Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańy № 94-V

Senbi, 25 mamyr 2013 1:51

Derbes derekter jáne olardy qorǵaý týraly

Osy Zań derbes derekter salasyndaǵy qoǵamdyq qatynastardy retteıdi, sondaı-aq derbes derekterdi jınaýmen, óńdeýmen jáne qorǵaýmen baılanysty qyzmettiń maqsatyn, qaǵıdattaryn jáne quqyqtyq negizderin aıqyndaıdy.

1-taraý. JALPY EREJELER

1-bap. Osy Zańda paıdalanylatyn negizgi uǵymdar

Osy Zańda mynadaı negizgi uǵymdar paıdalanylady:

1) bıometrııalyq derekter – derbes derekter sýbektisiniń fızıologııalyq jáne bıologııalyq erekshelikterin sıpattaıtyn derbes derekter, olardyń negizinde osy sýbektiniń jeke basyn anyqtaýǵa bolady;

Senbi, 25 mamyr 2013 1:51

Derbes derekter jáne olardy qorǵaý týraly

Osy Zań derbes derekter salasyndaǵy qoǵamdyq qatynastardy retteıdi, sondaı-aq derbes derekterdi jınaýmen, óńdeýmen jáne qorǵaýmen baılanysty qyzmettiń maqsatyn, qaǵıdattaryn jáne quqyqtyq negizderin aıqyndaıdy.

1-taraý. JALPY EREJELER

1-bap. Osy Zańda paıdalanylatyn negizgi uǵymdar

Osy Zańda mynadaı negizgi uǵymdar paıdalanylady:

1) bıometrııalyq derekter – derbes derekter sýbektisiniń fızıologııalyq jáne bıologııalyq erekshelikterin sıpattaıtyn derbes derekter, olardyń negizinde osy sýbektiniń jeke basyn anyqtaýǵa bolady;

2) derbes derekter – málimetter negizinde aıqyndalǵan nemese aıqyndalatyn derbes derekter sýbektisine qatysty, elektrondyq, qaǵaz jáne (nemese) ózge de materıaldyq jetkizgishte tirkelgen col málimetter;

3) derbes derekterdi buǵattaý – derbes derek­terdi jınaýdy, jınaqtaýdy, ózgertýdi, tolyq­tyrýdy, paıdalanýdy, taratýdy, ıesizdendirýdi jáne joıýdy ýaqytsha toqtatý jónindegi is-áreketter;

4) derbes derekterdi jınaqtaý – derbes derekterdi qamtıtyn bazaǵa derbes derekterdi engizý arqyly olardy júıelendirý jónindegi is-áreketter;

5) derbes derekterdi jınaý – derbes derekterdi alýǵa baǵyttalǵan is-áreketter;

6) derbes derekterdi joıý – jasalýy nátıjesinde derbes derekterdi qalpyna keltirý múmkin bolmaıtyn is-áreketter;

7) derbes derekterdi ıesizdendirý – jasalýy nátıjesinde derbes derekterdiń derbes derekter sýbektisine tıesiligin anyqtaý múmkin bolmaıtyn is-áreketter;

8) derbes derekterdi qamtıtyn baza (budan ári – baza) – retke keltirilgen derbes derekterdiń jıyntyǵy;

9) derbes derekterdi qamtıtyn bazanyń menshik ıesi (budan ári – menshik ıesi) – derbes derekterdi qamtıtyn bazany Qazaqstan Respýblıkasynyń zańdaryna sáıkes ıelený, paıdalaný jáne oǵan bılik etý quqyǵyn iske asyratyn memlekettik organ, jeke jáne (nemese) zańdy tulǵa;

10) derbes derekterdi qamtıtyn bazanyń operatory (budan ári – operator) – derbes derekterdi jınaýdy, óńdeýdi jáne qorǵaýdy júzege asyratyn memlekettik organ, jeke jáne (nemese) zańdy tulǵa;

11) derbes derekterdi qorǵaý – osy Zań­da belgilengen maqsattarda júzege asyrylatyn sharalar, onyń ishinde quqyqtyq, uıymdastyrýshylyq jáne tehnıkalyq sharalar kesheni;

12) derbes derekterdi óńdeý – derbes derekterdi jınaqtaýǵa, saqtaýǵa, ózgertýge, tolyqtyrýǵa, paıdalanýǵa, taratýǵa, ıesizdendirýge, buǵattaýǵa jáne joıýǵa baǵyttalǵan is-áreketter;

13) derbes derekterdi paıdalaný – menshik ıesiniń, operatordyń jáne úshinshi tulǵanyń qyzmet maqsattaryn iske asyrýǵa  baǵyttalǵan derbes derektermen jasalatyn is-áreketter;

14) derbes derekterdi saqtaý – derbes derekterdiń tutastyǵyn, qupııalylyǵyn jáne qoljetimdiligin qamtamasyz etý jónindegi is-áreketter;

15) derbes derekterdi taratý – jasalýy nátıjesinde derbes derekter beriletin, onyń ishinde buqaralyq aqparat quraldary arqyly beriletin nemese qandaı da bir ózgeshe tásilmen derbes derekterge qol jetkizý usynylatyn is-áreketter;

16) derbes derekter sýbektisi (budan ári – sýbekt) – derbes derekter tıesili jeke tulǵa;

17) úshinshi tulǵa – sýbekt, menshik ıesi jáne (nemese) operator bolyp tabylmaıtyn, biraq derbes derekterdi jınaý, óńdeý jáne qorǵaý boıynsha olarmen (onymen) mán-jaılar nemese quqyq qatynastary arqyly baılanysty bolatyn tulǵa.

2-bap. Osy Zańnyń maqsaty

Osy Zańnyń maqsaty adamnyń jáne azamattyń derbes derekterin jınaý jáne óńdeý kezinde onyń quqyqtary men bostandyqtaryn qorǵaýdy qamtamasyz etý bolyp tabylady.

3-bap. Osy Zańnyń qoldanylýy

1. Osy Zańmen derbes derekterdi jınaýǵa, óńdeýge jáne qorǵaýǵa baılanysty qatynastar retteledi.

2. Derbes derekterdi jınaý, óńdeý jáne qorǵaý erekshelikteri ózge de zańdarmen jáne Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń aktilerimen rettelýi múmkin.

3. Osy Zańnyń kúshi:

1) eger bul rette basqa da jeke jáne (nemese) zańdy tulǵalardyń quqyqtary jáne Qazaqstan Respýblıkasy zańdarynyń talaptary buzylmasa, sýbektilerdiń tek qana jeke jáne otbasylyq muqtaj úshin derbes derekterdi jınaýy, óńdeýi jáne qorǵaýy;

2) Qazaqstan Respýblıkasynyń Ulttyq muraǵat qory jáne muraǵattar týraly zańnamasyna sáıkes derbes derekterdi qamtıtyn Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq muraǵat qorynyń qujattaryn jáne basqa da muraǵattyq qujattardy qalyptastyrý, saqtaý jáne paıdalaný;

3) «Memlekettik qupııalar týraly» Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańyna sáıkes memlekettik qupııalarǵa jatqyzylǵan derbes derekterdi jınaý, óńdeý jáne qorǵaý;

4) Qazaqstan Respýblıkasynyń zańdarynda belgilengen shekterde barlaý, qarsy barlaý, jedel-izdestirý qyzmeti, sondaı-aq qorǵalatyn tulǵalar men obektilerdiń qaýipsizdigin qamtamasyz etý jónindegi kúzet is-sharalaryn júzege asyrý barysynda derbes derekterdi jınaý, óńdeý jáne qorǵaý kezinde týyndaıtyn qatynastarǵa qoldanylmaıdy.

4-bap. Qazaqstan Respýblıkasynyń  derbes derekter jáne olardy qorǵaý týraly zańnamasy

1. Qazaqstan Respýblıkasynyń derbes derekter jáne olardy qorǵaý týraly zańnamasy Qazaqstan Respýblıkasynyń Konstıtýsııasyna negizdeledi jáne osy Zań men Qazaqstan Respýblıkasynyń ózge de normatıvtik quqyqtyq aktilerinen turady.

2. Eger Qazaqstan Respýblıkasy ratı­fıkasııalaǵan halyqaralyq shartta osy Zańda qamtylǵannan ózgeshe qaǵıdalar belgilense, onda halyqaralyq sharttyń qaǵıdalary qoldanylady.

5-bap. Derbes derekterdi jınaý, óńdeý jáne qorǵaý  qaǵıdattary

Derbes derekterdi jınaý, óńdeý jáne qorǵaý:

1) adamnyń jáne azamattyń konstıtýsııalyq quqyqtary men bostandyqtaryn saqtaý;

2) zańdylyq;

3) qoljetimdiligi shekteýli derbes derekterdiń qupııalylyǵy;

4) sýbektiler, menshik ıeleri jáne operatorlar quqyqtarynyń teńdigi;

5) jeke bastyń, qoǵamnyń jáne memlekettiń qaýipsizdigin qamtamasyz etý qaǵıdattaryna sáıkes júzege asyrylady.

2-taraý. DERBES DEREKTERDI JINAÝ JÁNE О́ŃDEÝ

6-bap. Derbes derekterge qoljetimdilik

Derbes derekter qoljetimdiligi boıynsha jalpyǵa birdeı qoljetimdi jáne qoljetimdiligi shekteýli  bolyp bólinedi.

Jalpyǵa birdeı qoljetimdi derbes derekter – sýbektiniń kelisimimen erkin qol jetkizýge bolatyn nemese Qazaqstan Respýblıkasynyń zańnamasyna sáıkes qupııalylyqty saqtaý talaptary qoldanylmaıtyn derbes derekter.

Halyqty aqparatpen qamtamasyz etý maqsatynda derbes derekterdiń jalpyǵa birdeı qoljetimdi kózderi (onyń ishinde ómirbaıandyq anyqtamalar, telefon, mekenjaı kitaptary, jalpyǵa birdeı qoljetimdi elektrondyq aqparattyq resýrstar, buqaralyq aqparat quraldary) paıdalanylady.

Qoljetimdiligi shekteýli derbes derekter – Qazaqstan Respýblıkasynyń zańnamasymen qoljetimdilik shektelgen derbes derekter.

7-bap. Derbes derekterdi jınaý, óńdeý sharttary

1. Osy Zańnyń 9-babynda kózdelgen jaǵdaı­lardy qospaǵanda, derbes derekterdi jınaýdy, óńdeýdi sýbektiniń nemese onyń zańdy ókiliniń kelisimimen menshik ıesi jáne (nemese) operator júzege asyrady.

2. Qaıtys bolǵan (sot habar-osharsyz ketken dep tanyǵan nemese qaıtys boldy dep jarııalaǵan) sýbektiniń derbes derekterin jınaý, óńdeý Qazaqstan Respýblıkasynyń zańnamasyna sáıkes júzege asyrylady.

3. Derbes derekterdi qamtıtyn elektrondyq aqparattyq resýrstarda derbes derekterdi jınaý, óńdeý erekshelikteri osy Zańnyń erejeleri eskerile otyryp, Qazaqstan Respýblıkasynyń aqparattandyrý týraly zańnamasyna sáıkes belgilenedi.

8-bap. Sýbektiniń derbes derekterdi jınaýǵa, óńdeýge

kelisim berý (keri qaıtaryp alý) tártibi

1. Sýbekt nemese onyń zańdy ókili derbes derekterdi jınaýǵa, óńdeýge jazbasha nemese elektrondyq qujat nysanynda ne Qazaqstan Respýblıkasynyń zańnamasyna qaıshy kelmeıtin qorǵaý is-áreketteriniń elementin qoldaný arqyly ózge de tásilmen kelisim beredi (keri qaıtaryp alady).

2. Sýbekt nemese onyń zańdy ókili derbes derekterdi jınaýǵa, óńdeýge bergen kelisimdi, eger bul Qazaqstan Respýblıkasynyń zańdaryna qaıshy kelse ne oryndalmaǵan mindettemesi bolǵan kezde keri qaıtaryp ala almaıdy.

9-bap. Derbes derekterdi sýbektiniń kelisiminsiz jınaý, óńdeý

Derbes derekterdi sýbektiniń nemese onyń zańdy ókiliniń kelisiminsiz jınaý, óńdeý:

1) quqyq qorǵaý organdary men sottardyń qyzmetin, atqarýshylyq is júrgizýdi júzege asyrǵan;

2) memlekettik statıstıkalyq qyzmetti júzege asyrǵan;

3) derbes derekterdi mindetti túrde ıesiz­dendirý shartymen olardy  statıstıkalyq maqsattar úshin memlekettik organdar paıda­lanǵan;

4) Qazaqstan Respýblıkasy ratıfıkasııalaǵan halyqaralyq sharttar iske asyrylǵan;

5) eger sýbektiniń nemese onyń zańdy ókiliniń kelisimin alý múmkin bolmasa, adamnyń jáne azamattyń konstıtýsııalyq quqyqtary men bostandyqtaryn qorǵaǵan;

6) adamnyń jáne azamattyń quqyqtary men bostandyqtaryn qamtamasyz etý jónindegi Qazaqstan Respýblıkasy zańnamasynyń talaptary saqtalǵan jaǵdaıda jýrnalıstiń zańdy kásiptik qyzmeti jáne (nemese) buqaralyq aqparat quraldarynyń qyzmeti ne ǵylymı, ádebı nemese ózge de shyǵarmashylyq qyzmet júzege asyrylǵan;

7) Qazaqstan Respýblıkasynyń zańdaryna sáıkes derbes derekter, onyń ishinde saılanbaly memlekettik laýazymdarǵa kandıdattardyń derbes derekteri jarııalanǵan;

8) Qazaqstan Respýblıkasynyń zańdaryna sáıkes sýbekt derbes derekterdi usyný jónindegi óz mindetterin oryndamaǵan;

9) qarjy naryǵy men qarjy uıymdaryn retteýdi, baqylaýdy jáne qadaǵalaýdy júzege asyratyn memlekettik organ Qazaqstan Respýblıkasynyń zańnamasyna sáıkes jeke jáne zańdy tulǵalardan aqparat alǵan;

10) Qazaqstan Respýblıkasynyń zańdarynda belgilengen ózge de jaǵdaılarda júrgiziledi.

10-bap. Derbes derekterge qol jetkizý

1. Eger Qazaqstan Respýblıkasynyń zańnamasynda ózgeshe kózdelmese, derbes derekterge qol jetkizý sýbektiniń nemese onyń zańdy ókiliniń menshik ıesine jáne (nemese) operatorǵa olardy jınaýǵa, óńdeýge bergen kelisiminiń sharttarymen aıqyndalady.

Eger menshik ıesi jáne (nemese) operator jáne (nemese) úshinshi tulǵa osy Zańnyń talaptaryn oryndaýdy qamtamasyz etý jónindegi mindettemelerdi ózine alýdan bas tartsa nemese olardy qamtamasyz ete almasa, derbes derekterge qol jetkizýge tyıym salynýǵa tıis.

2. Sýbektiniń nemese onyń zańdy ókiliniń óz derbes derekterine qol jetkizýge qatysty ótinish jasaýy (suraý salýy) menshik ıesine jáne (nemese) operatorǵa jazbasha nemese elektrondyq qujat nysanynda ne Qazaqstan Respýblıkasynyń zańnamasyna qaıshy kelmeıtin qorǵaý is-áreketteriniń elementin qoldaný arqyly  ózge de tásilmen beriledi.

3. Menshik ıesiniń jáne (nemese) operatordyń jáne (nemese) úshinshi tulǵanyń arasyndaǵy derbes derekterge qol jetkizýge qatysty qatynastar Qazaqstan Respýblıkasynyń zańnamasymen retteledi.

11-bap. Derbes derekterdiń qupııalylyǵy

1. Qoljetimdiligi shekteýli derbes derekterge qol jetkize alatyn menshik ıeleri jáne (nemese) operatorlar, sondaı-aq úshinshi tulǵalar sýbektiniń nemese onyń zańdy ókiliniń kelisimi ne ózge de zańdy negizder bolmaǵanda olardy taratýǵa jol bermeý talaptaryn saqtaý arqyly olardyń qupııalylyǵyn qamtamasyz etedi.

2. Kásiptik, qyzmettik qajettilikke, sondaı-aq eńbek qatynastaryna baılanysty qoljetimdiligi shekteýli derbes derekter ózderine belgili bolǵan adamdar olardyń qupııalylyǵyn qamtamasyz etýge mindetti.

3. Bıometrııalyq derekterdiń qupııalylyǵy Qazaqstan Respýblıkasynyń zańnamasynda belgilenedi.

12-bap. Derbes derekterdi jınaqtaý jáne saqtaý

1. Derbes derekterdi jınaqtaý menshik ıesi jáne (nemese) operator, sondaı-aq úshinshi tulǵa júzege asyratyn mindetterdi oryndaý úshin qajetti  jáne jetkilikti derbes derekterdi  jınaý arqyly júrgiziledi.

2. Derbes derekterdi saqtaýdy menshik ıesi jáne (nemese) operator, sondaı-aq úshinshi tulǵa bazada júzege asyrady.

Eger Qazaqstan Respýblıkasynyń zań­na­masynda ózgeshe kózdelmese, derbes derek­terdi saqtaý merzimi olardy jınaý jáne óń­deý maqsattaryna qol jetkizgen kúnmen aıqyndalady.

13-bap. Derbes derekterdi ózgertý jáne tolyqtyrý

Derbes derekterdi ózgertýdi jáne tolyq­tyrýdy menshik ıesi jáne (nemese) operator sýbektiniń nemese onyń zańdy ókiliniń ótinish jasaýy (suraý salýy) negizinde ne Qazaqstan Respýblıkasynyń zańdarynda kózdelgen ózge de jaǵdaılarda júzege asyrady.

14-bap. Derbes derekterdi paıdalaný

Derbes derekterdi paıdalanýdy menshik ıesi, operator jáne úshinshi tulǵa olardy jınaýdyń buryn málimdelgen maqsattary úshin ǵana júzege asyrýǵa tıis.

15-bap. Derbes derekterdi taratý

1. Derbes derekterdi taratýǵa, eger bul rette sýbektiniń quqyqtary men bostandyqtary buzylmasa, sondaı-aq ózge de jeke jáne (nemese) zańdy tulǵalardyń zańdy múddeleri  qozǵalmasa, jol beriledi.

2. Derbes derekterdi jınaýdyń buryn málimdelgen maqsattary sheńberinen shyǵatyn jaǵdaılarda olardy taratý sýbektiniń nemese onyń zańdy ókiliniń kelisimimen júzege asyrylady.

16-bap. Derbes derekterdi transshekaralyq berý

1. Derbes derekterdi transshekaralyq berý – derbes derekterdi shet memleketterdiń aýmaǵyna berý.

2. Osy Zańǵa sáıkes derbes derekterdi shet memleketterdiń aýmaǵyna transshekaralyq berý osy memleketter derbes derekterdi qorǵaýdy qamtamasyz etken jaǵdaıda ǵana júzege asyrylady.

3. Derbes derekterdiń qorǵalýyn qamtamasyz etpeıtin shet memleketterdiń aýmaǵyna derbes derekterdi transshekaralyq berý mynadaı:

1) óziniń derbes derekterin transshekaralyq berýge sýbektiniń nemese onyń zańdy ókiliniń kelisimi bolǵan;

2) Qazaqstan Respýblıkasy ratıfıkasııalaǵan halyqaralyq sharttarda kózdelgen;

3) eger bul konstıtýsııalyq qurylysty qorǵaý, qoǵamdyq tártipti saqtaý, adamnyń jáne azamattyń quqyqtary men bostandyqtaryn, halyqtyń densaýlyǵy men ımandylyǵyn qorǵaý maqsatynda qajet bolsa, Qazaqstan Respýblıkasynyń zańdarynda kózdelgen;

4) eger sýbektiniń nemese onyń zańdy ókiliniń kelisimin alý múmkin bolmasa, adamnyń jáne azamattyń konstıtýsııalyq quqyqtary men bostandyqtaryn qorǵaǵan jaǵdaılarda júzege asyrylýy múmkin.

4. Derbes derekterdi shet memleketterdiń aýmaǵyna transshekaralyq berýge Qazaqstan Respýblıkasynyń zańdarymen tyıym salynýy nemese shekteý qoıylýy múmkin.

17-bap. Derbes derekterdi ıesizdendirý

Derbes derekterdi statıstıkalyq, sosıo­logııalyq, ǵylymı zertteýler júrgizý úshin jınaý jáne óńdeý kezinde menshik ıesi jáne (nemese) operator, sondaı-aq úshinshi tulǵa olardy ıesizdendirýge mindetti.

18-bap. Derbes derekterdi joıý

Menshik ıesi jáne (nemese) operator, sondaı-aq úshinshi tulǵa derbes derekterdi:

1) osy Zańnyń 12-babynyń 2-tarmaǵyna sáıkes saqtaý merzimi ótken soń;

2) sýbekt, menshik ıesi jáne (nemese) operator, sondaı-aq úshinshi tulǵa arasyndaǵy quqyq qatynastary toqtaǵan kezde;

3) sot sheshimi zańdy kúshine engen kezde;

4) osy Zańda jáne Qazaqstan Respýblıkasynyń ózge de normatıvtik quqyqtyq aktilerinde belgilengen ózge de jaǵdaılarda joıýǵa tıis.

19-bap. Derbes derektermen is-áreketter jasaý týraly habarlama

1. Eger Qazaqstan Respýblıkasynyń zańda­rynda ózgeshe kózdelmese, menshik ıesi jáne (nemese) operator sýbektiniń derbes derekterin úshinshi tulǵaǵa berý  jóninde ony habardar etý týraly sharttar bolǵan kezde bul týraly osy sýbektini nemese onyń zańdy ókilin on jumys kúni ishinde habardar etedi.

2. Osy baptyń 1-tarmaǵynyń talaptary:

1) memlekettik organdar Qazaqstan Respýb­lıkasynyń zańnamasynda kózdelgen óz fýnksııalaryn oryndaǵan, sondaı-aq jekeshe notarıýstar, jeke sot oryndaýshylary jáne advokattar qyzmetin júzege asyrǵan;

2) derbes derekterdi statıstıkalyq, sosıolo­gııalyq nemese ǵylymı maqsattarda jınaýdy jáne óńdeýdi júzege asyrǵan jaǵdaılarǵa qoldanylmaıdy.

3-taraý. DERBES DEREKTERDI QORǴAÝ

20-bap. Derbes derekterdi qorǵaý kepildigi

1. Derbes derekter qorǵalýǵa jatady, oǵan memleket kepildik beredi.

2. Derbes derekterdi jınaý jáne óńdeý olar­dyń qorǵalýy qamtamasyz etilgen jaǵdaılarda ǵana júzege asyrylady.

21-bap. Derbes derekterdi qorǵaýdyń maqsattary

Derbes derekterdi qorǵaý:

1) jeke ómirge qolsuǵylmaýshylyq, jeke jáne otbasy qupııasy quqyqtaryn iske asyrý;

2) olardyń tutastyǵyn jáne saqtalýyn qamtamasyz etý;

3) olardyń qupııalylyǵyn saqtaý;

4) olarǵa qol jetkizý quqyǵyn iske asyrý;

5) olardy zańsyz jınaýdy jáne óńdeýdi bolǵyzbaý maqsatynda sharalar keshenin, onyń ishinde quqyqtyq, uıymdastyrýshylyq jáne tehnıkalyq sharalar keshenin qoldaný arqyly júzege asyrylady.

22-bap. Menshik ıesiniń jáne (nemese) operatordyń, sondaı-aq úshinshi tulǵanyń derbes derekterdi qorǵaý jónindegi mindetteri

1. Menshik ıesi jáne (nemese) operator, sondaı-aq úshinshi tulǵa:

1) derbes derekterge ruqsatsyz qol jetkizýdi bolǵyzbaýdy;

2) eger derbes derekterge ruqsatsyz qol jetkizý eńserilmegen bolsa, derbes derekterge mundaı ruqsatsyz qol jetkizý faktilerin ýaqtyly anyqtaýdy;

3) derbes derekterge ruqsatsyz qol jetkizýdiń qolaısyz saldaryn barynsha azaıtýdy qamtamasyz etetin derbes derekterdi qorǵaý jónindegi qajetti sharalardy qoldanýǵa mindetti.

2. Menshik ıesiniń jáne (nemese) operatordyń, sondaı-aq úshinshi tulǵanyń derbes derekterdi qorǵaý jónindegi mindetteri derbes derekterdi jınaǵan kezden bastap týyndaıdy jáne olar joıylǵan ne ıesizdendirilgen kezge deıin kúshinde bolady.

23-bap. Derbes derekterdi qamtıtyn elektrondyq aqparattyq resýrstardy qorǵaý

Derbes derekterdi qamtıtyn elektrondyq aqparattyq resýrstardy qorǵaý erekshelikteri Qazaqstan Respýblıkasynyń aqparattandyrý týraly zańnamasyna sáıkes belgilenedi.

4-taraý. SÝBEKTINIŃ, MENShIK IESINIŃ JÁNE (NEMESE) OPERATORDYŃ QUQYQTARY MEN MINDETTERI

24-bap. Sýbektiniń quqyqtary men mindetteri

1. Sýbektiniń:

1) menshik ıesinde jáne (nemese) operatorda, sondaı-aq úshinshi tulǵada óz derbes derekteriniń bolýy týraly bilýge, sondaı-aq:

derbes derekterdi jınaý jáne óńdeý faktisin, maqsattaryn, kózderin, tásilderin rastaýdy;

derbes derekterdiń tizbesin;

derbes derekterdi óńdeý merzimderin, onyń ishinde olardy saqtaý merzimderin qamtıtyn aqparatty alýǵa;

2) tıisti qujattarmen rastalǵan negizder bolǵan kezde, menshik ıesinen jáne (nemese) operatordan óz derbes derekterin ózgertýdi jáne tolyqtyrýdy  talap etýge;

3) derbes derekterdi jınaý, óńdeý shartta­rynyń buzylǵany týraly aqparat bolǵan jaǵdaıda, menshik ıesinen jáne (nemese) operatordan, sondaı-aq úshinshi tulǵadan óz derbes derekterin buǵattaýdy talap etýge;

4) menshik ıesinen jáne (nemese) operatordan, sondaı-aq úshinshi tulǵadan Qazaqstan Respýblıkasynyń zańnamasyn buza otyryp jınalǵan jáne óńdelgen óz derbes derekterin, sondaı-aq osy Zańda jáne Qazaqstan Respýb­lıkasynyń ózge de normatıvtik quqyqtyq aktilerinde belgilengen ózge de jaǵdaılarda joıýdy talap etýge;

5) osy Zańnyń 8-babynyń 2-tarmaǵynda kózdelgen jaǵdaılardy qospaǵanda, derbes derekterdi jınaýǵa, óńdeýge bergen kelisimin keri qaıtaryp alýǵa;

6) menshik ıesine jáne (nemese) operatorǵa derbes derekterdiń jalpyǵa birdeı qoljetimdi kózderinde óz derbes derekteriniń taratylýyna  kelisim berýge (bas tartýǵa);

7) óz quqyqtarynyń jáne zańdy múddeleriniń qorǵalýyna, onyń ishinde moraldyq jáne materıaldyq zııannyń ótelýine;

8) osy Zańda jáne Qazaqstan Respýblıkasynyń ózge de zańdarynda kózdelgen ózge de quqyqtardy júzege asyrýǵa  quqyǵy bar.

2. Qazaqstan Respýblıkasynyń zańdarynda belgi­lengen jaǵdaılarda  sýbekt óz derbes derekterin usynýǵa mindetti.

25-bap. Menshik ıesiniń jáne (nemese) operatordyń quqyqtary men mindetteri

1. Menshik ıesiniń jáne (nemese) operatordyń osy Zańda jáne Qazaqstan Respýblıkasynyń ózge de normatıvtik quqyqtyq aktilerinde kózdelgen tártippen derbes derekterdi jınaýdy, óńdeýdi júzege asyrýǵa quqyǵy bar.

2. Menshik ıesi jáne (nemese) operator:

1) eger Qazaqstan Respýblıkasynyń zańdarynda ózgeshe kózdelmese, ózderi júzege asyratyn mindetterdi oryndaýy úshin qajetti jáne jetkilikti derbes derekterdiń tizbesin bekitýge;

2) Qazaqstan Respýblıkasynyń zańnamasyna sáıkes derbes derekterdi qorǵaý úshin qajetti sharalardy, onyń ishinde quqyqtyq, uıymdastyrýshylyq jáne tehnıkalyq sharalardy qoldanýǵa jáne saqtaýǵa;

3) Qazaqstan Respýblıkasynyń derbes derekter jáne olardy qorǵaý týraly zańnamasyn saqtaýǵa;

4) derbes derekterdi jınaý jáne óńdeý maqsattaryna qol jetkizgen jaǵdaıda, sondaı-aq osy Zańda jáne Qazaqstan Respýblıkasynyń ózge de normatıvtik quqyqtyq aktilerinde belgilengen ózge de jaǵdaılarda olardy joıý jóninde sharalar qoldanýǵa;

5) Qazaqstan Respýblıkasynyń zańna­masynda kózdelgen jaǵdaılarda, sýbektiniń derbes derekterin jınaýǵa jáne óńdeýge onyń kelisimin alǵany týraly dáleldemeni usynýǵa;

6) sýbektige qatysy bar aqparatty, eger Qazaqstan Respýblıkasynyń zańdarynda ózge merzimder kózdelmese, sýbektiniń nemese onyń zańdy ókiliniń ótinishin alǵan kúnnen bastap úsh jumys kúni ishinde habarlaýǵa;

7) sýbektige nemese onyń zańdy ókiline aqparat berýden bas tartqan jaǵdaıda, eger Qazaqstan Respýblıkasynyń zańdarynda ózge merzimder kózdelmese, ótinishti alǵan kúnnen bastap  úsh jumys kúninen aspaıtyn merzimde dáleldi jaýap usynýǵa;

8) bir jumys kúni ishinde:

derbes derekterdiń anyqtyǵyn rastaıtyn tıisti qujattardyń negizinde olardy ózgertýge jáne (nemese) tolyqtyrýǵa nemese derbes derekterdi ózgertý jáne (nemese) tolyqtyrý múmkin bolmaǵan kezde olardy joıýǵa;

derbes derekterdi jınaý, óńdeý sharttarynyń buzylǵany týraly aqparat bolǵan jaǵdaıda, sýbektige qatysy bar derbes derekterdi buǵattaýǵa;

derbes derekterdi Qazaqstan Respýb­lıkasynyń zańnamasyn buza otyryp jınaý, óńdeý faktisi anyqtalǵan jaǵdaıda, sondaı-aq osy Zańda jáne Qazaqstan Respýblıkasynyń ózge de normatıvtik quqyqtyq aktilerinde belgilengen ózge de jaǵdaılarda olardy joıýǵa;

derbes derekterdi jınaý, óńdeý sharttaryn buzý faktisi rastalmaǵan jaǵdaıda, derbes derekterdi buǵattaýdy alyp tastaýǵa mindetti.

5-taraý. DERBES DEREKTER JÁNE OLARDY QORǴAÝ SALASYNDAǴY MEMLEKETTIK RETTEÝ

26-bap. Qazaqstan Respýblıkasy Úkimetiniń quzyreti

Qazaqstan Respýblıkasynyń Úkimeti:

1) derbes derekter jáne olardy qorǵaý salasyndaǵy memlekettik saıasattyń negizgi baǵyttaryn ázirleıdi;

2) Qazaqstan Respýblıkasy Úkimetiniń qurylymyna kiretin ortalyq atqarýshy organdardyń, jergilikti atqarýshy organdardyń derbes derekter jáne olardy qorǵaý salasyndaǵy qyzmetine basshylyq jasaýdy júzege asyrady;

3) menshik ıesiniń jáne (nemese) operatordyń ózderi júzege asyratyn mindetterdi oryndaý úshin qajetti jáne jetkilikti derbes derekterdiń tizbesin aıqyndaý tártibin bekitedi;

4) menshik ıesiniń jáne (nemese) operatordyń, sondaı-aq úshinshi tulǵanyń derbes derekterdi qorǵaý jónindegi sharalardy júzege asyrý tártibin bekitedi;

5) ózine Qazaqstan Respýblıkasynyń Konstı­týsııasymen, zańdarymen jáne Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń aktilerimen júktelgen ózge de fýnksııalardy oryndaıdy.

27-bap. Memlekettik organdardyń quzyreti

Memlekettik organdar óz quzyreti sheginde:

1) derbes derekter jáne olardy qorǵaý salasyndaǵy normatıvtik quqyqtyq aktilerdi ázirleıdi jáne (nemese) bekitedi;

2) jeke jáne (nemese) zańdy tulǵalardyń derbes derekter jáne olardy qorǵaý máseleleri jónindegi ótinishterin qaraıdy;

3) Qazaqstan Respýblıkasynyń derbes derekter jáne olardy qorǵaý týraly zańnamasynyń buzylýyna jol bergen adamdardy Qazaqstan Respýblıkasynyń zańdarynda belgilengen jaýaptylyqqa tartý jóninde sharalar qoldanady;

4) Qazaqstan Respýblıkasynyń zańdarynda, Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń jáne Qazaqstan Res­pýblıkasy Úkimetiniń aktilerinde kóz­delgen ózge de ókilettikterdi  júzege asyrady.

28-bap. Osy Zańnyń qoldanylýyn qadaǵalaý

1. Prokýratýra organdary memle­ket atynan osy Zań men Qazaqstan Respýb­lıkasynyń derbes derekter jáne olardy qorǵaý salasyndaǵy ózge de normatıvtik quqyqtyq aktilerdiń dálme-dál ári birkelki qoldanylýyna joǵary qadaǵalaýdy júzege asyrady.

2. «Prokýratýra týraly» Qazaqstan Respýblı­kasynyń Zańynda belgilengen negizde jáne tártippen shyǵarylǵan  prokýrorlyq qadaǵalaý aktileri barlyq organdar, uıymdar, laýazymdy adamdar men azamattar úshin mindetti.

6-taraý. QORYTYNDY JÁNE О́TPELI EREJELER

29-bap. Qazaqstan Respýblıkasynyń derbes derekter jáne olardy qorǵaý týraly zańnamasyn buzǵany úshin jaýaptylyq

Qazaqstan Respýblıkasynyń derbes derekter jáne olardy qorǵaý týraly zańnamasyn buzý Qazaqstan Respýblıkasynyń zańdaryna sáıkes jaýaptylyqqa ákep soǵady.

30-bap. Daýlarǵa shaǵym jasaý jáne olardy qaraý tártibi

Sýbektiniń, menshik ıesiniń jáne (nemese) operatordyń, sondaı-aq úshinshi tulǵanyń derbes derekterdi jınaý, óńdeý jáne qorǵaý kezindegi   is-áreketterine (áreketsizdigine) Qazaqstan Respýb­lıkasynyń zańdarynda belgilengen tártippen shaǵym jasalýy múmkin.

Derbes derekterdi jınaý, óńdeý jáne qorǵaý kezinde týyndaıtyn daýlar Qazaqstan Respýblıkasynyń zańdarynda belgilengen tártippen qaralýǵa jatady.

31-bap. Osy Zańdy qoldanysqa engizý tártibi

1. Osy Zań alǵashqy resmı jarııa­lanǵanynan keıin alty aı ótken soń qoldanysqa engiziledi.

2. Menshik ıeleri jáne (nemese) operatorlar normatıvtik quqyqtyq aktilerdi jáne ózge de qujattardy osy Zań qoldanysqa engizilgen kúnnen bastap úsh aı merzim ishinde osy Zańnyń talaptaryna sáıkes keltirýge mindetti.

3. Osy Zań qoldanysqa engizilgenge deıin Qazaqstan Respýblıkasynyń zańnamasyna sáıkes júzege asyrylǵan derbes derekterdi jınaý, óńdeý, eger osy derekterdi odan ári óńdeý jáne qorǵaý olardy jınaý maqsattaryna saı bolsa, osy Zańnyń talaptaryna sáıkes keledi dep tanylady.

Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti

N. NAZARBAEV.

Astana, Aqorda, 2013 jylǵy 21 mamyr № 94-V QRZ