Ekonomıka • 01 Qarasha, 2019

Saparhan Omarov: Bizdiń jetistigimizdiń kepili – tabysty fermer

122 retkórsetildi

Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev qyrkúıek aıynda Soltústik Qazaqstan oblysyna barǵanda agroónerkásip keshenin damytý týraly respýblıkalyq keńes ótkizgen bolatyn. Osy jıynda Prezıdent saladaǵy birqatar máselelerdi synǵa aldy, Úkimet pen jergilikti atqarýshy organdarǵa ony sheshý týraly tapsyrma júktedi. Sodan beri eki aıǵa jýyq ýaqyt ótti. Otandyq agrosektorda qandaı ózgeris bar? Bul týraly Aýyl sharýashylyǵynyń mınıstri Saparhan OMAROVTAN suraǵandy jón kórdik.

– Saparhan Kesikbaıuly, qazan aıynyń basynda Máji­liste 2019-2021 jyldarǵa ar­nal­ǵan respýblıkalyq bıýdjetke engiziletin ózgerister men to­lyqtyrýlar qaraldy. Osy túzetý­lerdiń ishinde Qarjy mı­nıstr­ligi sharýalardyń mal ósirýine kómek retinde beri­le­tin 36,5 mlrd teńgege teń sýb­­sı­dııany bıýdjettiń shy­ǵys bóli­ginen qysqartyp tasta­ǵa­ny belgili boldy. Oǵan ne sebep?

– Búginde asyl tuqymdy mal sharýashylyǵyn damytýdy, mal sharýashylyǵynyń ónimdiligin jáne ónim sapasyn arttyrýdy sýbsıdııalaý máselesi tıisti zańǵa sáıkes jergilikti bıýdjetterdiń quzyryna jatady. Bıyl elimizde bul salany sýbsıdııalaýǵa jer­gilikti bıýdjetterde 77,7 mlrd teńge qarastyrylǵan. Aǵymdaǵy jyldyń 25 qazanyndaǵy jaǵdaı boıynsha 8 oblysta (Aqmola, Aq­tóbe, Almaty, Shyǵys Qazaq­stan, Jambyl, Batys Qazaqstan, Qaraǵandy, Pavlodar) qarajat tolyq kólemde ıgerilip, bólingen jalpy somanyń 94,5 paıyzy oryndaldy.

Qazir sýbsıdııalaýdyń aqpa­rat­tyq júıesiniń málimet­teri­ne sáıkes oblystardan 36 mlrd teńgeden astam somaǵa 18 myńnan astam aýylsharýashylyq taýaryn óndirýshiniń ótinimi kelip, sýbsıdııalaýdyń aqparattyq júıesine tirkeldi. Osyǵan baılanysty, bizdiń mınıstrlik bıýdjettik ótinim sheńberinde mal sharýashylyǵyn damytýdy, ónim kólemi men ónim sapasyn arttyrýdy sýbsıdııalaýǵa barlyq qujatty usyna otyryp, respýblıkalyq bıýdjetten 36,8 mlrd teńge qosymsha bıýdjettik ótinim berdi. Respýblıkalyq bıýd­­jet komıssııasynyń 1 qazan kúni ótkizgen otyrysynda atal­ǵan ótinim qoldaý tappady.

Bul rette, bıýdjettik komıssııa otyrysynyń qorytyndysy boıynsha Premer-Mınıstrdiń birinshi orynbasary Á.Smaıylov aýyl sharýashylyǵy salasyn da­mytýǵa bólinetin sýbsı­dııa­lar­dyń tıimdiligine taldaý júrgizý maqsatynda arnaıy jumys to­byn qurý týraly tapsyrma ber­di. Bul tapsyrmany oryndaý maq­satynda Aýyl sharýashylyǵy mınıstriniń buıryǵymen jumys toby quryldy. Jumys tobynyń quramyna Májilis depýtattary, «Atameken» UKP jáne múddeli memlekettik organdar ókilderi kirgen. 29 qazanda jumys toby­nyń 1-otyrysy ótkizilip, bar­lyq qatysýshylardyń pikir­leri eskerile kele ótinim respýblı­ka­lyq bıýdjet komıssııasynyń qarastyrýyna qaıta engiziletin boldy. Qabyldanǵan sheshim týraly biz mindetti túrde BAQ-tarǵa habarlaımyz.

– «QazAgro» holdınginde jyldar boıy jınalǵan proble­malar qazir ótkir kóterilip jatyr. Jazda Memleket basshy­sy Úkimetke holdıngti daǵ­da­rystan shyǵaratyn usynys­tardy daıyndaýǵa eki aı merzim bergen-di. Qandaı nátıje bar?

– Prezıdent Qasym-Jo­mart Kemelulynyń jana­shyr­­lyqpen aıtqan árbir syny aýyl sharýashylyǵy sala­sy­nyń erteńine degen el seni­min nyǵaıtady. Eń aldymen «QazAgro» holdınginiń qa­ryz­dary qashan jáne qalaı jı­nal­­ǵanyna, holdıng osyndaı kúrdeli jaǵdaıǵa nege tap bol­ǵanyna qysqasha toqtalaıyn. Bıyl­ǵy jyldyń basynda naq­ty jaǵdaıdy anyqtaý úshin biz­diń shaqyrýymyzben KPMG halyqaralyq aýdıtorlyq kompanııasy holdıngtiń qyzmeti men qarjylyq jaǵdaıyn táýel­siz baǵalady. Baǵalaý nátı­je­leri boıynsha 2019 jyldyń basyn­daǵy onyń jalpy shyǵyny 399,1 mlrd teńgege jetkeni anyq­taldy. Bul 2015-2018 jyl­dar aralyǵynda jınalyp qalǵan qarajat. Onyń bári holdıngte valıýtalyq pozısııany basqarý táji­rıbesiniń bolmaýynan qar­jy­lyq táýekelderdiń týyndaýy, holdıngtiń qarajaty orna­las­tyrylǵan birneshe otan­dyq banktiń defoltqa ushy­raýy, kompanııanyń enshiles uıym­darynda nesıe berý prosesiniń ashyq júrgizilmeýi, taǵy basqa da sebepterdiń saldary.

Búginde keıbir adamdar agrosektordy synaǵysy kelse, birinshi kezekte «QazAgro»-ny aıtady. Menińshe, máseleni qaý­zaı bermeı, sheshýge tyrysýymyz kerek. Holdıngtiń qaryzǵa batpaı, jınaqy damý ınstıtýtyna aınalǵany, aýyl sharýashylyǵyn damytyp, tabysqa jetkeni óte mańyzdy. Baǵalaý qorytyndysyn alǵan soń biz Ulttyq ekonomıka jáne Qarjy mınıstrlikterimen birlesip qarjy modelin ázirle­dik. Onda ındıkatorlar naqty kór­­setilgen. Eki aı ishinde Úki­met­pen birlesip daǵdarystan shyǵý josparyn qarastyrdyq. 2020 jyldan bastap «QazAgro» shyǵyndardy generasııalaý­­dy toqtatady, bolashaqta paıda ákeletin uıymdardyń birine aınalady. Nesıe portfelindegi prob­lemalyq nesıelerdiń úlesi 22%-dan 15%-ǵa deıin tómen­deýi tıis. Reformanyń maq­saty – «QazAgro»-ny tolyq jaq­sy jaǵyna ózgertý. Bıýrokra­tııa­lyq apparat, sybaılas jem­qorlyq jáne adamı faktor­lar ótkenniń enshisinde qalýy kerek. Qazirgi negizgi mindetimiz – mobıldi shaǵyn holdıng qu­­rý. Reforma aıasynda holdıngtiń 7 en­­shiles uıymynyń 3-eýi ǵana qa­la­dy. Jeltoqsan aıyna deıin «QazAgroKepil» AQ men «Qazagromarketıng» JShS jabylady. 2020 jyldyń sáýir aıynda «QazAgroО́nim» AQ Ag­rar­lyq nesıe korporasııasyna qosylady. Qaıta uıymdastyrý men qyzmetkerler shtatyn ońtaı­landyrý ekonomıkalyq nátıje beredi, bul jyl saıyn shamamen 2 mlrd teńgeni quraıdy.

Kompanııalardy biryńǵaı holdıngke shoǵyrlandyrýdyń kóptegen artyqshylyǵy bar. Bul, birinshiden, ınvestorlarmen, memlekettik organdarmen «bir tereze» qaǵıdaty boıynsha jumys isteýge múmkindik beredi. Ekinshiden, eseptilikti baqy­laý men alý yńǵaıly. Odan bólek, hol­dıngtiń neǵurlym joǵary nesıe reıtıngi bolsa, qarajatty tartý qu­nyn tómendetýge múm­kindik týady.

Holdıng engizetin avtomat­tandyrý ótinishterdi qaraý men aýyl sharýashylyǵymen aına­lys­atyndarǵa nesıe berýdi maqul­daý rásimin jeńildetedi. Transformasııa sheńberinde derek­­terdi óńdeýdiń sıfrly j­úıes­in engizý jáne jasandy ıntellekt pen «Big Data» qoldana otyryp sheshim qabyldaý boıynsha aýqymdy jumys bastaldy. Bul prosesti engizý arqyly mem­lekettik derekter qorynan qa­ryz alýshy týraly qajetti aq­pa­ratty jedel jınaýǵa jáne ony av­to­matty túrde óńdeýge bolady.

Avtomattandyrýdyń nátı­­je­sin­de ótinimderdi qaraý ýa­­qyty 30 kúnnen 3 saǵatqa de­ıin qysqara­dy. Sony­men qatar adam faktory men sy­baı­­las jemqor­lyq táýekel­derin, qaǵazdaǵy qu­jat aınaly­myn jáne artyq qu­jat suratý tolyǵymen alyna­dy. Hol­­dıng kompanııalarynyń bar­lyq toby boıynsha kredıt­tik prosesterdi tolyq avtomat­tan­dyrý 2021 jyldyń shil­de­sine deıin aıaqtalatyn bolady. 

– Bizde jospary men júzege asyrýy qabyspaıtyn reformalar kóp. Holdıng shyn máninde ózin ózi qutqaryp, qara­paıym fermerler men sharýa­lardy qol­daı ala ma? Qazir sizderge 77 myń fermer qaraı­lap, alańdap otyr. Kúni erteń olar zardap shekpeı me?

– Múldem zardap shekpeıdi desem bolady. Tabysty fermer – bizdiń jetistigimizdiń kepili, biz olarǵa táýeldimiz. Sondyqtan holdıng olarǵa jyldam, túsinikti jáne yńǵaıly qyzmet usynýǵa, qaǵazbastylyqtan qutqarýǵa baryn salady. Eń bastysy, fer­merlerlerdiń esh nársege alań­damaı, bizge sengeni. Buǵan deıin qarjylandyrylǵan jobalardy taldaı otyryp, birneshe keleńsiz jaǵdaılardy keziktirip otyrmyz. Memleket basshysynyń tap­syr­­masyna sáıkes, jobalar­dy bas­qarýǵa strategııalyq ınves­tor­lardy tartý jáne qury­lym­daǵy qarjylandyrýdy qam­ta­ma­syz etý arqyly toqtap turǵan jobalardy qatarǵa qosý jumystary bastaldy. Qazir problemaly jobalardyń arasynda jumys isteıtini de, istemeıtini de bar. Holdıng qarjylandyrǵan 752 jobanyń 42-si jumys istemeıdi. Bul jalpy qarjylandyrý kóleminiń 5%-y.

– Maquldanǵan, qarjy bó­lin­gen jobalar nelikten iske aspaıdy?

– Sebebi alǵan aqshany, ıaǵnı qaryzyn maqsatsyz paıdalaný­dyń kóptigi, jabdyqtar óndiretin zaýyttardyń joqtyǵy, bilikti tehnologııalyq mamandardyń jetispeýi, aýyl sharýashylyǵy bız­nesin júrgizý daǵdylarynyń joq­tyǵy negizgi faktorlar dep esepteımin. Mysaly, bir seriktes­tik 5260 bas iri qara mal satyp alý úshin memleketten 1,22 mlrd teńgege qarjy alǵan. Biraq myńdaǵan maldyń ornyna bir­neshe júz sıyr alyp, qalǵan aqshany bankke joǵary paıyzben depozıtke salyp qoıady. Onymen qoımaı, satyp alǵan sıyrlarǵa sýb­sıdııa alyp otyrǵan. Mundaı fak­tilerdi biz mindetti túrde sot­qa jetkizemiz. Anyqtalǵan kú­mándi jobalar boıynsha barlyq faktiler quqyq qorǵaý organdaryna beriledi.

– Iаǵnı aıtylyp jatqan sy­nı pi­kirler negizsiz emes qoı?

– Qazir jaǵdaıdy zerdelep, boryshkerlermen medıatıvti kelisim jasasý tájirıbesin joıý týraly sheshim qabyldandy. Bul – basty ustanymymyz. BAQ-ta kóterilip jatqan synnan, shý­ly shaǵymdardan qashpaı­myz. Qandaı da bir másele boıyn­sha saýal týyndasa kelsin. О́zimiz­den surasyn, biz pikirtalasqa da­ıynbyz.

Búginde Agrarlyq nesıe kor­po­rasııasy iri qaryz alýshy­­­larmen aradaǵy 2,4 mlrd teńge so­­ma­syndaǵy kelisimdi buzdy. Bere­shektiń basym bóligi máj­búr­lep óndirip alynady, kásiporyn­d­ardy odan ári taratý arqyly bankrottyq rásim júrgiziledi.

Qazaqstannyń agroónerkásip keshenine tıimdi jumys logıs­tıkasyn eskeretin ınvestorlar tarapynan úlken qyzyǵýshylyq bar. Bizdiń eldiń AО́K ónimin Or­talyq Azııaǵa, Qytaıǵa, Reseıge, Iran men basqa da Kaspıı mańy elderine eksporttaýǵa bolady. Osyny eskere otyryp, «jobalyq tásil» sheńberinde sheteldik ınvestorlardy súıemeldeýdi kúsheıtemiz. Bul ne degen sóz? Biz ınvestor úshin barlyq daıyndyq jumystaryn júrgizýge daıynbyz, naryqty zertteımiz, bo­la­shaǵy bar baǵyttardy tabamyz jáne ınvestorǵa jaǵdaı jasaımyz. Barlyq áleýmettik jobalar shıkizat jáne jem-shóp baza­la­ryna, ótkizý naryqtaryna, logıs­tıka jáne eksporttyq baǵyt­tarǵa qol jetkizý turǵysynan qarala­tyn bolady. Investor tartylǵan sátten bastap jobalyq qýatqa shyqqanǵa deıin ilesip júredi.

– Jaqynda ekinshi deńgeıli bank­ter agrarlyq sektordy qar­jylandyrý kólemin azaı­ta­tynyn aıttyńyz. Bank sektory úshin aýyl sharýashy­lyǵy­nyń tıimdiligin arttyrý múmkindigi bar ma?

– AО́K-te fermerlerdi qar­jy­landyrýda problema bar ekeni jalpyǵa málim. Bul eń al­dy­men bank salasyndaǵy pro­blemalarǵa baılanysty. Sońǵy birneshe jylda bankterdiń AО́K-ti qarjylandyrý kóle­mi 6 ese tómendedi. Osy máse­leni sheshý úshin Aýyl sharýashy­ly­ǵy mınıstrligi agrarlyq qol­hat­tardy jáne agrarlyq sa­qtan­dyrýdy engizý boıynsha ju­mys júrgizýde. «Egemen Qazaqstan» tarapynan berilgen múm­kin­dikti paıdalana otyryp, bul basta­ma­nyń mánin egjeı-tegjeıli aıta keteıin. Agrarlyq qolhat bank­ter daǵdarysqa ushyraǵan kezde Bra­zılııada bankterdiń nesıe­si­ne balama retinde paıda bol­ǵan. Qazir agrarlyq qolhat ar­qy­ly Brazılııanyń AО́K-ti qar­jy­­lan­­dyrý úlesi jyl saıynǵy sura­nystyń 60 paıyzyn quraıdy eken.

– Agrarlyq qolhat qalaı beriletini týraly sál naqtyraq aıtyp ótseńiz?..

– О́ndiristik maýsymnyń aldynda fermer aqshalaı qaryzdy nemese óndiris úshin qajetti taýarlardy, jumystardy nemese qyzmetterdi tartady. Sóı­tip onyń ornyna nesıe berýsh­ige baǵa­ly qaǵaz bolyp tabyla­tyn agrar­lyq qolhat beredi. Fer­mer keıin aqshamen (qarjylyq ag­rarlyq qolhat) nemese aýyl­sharýa­shylyq ónimimen (taýar agrar­lyq qolhaty) tólem jasaý­ǵa kelise alady. Kez kelgen tulǵa kredıtor bola alady, bank bolýy mindetti emes.

Is júzinde bul Qazaqstanda qazir de beıresmı túrde qoldany­la­dy. Búginde kóptegen tuqym, gerbı­sıd jáne dızel otynyn jet­kizýshiler bul taýarlardy fer­­merge bólip-bólip beredi. Biraq nesıe berýshiniń agrar­lyq qolhatty basqa tulǵaǵa satýǵa múmkindigi bar. Bul prosess fermerdi qıyn jaǵdaıda qal­dyrýy múmkin. Biz agrarlyq qolhat júıesine barynsha jetil­dirilgen tásilderdi engizgimiz keledi, ony júzege asyrýǵa bizge sıfr­landyrý kómektesedi. Bú­gin­de fermerlerdiń túgelge jýy­ǵyn­yń – shamamen 180 myń sýbek­tiniń elektrondy sıfr­ly qoltańbasy bar. Olar jeke ka­bı­net arqyly elektrondy túrde sýbsıdııa alady, dızel otynyn nemese astyq satyp alady. Jerdi qashyqtyqtan zondtaý derekterine qol jetkizedi. Sıfrlandyrý bizge qaǵaz emes, elektrondy agrarlyq qol­hat­tardy arnaıy sıfrly plat­forma arqyly engizýge múm­kin­dik beredi. Bul fermerlerge kóp nesıe berýshimen baıla­nys or­natýǵa jol ashady. Al nesıe berý­shiler fermerdiń alqa­by, aktıvteri, nesıe tarıhy sııaq­­ty mańyzdy derekterdi elek­­trondy túrde alady, skorıng jasaıdy. Elektrondy ag­rar­­lyq qolhatqa aqparattyq tehno­lo­gııany qoldanýdy aýyl sha­rýa­shy­lyǵyndaǵy qarym-qaty­nas­tardyń toǵysýy deýge bolady.

– Agrarlyq qolhatty qol­da­nysqa engizýge barlyǵy da­ıyn ba?

– Bizge tıisti zań qajet, óıt­keni eldiń Azamattyq kodeksi­niń normalaryna baılanysty baǵaly qaǵazdardyń jańa túrin engizý zańnamalyq qamtamasyz etýdi talap etedi. Bul rette memle­ket­tik bıýdjetten qandaı da bir shyǵys­tardy talap etpeıdi. Agrarlyq qol­­hat­tar týraly zań jobasyn Má­ji­lis depýtattary ázirledi, oǵan Úki­mettiń oń qorytyndysy berildi.

– Qazaqstan sııaqty agrar­lyq sektory, ásirese ósimdik sharýa­shy­lyǵy aýa raıyna táýel­di elde saqtandyrý shara­larynyń mańyzy zor ekeni belgili. Áıtpese fermerlerdiń taqyrǵa otyryp qalýy op-ońaı. Bul baǵytta qandaı sharýalar jasalyp jatyr?

– 2004 jyldan bastap ósim­dik sharýashylyǵynda min­detti saqtandyrý bolǵan edi. О́ki­nish­ke qaraı, bul ózin aqtamady. Nátı­je­sinde, saqtandyrýdyń osy túri boıynsha 10 saqtandyrý kom­pa­nııasynyń 8-i lısenzııa­laryn óz erkimen tapsyrdy. Sóı­tip mindetti saqtandyrýmen qamtý 30 paıyzdyq deńgeıge deıin tómendedi. Álemdik táji­rı­beler men jańa tehnologııa­lardy, sondaı-aq ony Qazaq­stan aýmaǵynda qoldaný múm­kin­dikterin zerdeleı kelip, mınıstr­lik qazir birqatar zańnamalyq ózge­ris­terge bastamashyl bolyp otyr. Atap aıtqanda, min­detti saq­tan­dyrýdan erikti saqt­an­dyrý­ǵa kóshý, saqtandyrý qunyn (saq­tandyrý syılyqaqysy) sýb­sı­dııalaýǵa tólemderdi sýbsı­dııa­laýdan kóshý, sandyq tehno­lo­gııalardy balamasyz jáne keńinen qoldaný syndy sharalar qolǵa alynýǵa tıis. Osy qazan aıynda tıisti zań jobasy Senatta qabyldanyp, Mem­le­ket basshysynyń qaraýyna ji­be­rildi. Endi saqtandyrý kom­panııa­larynyń saqtandyrý ónim­derin ázirleýge jáne ony mem­lekettik qoldaý tizimine engizýdi usynýǵa múmkindigi bar.

Jalpy, fermerlerdiń qarjy­ǵa qol jetkizýin jaqsartý – bas­ty mindetterimizdiń biri. Sol se­bepti memlekettik qoldaýǵa ne­sıe berýshilerdiń táýekelin tómen­detetin saqtandyrý ónimderi ǵana ıe bolady. Iаǵnı qarjy uıymyna nemese taýarlardy, jumystardy, qyz­metterdi jetkizýshige baryn­sha az táýekelmen fermerge qa­jet­ti aınalym kapıtalyn usy­ný­ǵa múmkindik beredi. Son­dyqtan saq­tan­dyrý ónimderin saq­tan­dyrý­shylar emes, bank ókil­derinen, resýrstardy jetkizý­shi­lerden jáne fermerlik qaýym­das­tyqtar men odaqtardyń ókil­derinen turatyn arnaıy komıssııa beki­tetin bolady. Bul – óte mańyzdy.

Bizdiń baǵalaýymyzsha, saq­tan­dyrý jyl saıyn 5 mlrd teńge mólsherindegi syıaqyny sýbsıdııalaý kezinde fermerlerge jyl saıyn qosymsha 100-200 mlrd teń­gege jýyq qarjy tartýǵa kómek­tesedi.

 

Áńgimelesken

Arnur ASQAR,

«Egemen Qazaqstan»

Sońǵy jańalyqtar

Altyn Adam Afınada

Qazaqstan • Búgin, 18:40

Almaty kógaldandyrýdy kúzden bastaıdy

Aımaqtar • Búgin, 17:21

Arys qalasynda 100 otbasy baspanaly boldy

Aımaqtar • Búgin, 17:18

Jer jamylǵysy sortańǵa aınalyp barady

Ekologııa • Búgin, 17:12

Almatyda janarmaı beketi órtendi

Aımaqtar • Búgin, 16:29

Mańǵystaýda qylmysy kóp sala anyqtaldy

Aımaqtar • Búgin, 15:50

Elordada halyqaralyq bıznes-forým ótti

Qazaqstan • Búgin, 15:17

Bıýdjet qarjysy boıynsha kezdesý boldy

Qazaqstan • Búgin, 10:54

Tartymdylyq tereńdeı túspek

Aımaqtar • Búgin, 09:37

Jańyltpash jaýaptar kimge qajet?

Aımaqtar • Búgin, 09:17

Jaıylymǵa baǵylmaǵan jylqy da qaýipti

Aımaqtar • Búgin, 09:12

Qorǵanys-ónerkásip kesheni

Qoǵam • Búgin, 07:59

Úzdikter marapattaldy

Fýtbol • Búgin, 07:57

Jastar jarady

Sport • Búgin, 07:51

Jerlesterimiz joǵarylady

Kásipqoı boks • Búgin, 07:50

Maskúnemderdi marapattaıtyn medal

Aımaqtar • Búgin, 07:44

Jańa kezeń jáne ulttyq dúnıetanym

Aımaqtar • Búgin, 07:34

Front-keńse ashyldy

Aımaqtar • Búgin, 07:31

Qorshaýdan qutylǵan qala

Qoǵam • Búgin, 07:28

Qazaqstandyq BAQ hám din taqyryby

Qoǵam • Búgin, 07:26

Tehnıkalyq baıqaý talapqa saı ma?

Qoǵam • Búgin, 07:19

Qarapaıym edi-aý Qalekeń

100 • Búgin, 07:14

Sózi de, izi de qalǵan qalamger

100 • Búgin, 07:03

Anaǵa taǵzym etińder!

Rýhanııat • Búgin, 06:57

Úmitińdi úzbe, úlesker...

Qoǵam • Búgin, 06:51

Ulylar murasy – urpaqqa ónege

Aımaqtar • Búgin, 06:42

«Atyńnan aınalaıyn, Áýlıe ata»

Rýhanııat • Búgin, 06:40

Paralımpıadalyq nysandy aralady

Úkimet • Búgin, 06:24

El ardaǵy – elý esim

Qoǵam • Búgin, 06:20

On aıdaǵy ornyqty damý

Ekonomıka • Búgin, 06:17

Strategııalyq yqpaldastyq artady

Parlament • Búgin, 06:09

Mıssııa basshysymen kezdesti

Úkimet • Búgin, 06:08

Uqsas jańalyqtar