Parlament • 05 Qarasha, 2019

Jastardyń jaıy jiti nazarda

27 retkórsetildi

Keshe Májilis Tóraǵasynyń orynbasary Gúlmıra Isımbaevanyń tóraǵalyǵymen Úkimet saǵaty ótti. Jıynda Jastar jylynyń qorytyndysy men Volonter jylyn ótkizýge daıyndyq máselesi talqylandy.

Jıyndy júrgizgen G.Isımbaeva áleýmettik-ekonomıkalyq  jańǵyrýdy iske asyrý barysy jastardyń jaǵdaıyna baılanysty ekenin atap ótti. Onyń sózine súıensek, qazirgi tańda elimizde jastar halyqtyń 21 paıyzyn quraıdy.

«Búgingi kúni elimizde jastar qatysa alatyn, jastardy qoldaý boıynsha ondaǵan baǵdarlama iske asyrylyp keledi. Sonyń nátıjesinde sońǵy eki jylda jas qazaqstandyqtar arasyndaǵy jeke kásipkerler sany 5,4 paıyzǵa ulǵaıdy. Qazirgi Qazaqstan jastary arasynda san qyrly talantty, kreatıvti, tereń oılaıtyn, jastaıynan óz isin ashqan, elimizge, jerine shynaıy berilgen jastar kóp», dedi G.Isımbaeva.

Sonymen qatar Májilis Tóraǵasynyń orynbasary Jastar jylyn ótkizý jónindegi jol kartasyn iske asyrýǵa respýblıkalyq bıýdjetten 3 jylǵa 292 mıllıardtan astam teńge shyǵyn qarastyrylǵanyn atap ótti. Onyń ishinde 85 mıllıard teńge bıyl ıgerilmek. Sondaı-aq turǵyn úı máselesi jastardy áli de mazalap otyrǵanyna toqtaldy.

«Jastar arasynda jumyssyzdyq deńgeıi 3,7 paıyzdy quraıdy. Áıtse de NEET sanatyndaǵy jastardyń sany 254 myńǵa jetkeni alańdatady. О́zektiligin joǵaltpaǵan taǵy bir másele – aýyl men qala jastarynyń alshaqtyǵyn azaıtý», dedi G.Isımbaeva.

Budan keıin Aqparat jáne qoǵamdyq damý mınıstri Dáýren Abaev sóz alyp, Jastar jylynyń qorytyndysy men Volonter jylyn ótkizýge daıyndyq máselesimen tanystyrdy.

Vedomstvo basshysynyń aıtýynsha, Jastar jylyn tek 12 aıǵa eseptelgen is-sharalardyń kúntizbelik jospary dep qarastyrýǵa bolmaıdy. О́ıtkeni jastar saıasaty salasyndaǵy Úkimet júzege asyratyn keshendi bastamalar júıeli, uzaqmerzimdi áleýmettik nátıje berýi tıis. Sondyqtan negizgi is-sharalar 3 jylǵa eseptelgen. Al memlekettik qoldaýdyń eń tıimdi sharalary Memlekettik jastar saıasatynyń onjyldyq tujyrymdamasyna engen.

«Búginde Qazaqstanda 3 mıllıon 800 myńnan astam jas bar. Bul jalpy halyqtyń 21 paıyzy. Jas ólshemi bo­ıynsha 1 mıllıon 181 myń jas ıývenaldyq topqa jatady. Bul 14 jastan 18 jasqa deıingi jasóspirimder. Postıývenaldy topta 19-dan 23 jasqa deıingi, 1 mıllıon 161 myń azamat bar. 24-29 jas aralyǵyndaǵy eresek top bir jarym mıllıondy quraıdy. Tutastaı alǵanda, bul demografııalyq kórinis búkil álemde ártúrli jyldamdyqpen júrip jatqan urpaqaralyq tranzıt prosesin jaqsy beıneleıdi», dedi D.Abaev.

Sondaı-aq mınıstr «Y» urpaǵy (1981 jyldan 1995 jylǵa deıin) men «Z» urpaǵynyń (1995 jyldan keıin) aıyrmashylyǵyna toqtalyp ótti.

«Jalpy, bizdiń áleýmettik ólshem­derimiz «Z» urpaǵy – 1995 jyldan keıin týǵan jastar týraly jalpy qabyl­danǵan uǵymdarmen úılesedi. Olar sıfr­ly qyzmetterdi joǵary deńgeıde tutynady. Olardyń eńbekke, aqsha men bos ýaqytyn ótkizý týraly ustanymdary qalyptasqan dástúrli kózqarastardan ózgeshe. Mysaly, olar jumysty kóbine úıde isteýge beıim, jumys berýshiniń mıssııasy men qundylyqtary úlken mańyzǵa ıe. Mundaı jastarymyz mobıldi jáne turǵylyqty jerin jıi ózgertýge áýes.

Sheteldik áleýmettanýshylardyń aıtýynsha absolıýttik mánde bul óte kedeı, biraq eń tabysty urpaq. Aldyńǵy býynmen salystyrǵanda olardyń jyljymaıtyn múlki nemese kóligi joq. Biraq yńǵaıly apartamentterdi jalǵa alyp turýǵa múmkindikteri bar. Uber qosymshasyn paıdalanady, al qarajatyn «qysyltaıań kezge» dep keıinge jınaýdyń ornyna, álemdi emin-erkin, eshqandaı arnaıy týrıstik joldamasyz aralaýdy qalaıdy», dedi vedomstvo basshysy.

D.Abaev budan keıin atqarylyp jatqan memlekettik qoldaý sharalaryna toqtaldy. Jalpy, elimizde osy baǵytta 2 mıllıonnan astam oqıtyn jáne jumys isteıtin jas qamtylǵan. Al arnaıy sharalarǵa 722 myń adam, ıaǵnı eldegi árbir besinshi jas tartylǵan. О́tken jylmen salystyrǵanda jastar saıasatyn qarjylandyrý kólemi 40 esege ósken.

 Sonymen qatar mınıstr Nur-Sultan, Almaty jáne Shymkent qalalarynda jumys isteıtin jastarǵa jalǵa beriletin páterler týraly aıtyp berdi. Onyń sózine súıensek 2019 jyly úsh megapolıs­te 3000 páterdi tabystaý josparlanyp otyr. Boljanǵan jaldaý aqysy 15 myń teńgeden aspaıdy. Al ár páterdiń kólemi keminde 40 sharshy metrdi quramaq.

«Úsh jyl ishinde osyndaı 9 myń páter beriledi. Mundaı páterdi alý shartynyń biri – keıingi 2 jylda sol qalalarda turaqty turý kerek. Sonymen qatar jastarǵa arnalǵan jalǵa beriletin baspanany elimizdiń basqa da óńirlerinde 2022 jyldan bastap salý máselesi josparlanyp otyr», dedi D.Abaev.

Budan keıin jastar jumyssyzdyǵy deńgeıin tómendetý týraly da sóz boldy. Máselen, 2019 jyldyń II toqsanynda jastar jumyssyzdyǵy deńgeıi 3,7 pa­ıyzdy quraǵan. Jumyspen qamtylǵan 2 mıllıonnan astam jastyń 77 paıyzy – jaldamaly qyzmetkerler. Sonyń ishinde 388 myńy – saýda salasynda, 253 myńy – aýyl sharýashylyǵynda, 239 myńy – bilim salasynda, 218 myńy ónerkásip obektilerinde jumys isteıdi. Qalǵan 23 paıyzy ózin ózi jumyspen qamtyǵandar sanatyna kiredi.

«Jastar jumyssyzdyǵymen baılanysty problemalardy sheshý úshin «Jas kásipker» jáne «Jas maman» jobalaryn qosa alǵanda, birqatar baǵdarlamalyq shara kózdelgen. «Atameken» pala­tasynyń «Jas kásipker» jobasy aıasynda 20 myń adamdy oqytýǵa 1,5 mıllıard teńge bólindi. Baǵdarlamanyń sharty boıynsha bilim alýshylardyń keminde 20 paıyzy bıznesin iske qosýy tıis. Bıznes jobalardy nesıeleýge respýblıkalyq bıýdjetten 3 jylǵa 89 mıllıard teńge bólindi», dedi vedomstvo basshysy.

Al Bilim jáne ǵylym mınıstrliginiń «Jas maman» jobasy 210 myńnan astam jas qazaqstandyqty qamtıdy. Onda 200 jańǵyrtylǵan oqý ornynyń bazasynda asa suranysqa ıe 100 ındýstrııalyq jáne servıstik mamandyq boıynsha mamandar daıarlaý qarastyrylǵan.

«Qazaqstandaǵy áleýmettik lıftilerdiń tıimdiligin arttyrýdyń mańyzdy tetikteriniń biri – «Jastar tájirıbesi» jobasy. Bul jumys izdeýshi jastarǵa qajetti tájirıbe alýǵa jáne áleýetti jumys berýshimen baılanys ornatýǵa kómektesedi. Jobanyń mehanızmi óte qarapaıym. Túlek eńbek bırjasynda jumyssyz retinde tirkeledi. Al jumyspen qamtý bólimderi olardy naqty beıindegi mamandar qajet etetin kompanııalar men memlekettik organdarmen baılanystyrady. Mundaı tájirıbeden ótýshige bıýdjet esebinen 6 aı boıyna 60 myń teńgeden astam mólsherde qarajat tólenedi», dedi mınıstr.

2019-2021 jyldary jobaǵa qatysý­shylar sanyn 30 myńǵa deıin ulǵaıtý kózdelgen. Sondaı-aq «Dıplommen – aýylǵa!» baǵdarlamasy boıynsha mamandarǵa beriletin birjolǵy járdem­aqy kólemi 70-ten 100 aılyq eseptik kórsetkishke deıin ulǵaıtylyp, 252 myń teńgeni quramaq. Budan basqa 3 mıllıon 700 myń teńgege deıin turǵyn úı satyp alýǵa bıýdjettik kredıtter berý qarastyrylǵan.

Bul sharalar Qazaqstandaǵy NEET sanatyndaǵy jastardyń úlesin azaıtýǵa úles qospaq. Qazaqstanda osy kórsetkish 7,2 paıyzdy quraıdy. Bul 2018 jylǵy kórsetkishten 0,5 paıyzǵa tómen. Jyl sońyna deıin NEET úlesin 1 paıyzǵa tómendetý josparlanǵan.

Budan keıin Aqparat jáne qoǵamdyq damý mınıstri Volonter jylyn ótkizý daıyndyǵyna toqtaldy. Jospar boıynsha daıyndyq jumystary alty baǵytty qamtymaq eken.

 Budan keıin Májilis depýtaty, Áleýmettik-mádenı damý komıtetiniń tóraıymy Gúlshara Ábdiqalyqova sóz alyp, jastarǵa qatysty qordalanǵan máselelerge toqtaldy. Onyń sózine qaraǵanda, Jastardy jumyspen qamtý, jumysqa ornalastyrý jáne olardyń kásipkerlik bastamalaryn qoldaýdy odan ári jalǵastyra berý qajet.

 

Sońǵy jańalyqtar

Altyn Adam Afınada

Qazaqstan • Búgin, 18:40

Almaty kógaldandyrýdy kúzden bastaıdy

Aımaqtar • Búgin, 17:21

Arys qalasynda 100 otbasy baspanaly boldy

Aımaqtar • Búgin, 17:18

Jer jamylǵysy sortańǵa aınalyp barady

Ekologııa • Búgin, 17:12

Almatyda janarmaı beketi órtendi

Aımaqtar • Búgin, 16:29

Mańǵystaýda qylmysy kóp sala anyqtaldy

Aımaqtar • Búgin, 15:50

Elordada halyqaralyq bıznes-forým ótti

Qazaqstan • Búgin, 15:17

Bıýdjet qarjysy boıynsha kezdesý boldy

Qazaqstan • Búgin, 10:54

Tartymdylyq tereńdeı túspek

Aımaqtar • Búgin, 09:37

Jańyltpash jaýaptar kimge qajet?

Aımaqtar • Búgin, 09:17

Jaıylymǵa baǵylmaǵan jylqy da qaýipti

Aımaqtar • Búgin, 09:12

Qorǵanys-ónerkásip kesheni

Qoǵam • Búgin, 07:59

Úzdikter marapattaldy

Fýtbol • Búgin, 07:57

Jastar jarady

Sport • Búgin, 07:51

Jerlesterimiz joǵarylady

Kásipqoı boks • Búgin, 07:50

Maskúnemderdi marapattaıtyn medal

Aımaqtar • Búgin, 07:44

Jańa kezeń jáne ulttyq dúnıetanym

Aımaqtar • Búgin, 07:34

Front-keńse ashyldy

Aımaqtar • Búgin, 07:31

Qorshaýdan qutylǵan qala

Qoǵam • Búgin, 07:28

Qazaqstandyq BAQ hám din taqyryby

Qoǵam • Búgin, 07:26

Tehnıkalyq baıqaý talapqa saı ma?

Qoǵam • Búgin, 07:19

Qarapaıym edi-aý Qalekeń

100 • Búgin, 07:14

Sózi de, izi de qalǵan qalamger

100 • Búgin, 07:03

Anaǵa taǵzym etińder!

Rýhanııat • Búgin, 06:57

Úmitińdi úzbe, úlesker...

Qoǵam • Búgin, 06:51

Ulylar murasy – urpaqqa ónege

Aımaqtar • Búgin, 06:42

«Atyńnan aınalaıyn, Áýlıe ata»

Rýhanııat • Búgin, 06:40

Paralımpıadalyq nysandy aralady

Úkimet • Búgin, 06:24

El ardaǵy – elý esim

Qoǵam • Búgin, 06:20

On aıdaǵy ornyqty damý

Ekonomıka • Búgin, 06:17

Strategııalyq yqpaldastyq artady

Parlament • Búgin, 06:09

Mıssııa basshysymen kezdesti

Úkimet • Búgin, 06:08

Uqsas jańalyqtar