Qoǵam • 31 Qazan, 2019

Qoıan baǵyp ta qońdanýǵa bolady

32 retkórsetildi

Jastar jylynda el eńsesin kóterýge aıtarlyqtaı septigi tıip jatqan demeýdiń biri – «Zhas Project» baǵdarlamasy. Jolsaparǵa shyqqanda osy baǵdarlama arqyly alǵa umtylǵan jastardy kórip, kóńil demdedik. Qolynan kelip jatsa, kásiptiń jamany joq. Qoıan baǵyp ta qońdanýǵa bolady eken.  

Birkelki, uqypty jasalǵan tor­dyń arǵy jaǵynda jypyrlaǵan úı qoıandary astaryna kópirte salǵan, hosh ıisi kókiregińdi keretin kók shóptiń ústinde jatyr eken. Aldaryndaǵy kishkentaı ydystarǵa salynǵan arpany qaýjap qoıady. Iri, etti tuqym. Petrovka aýylynyń turǵyny Ivan Shtahovskıı orta mektepti bitirgennen keıin ómirden óz jolyn izdep, san kásiptiń jalyna jarmasyp kórdi. Aldynan jumys úrkip, bosaǵasyna bereke baılanǵan zamandastaryna qarap qyzyǵatyn. Qolynan is kelgenimen, bastapqy qarajatyń bolmaǵannan keıin bir sharýany tııanaqtap bas­tap ketý qıyn eken. Jaz ortasynda qurdastarynan memleket tarapynan jastarǵa jap-jaqsy qamqorlyq jasalyp jatqanyn estigen. «Zhas Project» baǵdarlamasynyń mán-jaıyn aýdan ákimdigine baryp bildi. Túbegeıli túısingen kezde jerden jeti qoıan tapqandaı qýanǵan. Qoıan demekshi, buryn da úı qoıandaryn baǵyp kórgen. Esh qıyndyǵy joq, ári bul óńirde tańsyq dúnıe.

Baǵdarlama boıynsha alǵashqy 500 myń teńge qolyna tıgen soń úı qoıandaryna arnap úıshikter jasady. Qolynan kóp nárse keletin Ivan tor­­laryn ózi toqyp, atqan oqtaı túp-tú­zý qy­lyp bekitti. Buryn qýraı ba­syp jat­qan úı or­nyndaı jerge qoıan qorasyn sa­lyp jatyr. Endi tóbe­sin jaýyp alsa, baspananyń jaıy sheshil­geli tur.

– Kalıfornııa qoıandary, – deıdi jas kásipker Ivan, – otyz bas analyq tuqym satyp aldym. Árqaısysy
7 myń teńgeden. Isim ońǵarylyp ketse, analyq úı qoıandarynyń sanyn eki myńǵa jetkizbekpin. Baǵdarlamanyń tártibine sáıkes, bul iske kómekshiler beriledi eken de, olardyń árqaısysyna stıpendııa tólenedi. Qandaı tamasha! Shyn máninde bul aýyldardyń eńsesin kóteretin bastama. Mysaly, bizdiń aýyldaǵy bilim oshaǵynda qazir 40 bala ǵana bar. О́ıtkeni jastardyń bári aýdan ortalyǵyna, Nur-Sultan qalasyna kásip izdep kóship jatyr. Endi osyndaı baǵdarlama arqyly aýyl jastary qol qýsyryp qarap otyrmaı, paıdaly kásippen aınalysatyn bolsa, qonys aýdarmaı, turaqtap qalmaı ma? Jastar qalsa, mekteptegi bala sany da kóbeıedi. Mundaǵy jalǵyz tabys tabatyn jer, mektep qana ǵoı. Mektep jabylmasa, muǵalimder de, ata-analar da ornyǵyp otyrady. Demek, baǵdarlama jalǵyzdyń emes, jalpynyń jaǵdaıyn oılaıtyn, sharapaty mol dúnıe.

Kásipkerdiń aıtýyna qaraǵanda, qolyndaǵy qoıandarǵa árqaısysy 350-400 kılolyq eki býma shóp, jarty tonnadaı arpa qajet. Al qoıannyń kóbeıýi tez. Etin satýda da eshqandaı qıyndyq týmaıtyn túri bar. О́ıtkeni at tuıaǵy jetetin jerdegi saýda sórelerinde qoıan eti satylyp jatqan joq. Bul ózi adam aǵzasyna óte paıdaly, jeńil et bolyp esepteledi. Qoıan baǵýdaǵy óz tájirıbesi bar, onyń ústine áleýmettik jeliden kórip úırengeni bar, jas kásipker qazir aldynan áldebir qıyndyq shyǵar dep otyrǵan joq. Aıtýyna qaraǵanda, úı qoıandary sýyqtan qoryqpaıdy, tek óńmenińnen ókpek jel soǵyp turmasa boldy.

– Aldaǵy ýaqytta basqa qoıandardy satyp alyp, tuqymyn jetildiremin. Sóıtip  óz aldyma jańa qoıan tuqymyn shyǵarýdy armandaımyn, – deıdi jas kásipker, – tabysym tolymdy bolýy úshin qoıan etin satyp qana qoımaı, onyń terisin de ılep, bas kıim, ultaraq, qolǵap, bókebaı, taǵy basqa kúndelikti qajetti zattardy daıyndaǵym keledi. Qazir osyndaı dúnıeler jasaýdy eptep úırenip júrmin. Bizdiń Balkashın tóńiregi tabıǵaty tamasha óńir ǵoı. Eger jer­gilikti jerde týrızm damyp, alys­tan at aryltyp meımandar kelip jatsa, qoıan etinen qýyrdaq jasap bersem de, isim ońǵa baspaı ma?..

Jas kásipkerdiń janǵa jaǵymdy pikirine den qoıdyq. Ásirese atal­ǵan baǵdarlamanyń ataýly aýyl tur­ǵyndaryn atamekenderinde turaq­tan­dyryp, óńirdiń óńin kirgizýge septigi tıetinin dál aıtyp tur emes pe?!

 

Aqmola oblysy,

Sandyqtaý aýdany

 

Sońǵy jańalyqtar

21 jyl boıy qujatsyz júrgen

Aımaqtar • Keshe

VII PR forýmy Almatyda ótti

Aımaqtar • Keshe

Bas basylymnyń baıtaq belesi

Aımaqtar • Keshe

Qaıta oralǵan qumarshyq

Aımaqtar • Keshe

Termeshiler tereńnen terbedi

Ádebıet • Keshe

Haziretter qazynasy

Rýhanııat • Keshe

«Speshranda» saqtalǵan...

Rýhanııat • Keshe

Zań kerek!

Ekologııa • Keshe

El qurmeti erekshe

100 • Keshe

It júgirtip, qus saldy

Aımaqtar • Keshe

Senim hám serpin

Rýhanııat • Keshe

Uqsas jańalyqtar