100 • 29 Qazan, 2019

El gazetiniń jańashyl qadamdary úlgi etildi

450 ret
kórsetildi
7 mın
oqý úshin

Túrkistan qalasyndaǵy Q.A.Iаsaýı atyndaǵy HQTÝ-­da elimizdiń bas basy­­lymy – «Egemen Qazaq­stan» gazetiniń 100 jyl­dyǵyna oraı «Turkistan open media forum». Jańa jáne dástúrli medıa: yn­ty­maq­tastyqtyń zamanaýı modelderi» atty forým ótti. Osy forýmda el gazeti «Egemendi» bolashaq jýrnalıster bilim alar, izdenisine qajetti dúnıeni tabatyn, sheberligin shyń­daı­tyn ýnıversıtetke teńe­­gen pikirdi estigenimizde marqa­ıyp qalǵanymyz ras.

El gazetiniń  jańashyl qadamdary úlgi etildi

Sońǵy jyldary basy­lym­­daǵy ózgeristerdiń oqyr­man hám básekelestik talabyna saı­ júr­gizilip jat­qany, resmı sa­­ryn azaıyp, esesine synı, ha­lyq­ara­lyq jaǵdaılarǵa qatys­ty materıaldar, sheteldik sarapshy­lar­dyń pikirlerine kóp oryn berile bastaǵany da zııaly qaýym ókilderi tarapynan aıtyldy.

Túrkistan oblystyq Qo­ǵam­dyq damý basqarma­synyń qol­daýy­men, Qa­zaqstan Jýrnalıster odaǵy Túrkistan oblys­tyq fı­lıa­ly­nyń uıymdastyrýymen ótken forýmda kezinde el gazetin­de eńbek etken ar­dagerler­ge qur­met kór­setilip, basylymnyń bú­gingi jańashyl qadamdary úlgi etildi. Túrkistan, Jam­byl, Qy­zylorda oblys­tarynan, Al­maty, Shym­­kent qalalarynan kelgen belgili jýrnalıs­ter res­pýb­lıkamyzdyń bas gazetiniń torqaly toıy­na qut­ty bolsyn aıtty. Túr­kistanda ońtústik óńirler jýrnalısteriniń basyn qosqan forýmǵa tilektestigin bildirip, usynysy men qut­tyqtaýlaryn jiber­gender de az emes. Mysaly, qazaq basylymynyń janashyrlary Senat depýtattary Nurtóre Júsip pen Aıgúl Qapbarova, Má­ji­lis depýtaty Darhan Myń­baı­dan arnaıy quttyqtaýlar kelip tústi. Al «Egemen Qazaqstan» res­­pýblıkalyq gazeti» AQ Bas­qar­ma tóraǵasy Darhan Qy­dyr­áliniń quttyqtaý hatyn fo­rým jumysyn júrgizgen Jýrnalıs­ter oda­ǵy Túrkistan oblystyq fı­lıaly tóraǵasy Ǵalymjan Elshibaı oqyp berdi. «Búgingi aq­parat aıdyny óte shapshań damýda. Osyndaı syndarly kezeń zamana kóshine ilesip qana qoımaı, kez kelgen qıyndyqtardan jańa­shyldyqpen jol taýyp, tyń pikirlermen zamanaýı tilmen aıtqanda kreatıvti ıdeıalarǵa arqa súıeýdi qajet etedi. Mundaı jaǵdaıda medıakeńistikte ter tógip, aqparat salasynyń qa­za­nynda qaınap júrgen qyz­met­­kerlerdiń basyn qosý, tá­jirıbe bólisýdiń mańyzy óte zor. Tek Túrkistan ǵana emes, res­pýblıkanyń birneshe óńi­rin­degi buqaralyq aq­parat qural­darynyń, blo­gerleriniń basyn qosqan búgingi medıaforým­nyń alǵa qoıǵan maqsaty – osy sa­lada júrgen mamandardyń táji­rıbesin ushtaý, qundy pikirlerdi alǵa qaraı ilge­riletý dep esep­teımin», delingen Basqarma tó­ra­ǵasynyń quttyqtaý hatynda. Sondaı-aq alqaly jıyn­da sóz alǵan jýrnalıster el ga­ze­tiniń ótkeni men búginine, báse­kelestikke saı ózgeristerine ke­ńinen toqtaldy. Kóp jyldar el gazetinde eseli eńbek et­ken bel­­gili qalamger, «Alash» ádebı syılyǵynyń ıegeri, jazýshy Marhabat Baıǵut «Egemenniń» el ta­rıhyndaǵy erekshe or­ny men búgingi baǵyty týraly áńgimeledi. Ári jas jýrnalısterdi jańa­shyl­dyqqa, óz mindetin atqarýda jaýapkershilikke úndedi. Kezin­de bas basylymnyń damýyna ózindik úles qosqan Alash arys­­tary Turar Rys­qulov pen Sultanbek Qojanovtyń qazaq gazet­terine janashyrlyǵyn til­ge tıek etip, rýhanı baı­lyq iz­­degen tulǵalardyń aǵar­­tý­shy­lyq baǵyttaǵy eńbekterin ós­keleń urpaqqa úlgi-ónege etýge shaqyrdy. Al Q.A.Iаsaýı atyn­daǵy HQTÝ jýrnalıstıka kafe­drasynyń oqytýshysy, ǵa­lym Seıdolla Sadyqov «Egemennen» elimizdiń 100 jyl­dyq tarıhyn aıqyn kórýge bolatynyn atap ótti. «Zulmat jyl­dardyń elesi, asharshylyq, repressııa, ekinshi dúnıejúzilik soǵys, tyń ıgerý sııaqty hal­qymyzdyń basynan ótken she­jireli kezeńniń barlyq kórinisin basylymnan taba alasyz. Ulttyq ádebıetimizdiń klassıkalyq ozyq úlgileri, sóz marjan­dary da osy gazette jarııalandy. Men ózim­niń ǵylymı monografııa­larym­dy jazý barysynda osy basy­lymnyń muraǵatyn aq­tardym. Sta­lındik jappaı repressııa­laý kezindegi qaralaý, bılik tarapynan qol­dan uıym­dastyrylǵan iritki sa­lar­lyq de­­rekti ma­qa­lalar da, jalpy qa­zaq halqynyń júrip ótken joly, ótken kúniniń sheji­resin osy elimizdiń bas gazeti mura­ǵa­tynan tabýǵa bolady. Basy­lymnyń bú­gin­gi baǵyty, naryq­tyq zaman­daǵy izdenisteri de úlgi eterlik. Jýrnalıstıkany tań­­daǵan jastarǵa bereri mol basylym», deıdi Seı­dolla Sa­dyqov. Sondaı-aq Jambyl ob­lystyq «Aq jol» gazetiniń bas redaktory Kósemáli Sáttibaıuly memlekettik satyp alý, gazetke jazylý jáne basqa da máseleler boıynsha óz kózqarasyn ashyq aıtty. «Tar zamanda Alash zııalylary eldiń baı-manaptaryn qazaq baspasózine jazylýǵa shaqyrǵan.  Qazaq basylymdaryn tóbesine kótergen bul erlik gazetke qyryn qaraıtyndarǵa sabaq bolsa», dep­ aǵynan aqtaryldy K.Sát­ti­baı­uly. Al «Egemen Qazaq­stan»­ gazetiniń Jam­byl oblysy­ boıynsha­ menshikti tilshisi Ha­mıt Esaman basylymnyń búgin­gi baǵyty, jańa aıdarlar, ınternet resýrstaǵy jetis­tikteri jóninde áńgi­meledi. Túrkistan oblystyq Qoǵamdyq damý bas­qar­masynyń basshysy Da­mır Júnisov «Egemenniń» a­qpa­rattyq keńistiktegi saıası salmaǵynyń basymdyǵyn aıtyp, óńirde ońdy is­terdiń el gazeti ar­qy­ly respýblıkaǵa tara­lyp jatqandyǵyna toq­tal­dy. Sondaı-aq forým­da «Egemenniń» baı foto­muraǵatynda jınaq­tal­ǵan el tarıhynan, táýel­sizdik­tiń syndarly sát­teri men jarqyn jetis­tikterinen syr sher­tetin fo­tosýretterdi, Elbasy men kór­­­­­nekti tul­ǵa­lardyń, Qa­­­zaq­­­stan qala­lary men kórik­ti me­ken­­­deri­niń sırek kezdesetin kó­­ri­nisterin búgingi naryqtyq su­ranysqa saı tıimdi paıdalanýdy usynǵandar da boldy.

Keleli keńeste kezinde «Egemen Qazaqstan» gaze­tinde qyz­met istegen ardager jýr­na­lıs­ter Marhabat Baıǵut pen Kósemáli Sát­tibaıulynyń ıy­ǵyna shapan jabylyp, qurmet kór­setildi. «Zań medıa» JShS bas dırektory Dosymbek Qonysbek, respýblıkalyq «Ulan» gazetiniń bas redaktory Juldyz Ábdilda, «Otyrar» medıaholdınginiń dırektory Áıgerim Juma­ǵulova, «Ońtústik rabat» gazetiniń redaktory Jánibek Nurysh, Jambyl oblystyq «Araı» gazetiniń bas redaktory Dáýlet Tólendi «Jańa jáne dástúrli medıa: yn­tymaqtastyqtyń zamanaýı modelderi» taqy­rybynda oı tol­ǵady. «Feık jańalyqtar ındýstrııasy: zardabymen kúresý joldary» taqyryby da qyzý tal­qylanyp, usynys-pikirler ortaǵa salyndy.

Túrkistan tórindegi forým aıasynda Qazaqstan Jýr­nalıs­ter odaǵy Túr­kistan oblystyq fılıa­lynyń tóraǵasy Ǵalym­jan Elshibaıdyń uıytqy bolýy­men odaqtyń Jambyl, Qy­zyl­­orda, Túrkistan ob­lys­­tyq, Shym­­kent qala­lyq fılıaldary jáne «Me­dıa­kratııa» qo­ǵam­dyq birlestigi arasynda bir­­­­les­­ken memorandýmǵa qol qo­ıyl­­d­y. Forýmǵa qo­­­­naq retinde qa­tysqan Qazaq­stan Jýrnalıster oda­­ǵy basqarmasynyń tóra­ǵa­sy Seıit­­qazy Mataev tir­shi­ligi qaı­­naǵan tilshiler qaýymyn bere­ke-birlikke shaqyryp, eldik múd­­de jolynda eńbek etýge sha­qyr­dy. Jýrnalıster odaǵyna mú­shelikke qabyl­danǵan birqatar árip­testerge múshe­lik kýálikti tabys etti.

 

TÚRKISTAN

 

Sońǵy jańalyqtar