100 • 01 Qarasha, 2019

Qoltańbam qalǵanyna qýanamyn

21 retkórsetildi

1999 jyldyń kókteminde «Egemen Qazaqstan» gazeti bas redaktorynyń oryn­basary Janbolat Aýpbaevtyń shaqyrýy­men atbasyn Astanaǵa tiredim.

Ol kisi meni jaýapty hatshy Janat Elshi­bektiń qasyna qolǵabysqa qolaı kóripti. Vokzaldan qarsy alǵan da, redaksııaǵa jetektep ákelgen de  Jákeń­niń ózi. Redaksııanyń tabaldy­ryǵyn attaǵan sátte esik aldynda Berik Sadyr, Súleımen Mámet, Álısultan Qulanbaev úsheýi temeki shegip tur eken. Bári tanys jigitter. Almatyda qoıan-qoltyq aralasyp ketpesek te, kórgen jerde qaýqyldasyp sálemdesip turatynbyz. Olar da kóztanys bol­ǵan soń ári Almatyǵa degen saǵynyshtary basylma­ǵan­dyqtan birden shurqyrasyp, Alma­ty­nyń ja­ıyn suras­tyryp jatyr.

Aǵa gazetke qabyldanǵan alǵashqy kúnnen ózimshe pysyqsynyp, maketke ózgeris engizýge ty­rystym. Biraq joǵary jaqtyń nusqaýymen, qaýly-qararlardyń kóp­tiginen, bas gazetke shyqqandy már­tebe kóretin bedeldilerdiń telefon qońy­raýynan keıin tańerteń nobaıyn túsirgen make­timniń  keshke jaqyn juryny da qalmaıtyn. Solaı bola tura osy ýaqytqa deıin bas basylym betinen ózim engizgen qoltańbamdy kórgende mar­qaıyp qalatynym ras. Ol – ár maqalanyń basy­na beriletin avtordyń ata tegi men «Egemen Qazaq­stan» degen jazýy bar kishkentaı ǵana emblema.

Obaly ne kerek, redaksııa basshylyǵy barǵan bette qolyma eki bólmeli páterdiń kil­tin ustatyp, bolashaqta beriletin saıajaı alý­shylardyń tizimine kirgizip qoıdy. Berilgen baspana qazirgi Jeńis dańǵyly men umytpasam Á. Jan­geldın kósheleriniń qıylysyndaǵy ótken ǵasyrdyń 60-shy jyldary soǵylǵan eskileý úı eken. Qabyrǵa qaǵazy qaqyrap, eden syry súrgilenip qalǵan. Esigin ashtym da, qaıta japtym. Keıin qaltaǵa aqsha túskende, qalypqa keltirip alarmyn dep oıladym. Sol kezde Janbolat Astanaǵa salt ba­sy kóship barǵan. Onyń úıine sol kezde «Astana aq­sha­mynyń» bas redaktorynyń orynbasary bolyp istep júrgen Talǵat Batyrhan otbasymen turady eken. Olarǵa qosarlanyp men de kirip aldym. Sóıtip kóktemi kesh keletin Arqada  bir-birimizge dem berip biraz kún turyppyz.

Astana maǵan jaqsy tanys. О́ıtkeni 1976 jyly QazMÝ-dyń 3-kýrsynda oqyp júrgen kezimde 3 aılyq óndiristik tájirıbemdi Selınograd ob­lystyq «Kommýnızm nury»  gazetinde ót­kizgenmin. Al 2000 jyldary qalanyń orta­lyǵyna taıaý jer­de alǵashqy ǵımarattar boı kótergende tarap ketken «Arǵy jaǵy – Selınograd, ortasy – Astana, bergi jaǵy – Aqmola» degen astar­ly ázil áli esim­de. Qazir ara-tura baryp tura­myn. Qa­­la­nyń kelbeti ózgergenin, tur­ǵylyqty halqy­nyń qaza­qylanǵanyn kórip, «Áı, sál shydaǵanda, men de endi­gi osy jerde júrer me edim» dep te oı­lap qoıamyn.

Endi elordada nege turaqtamaǵanymdy baıan­daıyn. Men bir úıdiń jalǵyz balasymyn. Áke-sheshem Jambyl oblysynyń Qulan óńirinde tu­rady. Qart kisiler. Qart kisiler bolǵandyqtan aýyl­ǵa aıyna eki márte baryp turamyn. Al As­tanaǵa aýysqannan keıin eki ortany jol etý jaıyna qaldy. Adam qartaıǵan soń ýaıymshyl kelmeı me?! Men telefon shalǵan saıyn ákem de, sheshem de zar ıleıdi. Sondaǵy aıtatyny:  «Erteń bizder alaı-bulaı bolyp ketsek, topyraq sala almaı qalasyń ba? Jurttyń tabasyna ushyraısyń ǵoı.  Al­maty bolsa bir jón, Astana degeniń eki kúndik jer eken» dep kemseńdeıdi. Ári bar-joǵy segiz myń teńge jalaqym ne shaılyǵyma, ne páterimniń kommýnaldyq tó­lemine jetpeıtinin bildim. Onyń ústine sol kezde áıelimniń de jas balamen úıde otyrǵan kezi edi. Jeńis kúni merekesinde Almatyǵa kelgende, qabyrǵammen aqyldasa kele, qaıtýǵa bel baı­lap bardym. Janbolattan ruqsat alyp, bas redaktor Erekeń – Erjuman Smaıylovtyń aldyna bardym. Bar jaǵdaıdy aıttym. Ol kisi biraz oılanyp otyrdy da, «Jaraıdy, qaıta ber, degenmen durys istemediń»,  dedi de, ótinishimniń shetine qol qoıyp berdi. Páterdiń kiltin tabys­tadym da, Almatyma qustaı úshtym. «Aqıqat» jýrnalynyń sol kezdegi bas redaktory Ahat Jaqsybaev ja­ýapty hatshylyq ornymdy áli eshkimge bermepti. Tipti kabınetimdegi ózim ornyna qoıyp ketken qaǵazda­ryma da tıispepti.

Mine, sodan beri de 20 jyl ótipti. Osy jyldar ishinde elorda adam tanymastaı ózgerip, ertegideı kún saıyn ǵana emes,  saǵat saıyn órkendedi.  Kósh basyn Astanamen birge Arqa tósine burǵan eli­mizdiń bas basylymy da búgingi kúni 100-ge jetip otyr. Keı kezderi Erekeń aıtqandaı «Shyn­dyǵynda durys istemedim be?! Eger sol kezderi osynda qala bersem, bul kúnderi Nur-Sultan qalasynyń turǵylyqty adamdarynyń birine aınalar ma edim?! Sóıtip astanada ótken nebir tarıhı oqıǵalardyń basy-qasynda bolyp, kýágeri ata­nar ma edim?!» degen oı keledi. Degenmen, 1919 jyl­dan bastap qazaqtyń marǵasqa uldary, Alash ardaq­tylary qyzmet atqarǵan bas basylymda meniń de qoltańbam qaldy ǵoı degen sezim turady kókeıde.

 

Qydyráli QOITAI,

QR Mádenıet qaıratkeri

 

Almaty

 

Sońǵy jańalyqtar

Úmitińdi úzbe, úlesker...

Qoǵam • Búgin, 06:51

Ulylar murasy – urpaqqa ónege

Aımaqtar • Búgin, 06:42

«Atyńnan aınalaıyn, Áýlıe ata»

Rýhanııat • Búgin, 06:40

Paralımpıadalyq nysandy aralady

Úkimet • Búgin, 06:24

El ardaǵy – elý esim

Qoǵam • Búgin, 06:20

On aıdaǵy ornyqty damý

Ekonomıka • Búgin, 06:17

Strategııalyq yqpaldastyq artady

Parlament • Búgin, 06:09

Mıssııa basshysymen kezdesti

Úkimet • Búgin, 06:08

Kúlki kerýeni № 14

Rýhanııat • Keshe

176 keli qyzylbalyqpen ustaldy

Aımaqtar • Keshe

6 myń shaqyrym jol aqyly bolady

Ekonomıka • Keshe

Arnaıy ekonomıkalyq aımaq

Ekonomıka • Keshe

Qaharmanǵa qurmet

Rýhanııat • Keshe

Maqsaty bıik «Mámile»

Aımaqtar • Keshe

JITS-ke qarsy is-sharalar ótedi

Medısına • Keshe

Talanttar tálimgeri

Rýhanııat • Keshe

Aqyn jáne onyń mýzasy

Rýhanııat • Keshe

Aýadan qarmaǵan aıyppul

Aımaqtar • Keshe

Sholohovqa aq bota syılaǵan

Aımaqtar • Keshe

Uqsas jańalyqtar