Qazaqstan • 04 Qarasha, 2019

Dúngenderdiń dúbirli merekesi

34 retkórsetildi

Almaty qalasyndaǵy Dostyq úıinde Qazaqstan halqy Assambleıasy men Qazaqstannyń dúngender qoǵamynyń uıymdastyrýymen «Qazaqstan dúngenderi: mádenıeti men dástúrleri» atty merekelik is-shara ótti.

 

Saltanatty jıynda quttyqtaý sóz sóılegen dúngen etnomádenı QHA Tóraǵasynyń orynbasary – Hatshylyq meńgerýshisi Janseıit Túımebaev:

«Turaqtylyq pen gúldený­diń negizi Qazaqstan halqy Assambleıasynyń qol­daýy­men osyndaı tamasha dostyq pen birlik merekelerin ótkizý jaq­sy dástúrge aınalyp otyr. Etno­mádenı birlestikterdiń tóra­ǵalary men músheleri qoǵam­dyq kelisim men ulttyq birlik­ti, rýhanı-adamgershilik qundy­lyq­tardy, beıbitshilik pen dostyq qa­ǵıdattaryn nyǵaıtýǵa baǵyttal­ǵan is-sharalardy ótkizýge aıanbaı jumys isteýde. О́ıtkeni birlik bolmasa, beıbitshilik pen kelisim bolmasa ólsheýsiz termen, qyrýar qajyr-qaıratpen jasalyp jatqan elimizdi órkendetý jolyndaǵy eńbektiń bári de beker bolar», deı kele, dúngenderdiń Qazaqstanǵa qonys aýdarý tarıhy jaıly da aıtyp ótti.

Hýeıszý nemese dúngen halqy 140 jyl buryn qazaq jerinen jańa qonys tapty. Tarıhqa súıensek, dún­genderdiń qazaq jerine alǵash qonys aýdarýy HIH ǵ. 70-jyldyń so­ńy men 80-jyldyń basynan Sın ımpe­ratorlyq dınastııasynyń dún­genderge qysym kórsetýinen bas­taý alady. Dúngender ózderimen bir­ge Jetisýǵa jasandy jolmen sý­­lan­dyrylatyn eginshiliktiń áldeqashan qalyptasqan dás­túr­lerin ákeldi.

Búginde elimizde 72 myńnan asa dúngen turady. Jambyl oblysynda – 58560, Almaty qalasynda – 10340, qalǵan óńirlerde az.

«Dúngen etnosynyń ókilderi Qazaqstan halqy Assambleıasyn­da (8 QHA múshesi), QR Parlamenti Májilisinde (Hahazov Shakır Hý­sanovıch), ákimdikterde, bilim, ǵylym jáne densaýlyq saq­­­taý uıymdarynda keńinen tanyl­ǵan­dyǵyn atap ótken Jan­seıit Túımebaev, qyzyqty máli­met­terge toly baıandama barysynda Qazaqstandaǵy maqtan tutar dúngender týraly, sonyń ishinde ótken júzjyldyqta tanymal bol­ǵan dúngenderdiń biri – memle­ket qaıratkeri Maǵazy Masanchı jaıly da aıtyp ótti.

Búginde Qazaqstanda, bir shańy­raq astynda tatý-tátti ómir sú­rip jatqan 100-den astam ult­ pen ulystyń árqaısysynyń quqyq­tary men múmkindikteri birdeı jáne olar óz ultynyń máde­nıetin saqtap, damytyp qana qoı­maı, jalpyulttyq birlik pen ultaralyq kelisimdi nyǵaıtýdy kózdeıdi. Dúngen halqynyń salt-dás­túri men óneri bir ǵasyrdan as­tam ýaqyt boıy kópultty Qa­zaq­stan mádenıetiniń órnegin tolyqtyrýda.

«Qazaqstandaǵy alǵashqy dún­gen etnomádenı birlestikteri 30 jyl buryn qurylyp, qazirgi ýaqytta olar elimizdiń mádenı já­ne saıası ómirin jaqsartýǵa bel­sendi atsalysyp keledi. Bul oraı­da, «Qazaqstannyń dúngender qoǵamy» respýblıkalyq etno­mádenı birlestiginiń róli erek­she. Dúngender qoǵamy janyn­da «Chýntıan» («Kóktem») folk­lorlyq ansambli, «Gýnıan Tevý» («Bıshi qyzdar») bı toby jáne jastar qanaty jumys isteıdi. Qaýymdastyq qoldaýy­men Jam­byl oblysynda Qazaq­stan­daǵy dúngender tarıhy­nyń mu­­ra­­­jaılary, Masanchı aýy­lyn­­da 140 jyl buryn Qazaq­stan Res­pýblıkasy aýmaǵyn­da dún­gen­derdi jyly qabylda­ǵan
Qazaq halqyna alǵys eskertkishi ashyldy. Búginde qaýym­das­tyq kóptegen qyzyqty sharalar uıymdastyryp, Dúngender máde­nıetiniń kúnderin ótkizedi. О́z­deriniń Qazaqstanda ómir súrýi­niń 140 jyldyǵyn da óte joǵary deńg­eıde atap ótti», – degen Jan­seıit Túımebaev atalǵan sharaǵa qatysýshylar arasynan tanymal dúngen ultynyń ókilderin kórgen qýanyshyn jasyrmady.

Merekelik is-shara aıasynda «Qazaqstan – bizdiń ortaq úıi­miz» sýretter kórmesi, Qazaqstan dúngenderiniń ulttyq qoldanbaly óneriniń kórmesi, «Sheberler qalasynda» ulttyq taǵamdar ja­saýdan, keste tigýden jáne shash­ty sándeý úlgilerinen sheber­lik synyptary jáne dúngen shyǵar­mashylyq ujymdarynyń kon­serti uıymdastyryldy.

Sharanyń maqsaty – «Rýha­nı jańǵyrý» baǵdarlamasyn júze­ge asyra otyryp, qoǵam­dyq keli­sim men jalpyulttyq bir­lik­ti nyǵaıtý; qazaqstandyq etnos ókilderiniń mádenıetin nasıhattap, azamattyq birtektilik qalyptastyrý; qazaqstandyq baýyrlas halyqtar arasynda áriptestik baılanys ornatyp, dostyq qarym-qatynastardy arttyrý.

 

 

Sońǵy jańalyqtar

Kásipqoı boks: WBC reıtıngi jarııalandy

Kásipqoı boks • Búgin, 12:18

Kúlki kerýeni № 14

Rýhanııat • Búgin, 11:47

Jańaózende «Ashyq esik kúni» ótti

Aımaqtar • Búgin, 11:37

176 keli qyzylbalyqpen ustaldy

Aımaqtar • Búgin, 09:50

О́ńiraralyq forýmda tanystyryldy

Ekonomıka • Búgin, 08:23

6 myń shaqyrym jol aqyly bolady

Ekonomıka • Búgin, 08:21

Arnaıy ekonomıkalyq aımaq

Ekonomıka • Búgin, 08:13

Úzdik nátıje – 12-oryn

Sport • Búgin, 08:04

Qaharmanǵa qurmet

Rýhanııat • Búgin, 08:02

Balýandardyń Syrdaǵy básekesi

Aımaqtar • Búgin, 08:01

Maqsaty bıik «Mámile»

Aımaqtar • Búgin, 07:59

Kelisimshart qural bolmasa...

Qoǵam • Búgin, 07:56

Nur-Sultanda «adaldyq saǵaty» ótti

Qoǵam • Búgin, 07:52

Internet qoldanýshylar eskeretin jaıt

Tehnologııa • Búgin, 07:50

JITS-ke qarsy is-sharalar ótedi

Medısına • Búgin, 07:43

Talanttar tálimgeri

Rýhanııat • Búgin, 07:41

Aqyn jáne onyń mýzasy

Rýhanııat • Búgin, 07:40

Kúı qudireti arab álemin moıyndatty

Aımaqtar • Búgin, 07:38

Aýadan qarmaǵan aıyppul

Aımaqtar • Búgin, 07:34

Sholohovqa aq bota syılaǵan

Aımaqtar • Búgin, 07:30

Úrkimbaev úılesimi

Aımaqtar • Búgin, 07:27

Joshyǵa aparar jol

Qoǵam • Búgin, 07:23

Túrlenip, túlegen Túrkistan

Aımaqtar • Búgin, 07:21

Kásibı kadrlar jumys isteýi tıis

Ekonomıka • Búgin, 07:12

Basshylyq quram attestattaldy

Qoǵam • Búgin, 07:08

Ońaltý ortalyqtary salynady

Aımaqtar • Búgin, 07:03

Baýyrlastyq baılanystar bekı túsedi

Saıasat • Búgin, 07:00

Baǵdarlamalarǵa belsendi qatysady

Saıasat • Búgin, 06:52

Telefon arqyly sóılesti

Prezıdent • Búgin, 06:50

Elorda nege jaryqsyz qaldy?

Qoǵam • Búgin, 06:42

Jahandyq únqatysý is-sharalaryn talqylady

Prezıdent • Búgin, 06:33

Uqsas jańalyqtar