiń kúshi, naızanyń ushymen qor­ǵasa, ótken ǵasyr basynda qazaqtyń oqy­ǵan azamattary: Á.Bókeıhanuly, A.Baıtursynuly, M.Seralın, M.Dý­latuly, J.Aımaýytuly, M.Tur­ǵanbaıuly, S.Qojanuly, S.Seı­fýllın, T.Rysqulov, E.Omaruly, N.Tórequluly, S.Sadýaqasuly, A.Baı­tasuly t.b. órshil rýhymen, qalam qaıra­tymen el irgesiniń bútin bolýyna barla­ryn saldy. Bul jerde sol tustaǵy at tóbelindeı ǵana qazaq oqyǵandaryn alash­tyq, ıa keńestik dep ekige jaryp, ara­laryna syna qaǵýdyń qajeti az. Jo­­ǵaryda aıtyp ótkenimizdeı qazaq tili­niń bolashaǵy úshin kúresken, qazaqty kemsitken «qyrǵyz» ataýyn ózgertýge tikeleı muryndyq bolǵan Sákenge qandaı aıyp taǵýǵa bolady? Nemese jeke basyn báıgege tige otyryp, Túrkistandaǵy ash-jalańashtardyń muńyn muńdap, joǵyn joqtaǵan, eliniń damýyna ólsheýsiz úles qosqan Turardyń órshil rýhyn kim joqqa shyǵarar? Árıne zaman talaby osy eken dep jeldiń yǵy­na qaraı jyǵyla ketetin «sholaq belsendiler» týraly áńgime basqa.

Ol bir «ulttyq» degen uǵymnyń «or­taqqa» aýystyrylyp, «qazaq halqy» degen sóz «baı men kedeı» dep jiktelgen kezeń boldy. Ár maqala saıyn ishten jaý izdeý, árbir sózdiń astarynan shı shy­ǵarý, «tyrnaq astynan kir izdeý» sııaq­ty jaǵymsyz qubylystardy birden baı­qaýǵa bolady. Bul – qazaq halqynyń basyna qara túnek ornatqan Goloshekın saıasatynyń salqyny edi.

Kóp maqalanyń sońyna gazet bas­qar­­masy «aıtys retinde» degen sózdi jazý arqyly jurtty daý-damaıǵa shaqyr­ǵandaı boldy deýge de negiz bar. Alash qaıratkerleriniń tóńkeriske deıingi de, keıingi de sózderi bura tartylyp, jón sóz teriske shyǵaryla berdi. Olardyń jaýap retinde aqtalýdan basqa amaly qalmady.

Osylaısha Keńes Odaǵy tolyq ornap, nyǵaıýǵa bet alysymen-aq «qyraǵy» kommýnıster alash qaıratkerlerinen «jaý beınesin» qoldan jasap, qısynsyz jala jabý arqyly ótkenge topyraq shashty. Gazettegi árbir maqalada qısyny kelsin, kel­mesin alashtyqtardy qaǵytý, sózderin burysqa shyǵarý «dástúrge» aınalǵan. Bul kezdegi ult zııalylarynyń keıpi – tiri tyshqandar qulaǵynda oınaǵan «óli arystanmen» birdeı edi. Biraq olar usynǵan táýelsizdik ıdeıasy, ulttyń máńgilik murattary ólgen joq. Aqańnyń «el búginshil, bizdiki erteńgi úshin» degen ustanymy shyndyqqa aınaldy.

Qazirgi kúni de ózektiligin joımaǵan Qazaq­stan ataýyn «Qazaq eli» dep aýys­tyrý týraly ıdeıa alǵash Názir Tóre­qulovtyń aýzynan shyqqanyna kýá bol­dyq. Ol bylaı deıdi: «Respýblıkanyń aty árbir kedeıge, árbir qoıshyǵa túsi­nikti bolýy kerek. Qazaq, Qazaq eli, Qazaq Respýblıkasy deý Qazaqstan deý­den góri qazaq tiline unamdy. Qazaqqa par­synyń (Qyzylbastyń) «stanyn» taǵyp, Qazaqstan jasaýda eshbir «saýap» kórmeımiz». («Eńbekshi qazaq», 1925j).

Ult bolashaǵyn oılaǵan qaıratkerler osyndaı ómirsheń pikirlerimen de jadymyzdan óshpek emes. Sol tustaǵy bılik ult qaıratkerleriniń sanasyn qansha bu­ǵaýlaýǵa tyryssa da, olar reti kelgen jer­­de azat oı, erkin pikirden tartynyp qal­mady.

Jıyrmasynshy jyldardyń jartysyna qaraı «Eńbekshi qazaq» gazetiniń betinen jańa qoǵam ornatý jolyndaǵy ekpindi eńbek te, ótkenniń bárine topyraq sha­shyp, orynsyz qaralaý syndy jaǵym­syz áreketter de molynan kórinis tapty. Qazaq qoǵamynda ómiri bolmaǵan, bol­sa da basqa mánge ıe «tap jigi» atty uǵym­dy kúshtep engizý arqyly halyqtyń birligin ydyratý saıasaty keń etek aldy. Al otyzynshy jyldardyń basyna qaraı aýqat­tylardyń tuqymyn mal-múlkimen birge, túp-tamyrymen qurtyp joıý saıa­sa­­ty­nyń qandaı orny tolmas náýbet, ashar­shylyqqa alyp kelgeni barshamyzǵa aıan. О́kinishke qaraı, dál osylaı bolaryn bilip, aldyn-ala dabyl qaqqan ult zııalylarynyń úni kúshtep óshirilgen edi...

Shúkir, el egemendik aldy. Mate­rıaldyq jetispeýshilikti ashyq aıtyp júrmiz. Al rýhanı táýelsizdikti qaı­temiz? Osy zárý máselege áli de kóp kóńil bólý kerek sekildi. Jan dúnıe erkin­digi bárinen de basym. Ulttyń rýhanı táýelsizdigin sezindirý, onyń bolýyn qam­­tamasyz etý de aldymen osy gazettiń min­deti bolyp qalmaq.

Intellekt basymdyq alǵan zaıyr­ly elde saıasatpen aınalyspaımyn deý beker. Ishki-syrtqy saıasattyń kópshilik­ke beımálim ıirimderin aqtaryp aıtyp, jarqyratyp jazar bolsa, onyń da oqyr­many az emes.

Keıde ómirlik máselelerdi gazetter ja­rysa jazyp, aıaqsyz tastap kete beredi. On­daıda oqyrmannyń shatasýy múmkin ǵoı. Nemese egemen eldiń bolashaǵy jaıly qaýesetke qarsy da baıypty boljam jasaý, tujyrymdy túıin túıý de osy gazet­tiń mindeti sııaqty kórinedi maǵan.

О́tken ǵasyrdyń basynan beri qaraı qazaq ómiriniń aınasyna aı­nalǵan «Egemen Qazaq­stan» gazeti táýel­sizdik alǵan jyldary qaıta túlep, jas meleketimizdiń irge­siniń berik qalanýyna óz úlesin qosty. Jet­pis jyl boıy ishte buǵyp jatqan ha­lyqtyń arman-ańsary, qazaq halqyn talaı qyrǵynǵa ushyratqan tarıhı ádilet­sizdikter, jazyqsyzdan-jazyqsyz japa shegip, atylǵan arystarymyz, osy ýaqyt aralyǵynda joǵaltyp alǵan ulttyq qun­dylyqtarymyz, salt-dástúrlerimiz, tilimiz ben dinimiz, ulttyq tarıhymyzdy jańa kózqarastar turǵysynan qarastyrý, táýel­sizdigimizdi baıandy etý jolynda ult bolyp uıysýymyz, syrtqy kúshterdiń qaýip­ti áserlerine tótep berý sııaqty qat-qabat ózekti máseleler kún tártibine qo­ıyldy. Eń bastysy – otarshyldyq qur­saýynda joǵalýǵa aınalǵan ulttyq sa­namyzdy oıatyp, eldik irgemizdi tikteý ke­rek bolatyn.

Belgili pýblısıst, qoǵam qaı­rat­keri Sherhan Murtazanyń bastaýymen «Sosıalıstik Qazaqstan» gazetiniń burynǵy aty ózgerip, «Egemendi Qazaq­stan», keıinnen «Egemen Qazaqstan» degen ataýǵa ıe boldy. Dál osy tusta gazet halyqtyń ulttyq sanasyn oıatýmen qa­tar, eldiń erteńgi kúnge degen senimin nyǵaıtý qajet edi. Elbasynyń bastaýymen Qazaqstan halqyn qıyn da kúrdeli, biraq jeke memleket retinde qalyptasý jo­ly kútip turǵandyǵyn halyq sanasyna ornyqtyrý, jańa reformalarǵa jumyl­dyrý máselesi aldyńǵy qatarǵa shyqty

Bul jyldary «Egemen Qazaqstan» gazeti burynnan qatyp qalǵan qasań taqy­ryptardan, bir-birinen aýmaıtyn keskin-kelbetten arylyp, táýelsiz el­diń jańa mazmundaǵy, jańa sıpattaǵy ga­zeti retinde jaryq kóre bastady. Táýel­sizdiktiń alǵashqy jyldary ja­zyl­ǵan maqalalarǵa batyldyq, ótkir­lik, ózektilik tán edi. Halyqtyń joǵyn joqtaǵan qalamgerlerimiz: Ábish Kekil­baev, Sherhan Murtaza, Kamal Smaıy­lov bastaǵan pýblısısterdiń eldik máse­leler­ge arnalǵan maqalalary osy gazettiń betinde jarııalandy. Ásire­se belgili pýb­lı­sıster: Kamal Smaıy­lov pen Sherhan Mur­tazanyń ekeýara ja­zysqan hattary el­diń erteńine alańdaý­shy­lyqtan týǵan edi.

Gazet betinde belgili qalamgerler men pýb­lısıster táýelsiz memleket retindegi ulttyq ıdeologııamyz, us­tanatyn baǵyt-baǵdarymyz qandaı bolý kerek degen másele tóńireginde oı bólisti. Sondaı soq­taly, iri oı-tujyrymdar «Táýelsizdik talaptary» aıdary aıasynda jarııalanyp turdy. Osy aıdar aıasynda jarııalanǵan belgili pýblısıst Erjuman Smaıyldyń «Qazaq eline adaldyq anty qajet» degen maqalasynda: «Táýelsizdik aldyq dep aıdaı álemge jarııa etip alyp, endi bireý­diń áskerı shylaýyna aınalýymyz jaramas»  dep, derbes óz áskerimizdi qurý máselesin qozǵaıdy.

Jalpy, táýelsizdik alǵan jyldarda jazylǵan maqalalar buryn aıtýǵa bolmaıtyn máselelerge qalam terbeýimen erekshelendi. Shyn mánindegi erkin, azat pýb­lısıstıka qalyptasty. «Egemen Qazaq­stan» gazetindegi maqalalar taqy­ryp­tyq jáne problemalyq turǵydan ba­ıy­dy. Soǵan saı mazmundyq jaǵynan da pýblısıstıkanyń ómirdi shynaıy qamtý aıasy keńeıdi. Aqyn-jazýshylar, ǵylymı men mádenıet zııalylarynyń qalam tartýy burynǵydan da jıiledi.

Ulttyq tarıh, alash arystary jaıly jarııa­lanymdar gazet betinen úzbeı oryn alyp keledi. Sonymen qatar elimizde is tetigin ustaǵan, ár sa­­lanyń basshyla­ryna sóz berilip, olar­dyń atqaryp jat­qan sharýalaryna, je­tistikteri men kemshi­lik­terine barlaý jasalyp otyrady. El gazeti «Egemen Qazaqstan» ustanǵan ba­ǵy­tymyzdyń álemdik saıasattaǵy mán-mańyzyna, halyqaralyq qarym-qa­ty­nas­tarda alar ornyna, uly eldermen kórshiliktiń júkteıtin uly ja­ýapkershilikteri týraly saraptama materıaldardy da usynyp keledi.

Keıingi kezde gazet 1937-1938 jyl­darda­ǵy qýǵyn-súrgin kórgen, jazyqsyz japa shekken erlerimiz jaıly, jalpy eli úshin kózsiz erlikterge barǵan asyl azamat­tarymyzdyń aıanyshty taǵdyrlary týraly materıaldardy jıi berýde. Qo­ǵam ómirindegi ıgi ózgeris, batyl bet­bu­rys­tardy nasıhattaýmen qatar, kó­leńkeli tustardy oraǵytyp ótpeı, syn te­zine salyp otyrý – gazet redaksııasynda ejelden qalyptasqan dástúri ekenine joǵaryda toqtaldyq. Osynyń arqasynda búgingi kúni gazettiń bedeli kóterilip, shyn mánindegi jal­pyulttyq gazetke aınalǵanyn kórip otyr­myz. Bul gazet tizginin ust­ǵan qalamy qarymdy, qaı­ratker qalam­gerlerimiz: Sherhan Murtaza,Ábish Kekil­baı, Erjuman Smaıyl, Saýytbek Abdrahmanov sııaqty jáne qazirgi basshy Darhan Qydyráliniń shyǵar­mashylyq ári uıymdastyrýshylyq qary­mynyń myqtylyǵymen kelgen bedel ekendigin de aıtýymyz kerek.

 

Namazaly OMAShULY

 

Sońǵy jańalyqtar

Aqyn-jazýshylar Aqtóbede bas qosty

Rýhanııat • Búgin, 11:25

Egemendikter elge shyqty

Qazaqstan • Búgin, 11:19

Elorda ortalyǵynda avtokólik órtendi

Qazaqstan • 15 Qarasha, 2019

MMA: Jastardyń Bahreınde baǵy jandy

Sport • 15 Qarasha, 2019

Baspasóz róli – basty másele

Ádebıet • 15 Qarasha, 2019

Elordada Farıza Ońǵarsynova kóshesi ashyldy

Qazaqstan • 15 Qarasha, 2019

Qazaqstanǵa sheteldik bankter keledi

Ekonomıka • 15 Qarasha, 2019

Qostanaı fılarmonııasyna 75 jyl toldy

Rýhanııat • 15 Qarasha, 2019

Jańa úlgidegi kólikter

Qoǵam • 15 Qarasha, 2019

Uqsas jańalyqtar