Qazaqstandyq etnostar: eldi órkendetý jolynda

Atalǵan is-sharany Aqpa­rat jáne qoǵamdyq damý mınıs­trliginiń qoldaýymen «Rýhanı jań­ǵyrý» qazaqstandyq qo­ǵam­dyq damý ınstıtýty já­ne M.Qozybaev atyndaǵy Sol­­­tús­tik Qazaqstan memle­ket­tik ýnıversıteti bir­le­sip uıymdastyrdy. Dóń­gelek ús­teldi Soltústik Qazaq­stan mem­­lekettik ýnıve­rsıte­­tiniń prorektory, tarıh ǵy­lymdarynyń doktory, professor Aqmaral Ybyraeva qysqasha sózben ashty. Ol Qazaqstandaǵy etnos­aralyq qatynastyń tarıhyna qysqasha sholý jasap, qa­zaqstandyqtardy bir ult bolyp uıystyrýda biregeı ınstıtýt bolǵan Qazaqstan halqy Assambleıasynyń aıryqsha ró­lin atap ótti. Sonymen bir­ge qa­zaqstandyqtardy birik­tirý­de eńbek sińirgen etnos ókil­deriniń de kóp ekenin, sonyń biri nemis halqynyń ókili, jazýshy, aýdarmashy Gerold Belger ekenin ataı kelip, osy sharaǵa qatysýshylar tústen keıin osynaý ataqty jerlesimizdiń 85 jyldyǵyna arnalatyn merekelik sharaǵa qatysatyndaryn da eskertti.

Alǵashqy bolyp sóz alǵan «Rýhanı jańǵyrý» qoǵamdyq damý ınstıtýty basqarma tór­aǵasynyń orynbasary Roza Káripjanova osyndaı is-sha­ranyń basqa jerlerde de ót­kizip jatqanyn jáne onyń bas­ty maqsaty – mádenıet, bilim berý jáne ǵylym salalarynda úlken qyzmetter atqaryp, elimizdiń damýyna eleýli úles qosqan qazaqstandyq etnos­tar ókilderiniń ortaq elektrondy málimetter bazasyn qurý boıynsha pikir almasý jáne usynystar ázirleý ekenin atap ótti. Sonymen birge ol bú­gingi dıalog alańyna Nur-Sul­tan, Petropavl, Qaraǵandy, Qos­tanaı, Kókshetaý qalalarynan tarıhshy, etnograf ǵalymdar, etnosaralyq qatynastar sala­synyń jetekshi mamandary, sondaı-aq etnomádenı birles­tikteriniń ókilderi qatysyp otyr­ǵanyn jetkizdi.

Memleket tarıhy ınstıtýty dırektorynyń orynbasary, tarıh ǵylymdarynyń kandıdaty, dosent Amangeldi Qashqynbaev óz ujymdarynyń «Rýhanı jańǵyrý» jalpyulttyq jobasy aıasyndaǵy ózekti zertteý taqyryptary» týraly baıan­dama jasap, olardyń mańyz­dylyǵyna nazar aýdardy. Instıtýt qabyrǵasynan shyqqan zertteý eńbekterdiń arasynda qazaqstandyq ǵulama tarıhshy E.Bekmahanovty qorǵaǵan akademık Anna Pankratova jaıly da eńbek jazylǵanyn atap ótip, onyń qazaqstandyq tarıh ǵylymyna qosqan zor úlesi týraly aıtty. Sonymen birge ǵalym «Rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasynyń sheńberinde de kóp eńbekter jazylǵanyn jetkizdi.

Al Almatydaǵy Sh.Ýálı­hanov atyndaǵy Tarıh jáne etnologııa ınstıtýtynyń jetek­shi ǵylymı qyzmetkeri, tarıh ǵylymdarynyń kandıdaty Al­tyn Ýáltaeva «Qazaqstan hal­qy» ınteraktıvti ǵylymı tarıhı kartasyn tanystyrdy.

Kelesi bolyp sóz alǵan Qazaqstan halqy Assambleıasy Tóraǵasynyń orynbasary Sher­zod Pýlatov Nur-Sultan qa­lalyq QHA-nyń qyzmetindegi tendensııalarǵa toqtalyp, kóp­­­tegen tájirıbelerin or­taǵa sal­dy. Al Prezıdent mu­ra­­ǵa­­tynyń bas sarapshysy Ev­ge­nııa Chılıkova «Qazaq­stan­nyń kórnekti tulǵalarynyń ómiri men shyǵarmashylyǵyn zert­teýdegi muraǵattardyń ró­li» degen taqyrypta baıandama jasady. Qaraǵandy oblysy memlekettik muraǵatynyń dırektory, tarıh ǵylymdarynyń kandıdaty Jańagúl Tursynova «Qaraǵandy oblysynyń memle­kettik muraǵaty qorlaryndaǵy belgili ǵalymdar týraly qu­jat­tar» degen taqyrypta sóılep, tyń­daýshylarǵa tyń derekter usyndy.

Soltústik Qazaqstan oblys­tyq memlekettik muraǵa­tynyń dırektory, tarıh ǵylym­da­rynyń kandıdaty Sáýle Má­likova «Soltústik Qazaq­stan oblysynyń tanymal jer­les­teri» degen taqyrypta baıandama jasap, oblys óńirinde týyp, Qazaqstannyń álemge tanylýy­na, ekonomıkalyq damýyna, mádenı órkendeýine úles qosqan etnos ókilderin atap ótti. Sonyń ishinde Olımpıada chempıony V.Vınokýrov, jazýshy Ivan Shýhov jáne t.b. aıtyldy.

Al Sh.Ýálıhanov atyndaǵy Kókshetaý memlekettik ýnıver­sıtetiniń professory, tarıh ǵy­­lymdarynyń doktory Qa­dyrjan Abýev «Aqmola obly­synyń tarıhy men máde­nıe­tiniń qaıratkerleri» atty mono­grafııanyń tanystyrylymyn ótkizdi.

Bulardan basqa da bir­shama qyzyqty baıandamalar tyńdalyp, dóńgelek ús­tel sońynan Qazaqstan etnos­ta­rynyń elimizdiń tarıhı-mádenı damýyna qosqan úlesteri zor ekenin qamtyǵan qarar qabyl­dandy. Al tústen keıin qonaqtar ataqty jerlesimiz, barlyq qazaq «Ger-aǵań» dep atap ketken G.Belgerdiń 85 jyldyǵyna arnalǵan respýblıkalyq ǵyly­mı-tájiıbelik konferensııaǵa qatysty. Onda aldymen «Ge­rold Belger taǵdyrynyń joldary» atty derekti fılm kórsetildi. Al baıandama jasa­ǵandar Ger-aǵańnyń qazaq áde­bıeti men óneriniń damýyna úles qosqan eńbekteri men aýdarmalary týraly keńinen áńgimelep, basqa da kórnekti etnostar ókili qatarynda onyń orny aıryqsha ekendigin tilge tıek etti.

PETROPAVL