Rýhanııat • 23 Qazan, 2019

Alashtanýshy ǵalymnyń belesi

42 retkórsetildi

Qazaq ǵylymynda zertteý­shisin teńiz túbinen injý-marjan súzdir­gendeı qymbat qazynaǵa kenelte beretin bir taqyryp bolsa, ol – Alash taqyryby. HH ǵasyrdyń basynda Alashorda ókimetin qur­ǵan alashshyl azamattardyń ult­qa sińirgen orasan eńbegin qaı qyrynan zertteseń de qunarly, mazmundy bo­lýy­nyń, indetken saıyn sar­qyl­maýynyń sebebin tikeleı ult muratymen, ulttyq múd­demen baılanystyra qaraı­myz.

Bul oraıda Alash taqyrybyna arnalǵan árbir eńbek qazaq qoǵamy úshin de, ǵylym úshin de mańyzdy. Elorda­daǵy Ulttyq akademııalyq kitaphanada ótken sondaı mańyzdy sharanyń biri retinde «Alash kósemsózi» kóptomdyǵynyń «Alash kó­sem­sózi: sharýashylyq máse­lesi» IV to­my­nyń tanystyryly­myn atar edik.

«Alash kósemsózi» kóptomdyǵy alashtanýshy ǵalym, L.N.Gýmılev atyndaǵy Eýrazııa ulttyq ýnı­versı­tetiniń professory Qaı­rat Saqtyń jetekshilik etýimen shyǵyp jatqan súbeli eńbek. Osyǵan deıin «Alash kósemsózi: jer máselesi», «Alash kósemsózi: til máselesi», «Alash kósemsózi: din máselesi» atty úsh tomy jaryq kórgen bolsa, endi oǵan «Alash kósemsózi: sha­­rýa­shylyq máselesi» qosyldy. Al, «Alash kósemsózi: bilim-ǵylym jáne mádenıet máselesi» atty be­sin­shi tom da áne-mine jaryqqa shyq­paq.

«Alash kósemsózi: sharýashy­lyq má­selesi» jınaǵyna «Túrkis­tan ýalaıa­tynyń gazeti», «Dala ýa­laıa­tynyń gazeti», «Qazaq» gazet­teri men «Aıqap», «Shol­pan», «Tań», «Jas Túrkistan» jýr­naldary syn­dy ótken ǵasyrdyń ba­synda jaryq kórip turǵan merzimdi basylymdarǵa shyqqan maqalalar, qaý­lylar men qararlar, basqa da resmı qujattar toptastyrylǵan. Mundaǵy ne­gizgi taqyryp kitap­tyń aty aıtyp tur­ǵandaı – sha­rýa­shy­lyq máselesi. Halyq sharýashy­lyǵyna qatysty negizgi júlgeler ult zııalylary tarapynan qa­lyń jurt­qa jarııa bop otyrǵan.

Shara barysynda alashtanýshy ǵa­lymnyń «Elý degen bir beles» atty ki­taby da tanystyryldy. Me­­reıli me­re­kesi qarsańynda ki­tap­taryn shy­­ǵar­ǵan alashtanýshy ǵalym bir jaǵynan ǵy­lymı or­taǵa esep bergendeı boldy. Ekin­­shiden, ult rýhanııaty men jýr­na­­­lıstıkaǵa sińirgen eńbeginiń zııa­ly qaýym ókilderi men árip­testeri, dostary, shákirtteri tara­py­nan baǵalanyp, shy­naıy lebizge aınalǵanyna kóńili mar­­qaıdy. Aǵa býyn qalamgerler ara­synda Sultan Orazaly, Tursyn Jurt­baı, Ońaıgúl Turjan syndy el­ge belgili aqyn-jazýshylar derekti fılm arqyly alashtanýshy ǵa­lymnyń shyǵar­mashylyǵyna tán erekshelikterdi sóz etse, árip­tes­­­teri, zamandastary arasyn­da Aman­geldi Keńshilikuly, Ádil­­bek Ybyraıymuly, Dıhan Qam­za­bekuly syn­dy qarymdy qalam­gerler, ǵa­lymdar Qaı­rat Saqtyń Alash taqyrybyna qalaı kel­genin, eńbekteriniń ǵylymı ortada qalaı baǵalanǵanyn áńgimeledi. Jasy kishi ini-áriptesteri ǵalymǵa jú­rek­jardy tilekterin jetkizdi.

Akademııalyq kitaphanada ót­ken sharany belgili jýrnalıst Ken­je­bo­lat Joldybaı júrgizdi. Sha­raǵa ult zııa­lylary, alashtanýshy ǵalymdar, L.N.Gýmılev atyndaǵy Eýrazııa ulttyq ýnıversıtetiniń oqy­týshy­lary men bilim alýshylary qatysty.

 

Aıgúl SEIIL,

«Egemen Qazaqstan»

Sońǵy jańalyqtar

Aqyn-jazýshylar Aqtóbede bas qosty

Rýhanııat • Búgin, 11:25

Egemendikter elge shyqty

Qazaqstan • Búgin, 11:19

Elorda ortalyǵynda avtokólik órtendi

Qazaqstan • 15 Qarasha, 2019

MMA: Jastardyń Bahreınde baǵy jandy

Sport • 15 Qarasha, 2019

Baspasóz róli – basty másele

Ádebıet • 15 Qarasha, 2019

Elordada Farıza Ońǵarsynova kóshesi ashyldy

Qazaqstan • 15 Qarasha, 2019

Qazaqstanǵa sheteldik bankter keledi

Ekonomıka • 15 Qarasha, 2019

Qostanaı fılarmonııasyna 75 jyl toldy

Rýhanııat • 15 Qarasha, 2019

Jańa úlgidegi kólikter

Qoǵam • 15 Qarasha, 2019

Uqsas jańalyqtar