Rýhanııat • 07 Qarasha, 2019

Kúlki kerýeni № 13

4062 retkórsetildi

*Ázil áńgime

Qatynymdy jekeshelendirip aldym

Baıqap otyrsam, kezinde áıteýir bir iske jarar nárseni jekeshelendirip alǵan tanystarymnyń bári de ájeptáýir baıyp alypty. Sony oılaǵanda ishim ýdaı ashıdy. Sodan ne kerek, keshteý bolsa da «osy men de birdeńeni jekeshelendirip alaıynshy» dep qııaldaı bastadym. Biraq neni?

Osy sát «qııalı» degen áıelimniń daýysy estildi. Nege ekenin qaıdam, sońǵy kezderi meni osylaı ataıtyn bolyp júr. Eregeskende osy qatynymdy nege jekeshelendirip almaımyn degen oı sap ete qaldy... Erteńine salyp uryp jekeshelendirý komıtetine keldim. Bastyǵy bolmaǵan soń, orynbasaryna kirdim.
 – Aman-saýsyz ba? Qatynymdy jekeshelendirip alaıyn dep edim, – dedim birden.

 – Chego?! – dep onyń basy keksheń ete qaldy.

 – Qatynymdy jekeshelendirip alǵym keledi dep turǵan joqpyn ba?

 Qara qatyn betime bedireıe qarap ún-túnsiz qatty da qaldy.  Myna máńkús qazaqshany qaqpaı tur ma dep:
 – Aý, hochý prıvatızırovat jený, – dep aıǵaı saldym.
 – Kótek, mynandaı da qoıanshyq bolady eken ǵoı, – dep qara qatyn uıqysynan shoshyp oıanǵandaı saıraı jóneldi.  –  Astapyralla! Qatynyn jekeshelendirgen degen ne sumdyq! Apyr-aı, qoıanshyqtyń mundaı da túri bolady eken-aý!
 – Slýshaı!  – dedim men oǵan, – jekeshelendirýdi men oılap tapqanym joq. Qazir zamannyń ózi jekeshelendirý zamany emes pe?!

 – Qoıyńyz, – dedi qara qatyn, – bizdiń el bolýymyz sizdiń qatynyńyzdyń jekeshelendirilýine qarap qalyp pa? Qatyndy jekeshelendirýge bolmaıdy.

 –  Nege bolmaıdy?

 – Aý, kókesi, qatynyńyzdy jekeshelendirmeseńiz de ózińizdiki emes pe? Joq álde onyń talasyp júrgen basqa da baıy bar ma edi?

 – Másele talasqanda emes qoı. Másele  jekeshelendirýde bolyp turǵan joq pa? Sizder ǵoı, keńes zamanynda salynǵan «dúnıe-múlikterdiń» bárin de «kózin baqyraıtyp qoıyp» jantalasa jekeshelendirip jatyrsyzdar. Nemene, meniń qatynym «olardan» kem be?! Men de qatynymdy keńes zamanynda alǵam. Qatynym memleket qyzmetin atqaratyn bolǵandyqtan, memlekettik «múlik» bolyp tabylady. Al memlekettik múlikti jekeshelendirmeýge sizderdiń qaqylaryńyz joq.

 – Apyr-aı, myna qoıanshyq ózeýrep qoıatyn emes qoı, – dep qara qatyn týrasynan ketti. – О́zińizdiń aqyl-esińiz durys pa?
  – E, nege durys emes?

- Qatynyńyzdyki she?

- Ondaǵy sharýańyz qansha?

 – Joq-aý, endi aqyl-esi durys qatyn jekeshelendiremin degenge kóne me? Ol sizdiń myna «hıkaıańyzdy» bile me? Jekeshelendirýge kelisip pe edi?

 – Keliskende qandaı! – dep ótirikti soǵyp jiberdim, – tipti qýanyp qaldy.

 – Alda baıǵus-aı, ol da solaı eken ǵoı.

 – Neni aıtyp tursyz?

 – Jáı ǵoı. Jaraıdy, – dedi qara qatyn menen tezirek qutylǵysy kelgendeı, – qatynyńyzdy jekeshelendirmek turmaq órtep jiberseńiz de ózińiz bilesiz. Biraq bul máseleni erteń bastyqpen sheshińiz. Onsyz men sheshe almaımyn.

Erteńine salyp uryp bastyǵyna kirdim.

 – Qatynymdy jekeshelendirip alaıyn dep edim, – dedim áı-sháı joq.

 – Á, siz be edińiz? – dep bastyq jymyń ete qaldy.

 – Iá, solmyn ǵoı, tap sol qoıanshyqtyń ózimin, – dedim onyń ne úshin jymıǵanyn sezip.

– Joq - á, nege olaı deısiz? Mynaýyńyz tamasha ıdeıa eken. О́zi jekeshelendiretin de nárse qalmaı bara jatyr edi.
– E, báse, – dep qýanyp qaldym. – Keshe ana qara qatynyńyz, to est orynbasaryńyz jekeshelendirýge bolmaıdy dep bet baqtyrmap edi.

– Men tek ıdeıańyzdyń tamasha ekendigin aıtyp turmyn, – dedi bastyq. – Biraq qatyndy jekeshelendirsin degen zań joq qoı.
– Apyr-aı, zańda endi anasyn-mynasyn, qatynyn jekeshelendirsin dep jeke-jeke «kózin shuqyp» kórsetpegen shyǵar. Memlekettik múlik qataryna jatqyzamyz da, «ysqyrtyp» jiberemiz.

– Jalpy, ıdeıańyz tamasha! – dedi taǵy da bastyq. – Biraq odan, ıaǵnı qatyndy jekeshelendirýden ne utamyz? Elimizdiń ekonomıkasyna qandaı da bir paıdasy bola ma?

– E, nege bolmasyn?! Bárinen de utamyz. Eń bastysy, elimizde razvod, ıaǵnı qıt etse ajyrasam degen bolmaıdy. Jeke menshigi bolǵan soń, baıy qatynynyń jaıyn kúni-túni oılaıdy, ekeýi birin-biri qas-qaǵym sát kórmese ǵashyqtyq jyryn tolǵaıdy. Elimiz qııal-ǵajaıyp mahabbattar eline aınalady, muny kórgen jatjurttyqtardyń qyzǵanyshtan tili baılanady. Elimizdiń ataǵy aıaq astynan aspandaıdy, buǵan qyzyqqan baı elder tájirıbe alý úshin bizge mıllıondap aqsha «aıdaıdy». Budan keıin ekonomıkamyz qansha «betsiz bolsa da», qulpyrmaı kórsin.

– Ta-ma-sha! – dedi bastyq meniń sózimnen úlken bir lázzatqa batqandaı jáne tap sol jerde elimizge «ınvestısııanyń» jańa úlken bir kózi tabylǵandaı sózin bóle sóılep. – Ta-ma-sha! Degenmen myna bir jaıdy anyqtap alaıynshy. Jekeshelendirilmegen qatynǵa baıynyń álgi siz aıtqandaı mahabbaty bolmaı ma?

– Qaıdaǵy mahabbat. Aınalaıyn-aý, jekeshelendirilmegen qatyn – memlekettiń «qatyny». Esi durys erkekke memlekettiń qatynynyń keregi ne? Oǵan qashanda memlekettik múlik retinde qaraıdy, sondyqtan da qıt etse, bas-kózge qaramaı sabaıdy.

– Sol úshin de qatyndarymyzdy jekeshelendirip alý kerek dep tursyz ǵoı.

– Dep turmyz ǵoı endi.

– Rasynda da sóıtsek pe eken? – dep bastyq solqyldap qaldy.
– Árıne, sóıtemiz, – dedim men tanaýym jelpildep, – mana bir sózińizde ózińiz de aıtqan joqsyz ba, jekeshelendiretin de nárse qalmaı bara jatyr dep. Al jekeshelendirýsiz tańymyz qalaı atady, kúnimiz qalaı batady, ıtimiz qaı betimen úredi, qatynymyz «memlekettiki» bolyp turyp, qaı betimen kúledi? Sondyqtan da ýaqytty utqyzbaı, qatyndarymyzdy jekeshelendire bastaıyq. Sosyn birtindep aýany, aıdy, aspandy jekeshelendirip alamyz ǵoı.

– Shirkin! Kúndi jekeshelendirip alsaq qoı, – dep bastyq meniń «ertegime» eltı bastady. – Qaıda asyǵasyz? Túbinde oǵan da jetermiz. Aldymen qatyndarymyzdy jekeshelendirip alaıyqshy.
– Jaraıdy, – dedi bastyq, – jekeshelendirý tártibi boıynsha gazetke habarlandyrý berip qatynyńyzdy aýksıonǵa salasyz.
– Pojalysta, – dedim men, – elimizdi eń zııaly, eń órkenıetti qoǵamǵa aınaldyratyn eń uly maqsatymyz – jekeshelendirý jolynda qatyn degen ne táıiri. Pojalysta, salamyn.

Qatynymdy «jer betinde eń birinshi jekeshelendiriletin qatyn bolǵandyqtan, «tarıhta atyń qalady, Gınnestiń rekordtar kitabyna jazylasyń» dep, ári altyn saqına áperetin bolyp, aýksıonǵa túsýge ázer kóndirdim. Belgilengen kúni aýksıon da ótkizildi. «Qatyn túsedi» degen soń ba, kileń qasqalar men jaısańdar, yǵaılar men syǵaılar jınaldy. Qatynym býyndaryn bylqyldatyp, bókselerin bultyldatyp ortaǵa qaraı jónelgende onyń talshybyqtaı maıysqan beline, oqtaı túzý aıaǵyna kózim túsip, ony alǵash kórip turǵandaı esimnen tanyp qaldym. Búkil erkekterdiń kózi soǵan aýdy. О́zimniń ne búldirgenimdi sol sátte túsindim.

– Aý, myna qatyndy sıpattap beretin bireý bar ma? – dep otyrǵandardyń biri aıqaı saldy. – Men, men sıpattap beremin, – dep ornymnan jalma-jan atyp turdym. Sosyn solardyń aldynda qatynymnyń qolynan túk kelmeıtin olaqtyǵyn, qashanda kir-qojalaq bolyp júretin salaqtyǵyn, aqylynyń sholaqtyǵyn, ne aıtsań soǵan sene beretin doraqtyǵyn, oıhoı ne kerek, ıt terisin basyna qaptap, saırap berdim. Jınalǵandardyń bári de at-tondaryn ala qashty. Bastapqy baǵasy on myń dollarǵa belgilengen qatynym on sentke de ótpeı qaldy. Osylaı keremet tapqyrlyǵymnyń arqasynda qatynym ózime buıyrdy. Erteńine jekeshelendirý komıtetiniń bastyǵy arqamnan qaǵyp turyp, «Qısyq Túzelmesov qatyny Sylqym Qıqymqyzyn ózi jekeshelendirip aldy» degen №1 kýálikti saltanatty túrde tabys etti.
– Ýra! Jasasyn, jekeshelendirý, jasasyn, meniń №1 jekeshelendirilgen qatynym! – dep aıǵaı saldym.
 
Damer ÁBISh,

Qostanaı.

Sońǵy jańalyqtar

Túlkibasta «Ana men bala» monýmenti ashyldy

Rýhanııat • Búgin, 16:41

Termınge saýattylyq kerek

Qoǵam • Búgin, 15:33

Keńeıtilgen alqa otyrysy ótti

Qoǵam • Búgin, 09:05

Erlikti el bilýi tıis!

Qoǵam • Búgin, 08:53

Sapardaǵy syr

Rýhanııat • Búgin, 08:51

Turǵyndar qaýipsizdigi – basty nazarda

Aımaqtar • Búgin, 08:47

Aǵalardyń jas shaǵy

100 • Búgin, 08:42

Aqańnyń amanaty

Rýhanııat • Búgin, 08:40

Taralym hám qaralym

100 • Keshe

Tarhan tekti redaktor

100 • Keshe

Júz jyl

100 • Keshe

Uqsas jańalyqtar