О́ńiraralyq ıntegrasııany damytý jańa múmkindikterge jol ashady

 Maqsat – óńiraralyq hám elaralyq baılanysty bekemdeý

Qasym-Jomart Toqaev qonaqjaı­lylyq tanytqany úshin Vladımır Pýtınge rızashylyq bildirip, forýmnyń tıim­diligi men tabystylyǵyn atap ótti.

– 2003 jyly Qazaqstannyń Tuńǵysh Prezıdenti Nursultan Nazarbaev pen Sizdiń kúsh-jigerińizdiń arqasynda Ombyda óńiraralyq deńgeıdegi alǵashqy kezdesý ótti. Bul mehanızm tolyqtaı iske qosylyp, óńirler yqpaldastyǵynyń tıimdi quraly retinde ózin dáleldedi. Eki eldiń aımaqtary arasyndaǵy saýda kóleminiń artyp kele jatqany óte mańyzdy. Biz ónerkásip kooperasııasynda, aýyl sharýashylyǵy salasyndaǵy yntymaqtastyqta zor tabystarǵa qol jetkizdik. Sondyqtan aýqymdy jumys atqaryldy dep oılaımyn, – dedi Qazaqstan Prezıdenti.

Vladımır Pýtın Reseı men Qazaq­stan­nyń arasyn baılanystyratyn dás­túrli forýmnyń mańyzdy ekenin aıtty.

– Elderimizdiń arasyndaǵy qarym-
qatynastar tabysty damyp keledi. Byl­tyr taýar aınalymy 14 paıyzdan asty. In­vestısııa kólemi ulǵaıa tústi. Biz tu­raq­ty túrde kezdesip otyramyz. Degen­men erekshe nazar aýdaratyn máse­le­ler árqashan tabylady, – dedi Reseı Prezıdenti.

Prezıdentter arasyndaǵy áńgime plenarlyq otyrysta óńirler men oblystardyń basshylary, salalyq memlekettik organdar men eki eldiń isker toptary ókilderiniń qatysýymen jalǵasty.

Qazaqstan Prezıdenti aldymen forýmdy uıymdastyrǵan Reseı tarapyna alǵysyn bildirip, bul dástúrdi ıgi bas­tama dep atady.

– Omby óńiraralyq baılanystyń negizgi ortalyǵyna aınaldy. Osydan 16 jyl buryn Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń qatysýymen forýmnyń tusaýy kesilgen bolatyn. Forým shekara mańy formatynyń sheńberinen asyp, elderimizdiń ózara is-qımylynyń tolyqqandy tetigine aınaldy. Birinshiden, saýda-ınvestısııalyq ózara is-qımyl aıtarlyqtaı keńeıdi. 2003 jyldan bastap 2018 jylǵa deıin ózara saýda kólemi 3,5 esege ulǵaı­dy. 2018 jyly taýar aınalymy 6,5 trln teńgeni qurady nemese 19 mlrd AQSh dollaryna jetti. Bizdiń ynty­maq­tastyǵymyzdyń basty baǵyty ınves­tısııamen baılanysty. 2005 jyldan 2018 jylǵa deıin Qazaqstanǵa tikeleı reseılik ınvestısııalar aǵyny shamamen 14 mlrd dollar kóleminde boldy. Qazaqstandyq kásipkerler tarapynan Reseıge salynǵan ınvestısııanyń jalpy kólemi 4 mlrd dollardan asty, – dedi Qazaqstan Prezıdenti.

Qazaqstan basshysynyń aıtýynsha, elimizde búgingi kúni 6800-den astam reseılik kásiporyn men 3200 birlesken kompanııa tabysty jumys isteýde. Bul sheteldik kapıtaly bar kásiporyndardyń jalpy sanynyń úshten birin (38%) quraıdy. Memleket basshysy óz sózinde munaı, energetıka, qarjy, mashına jasaý, taý-ken ónerkásibi, hımııa óndirisi jáne ekonomıkanyń basqa da salalarynda birlesken jobalar belsendi damyp kele jatqanyn jetkizdi.

– Ekinshiden, energetıka salasyndaǵy ekijaqty ózara is-qımyldyń ósip kele jatqan deńgeıin erekshe atap ótkim keledi. Munaı-gaz salasyndaǵy yntymaqtastyq belsendi damýda. Kaspıı qubyr konsorsıýmy qurylǵan sátten bastap «Teńiz-Novorossıısk» munaı qubyry arqyly álemdik naryqqa 500 mln tonnadan astam munaı jetkizildi. Bul – aıtarlyqtaı kórsetkish. Konsorsıým sondaı-aq bizdiń elderimizdiń kúsh-jigerin birik­tirý­den jáne sapaly sheteldik ınvestor­lardy tartýdan alynatyn sınergııa turǵysynan tıimdi. Bizdiń kásiporyndar qazaqstandyq «Teńiz», «Korolevskoe» jáne «Qarashyǵanaq» ken oryndarynda, sondaı-aq «Hvalynskoe», «Sentral­noe» jáne «Qurmanǵazy» transshe­karalyq ken oryndarynda birlesken jumystar júrgizýde, – dedi Q.Toqaev.

Sonymen qatar munaı-gaz hımııasy salasyndaǵy yntymaqtastyq jańa baǵytta damıtynyn, Ortalyq Azııa men Batys Qytaıda jetekshi orynǵa ıe bolýǵa múmkindik beretin Almaty oblysyndaǵy «Lýkoıl» kompanııasynyń daıyn maılar óndirisin iske qosý jónindegi jobanyń aıaqtalǵanyn aıtty.

–Úshinshiden, Eýrazııalyq ekonomı­kalyq odaq aıasynda úlken jumys júrip jatyr. Bizdiń óńirler EAEO aıasynda múmkindikterdi belsendi paıdalanady. О́zara saýda ósýde, jetkiziletin taýarlardyń aýqymy keńeıtilýde, ınvestısııalar ulǵaıýda. Sondaı-aq aldaǵy ýaqytta qol jetkizilgen qarqyn men nátıjelerdi saqtaý úshin jumystar atqarylatyn bolady. Buǵan qosa, 2025 jylǵa deıingi eýrazııalyq ıntegrasııany damytý strategııasyn qaraý mindeti tur, – dedi Qazaqstan basshysy.

Memleket basshysy kelesi kezekte ótken jyly Aqtaýda eki elden basqa Kaspıı mańy memleketterimen birlesip tarıhı kelisimge qol jetkizgenin atap ótti. Kaspıı teńiziniń quqyqtyq mártebesi týraly konvensııaǵa qol qoıyldy. Konvensııa tabıǵı resýrs­tardy utymdy jáne beıbit paıdalaný úshin, tutastaı alǵanda, Kaspıı teńizi basseınindegi ekonomıkalyq yntymaqtastyqty tereńdetý úshin negiz bolmaq. Kóp jaǵdaıda Qazaqstan jáne Reseı basshylyǵynyń syndarly is-qımylynyń arqasynda bul tarıhı ýaǵdalastyq shyndyqqa aınaldy.

Álemdik ekonomıka men saıası jaǵ­daıdy eskere otyryp, Qazaqstan-Reseı yntymaqtastyǵy ekonomıkanyń turaq­ty ósýin qamtamasyz etýdiń jáne bizdiń elderimizdiń ál-aýqatyn arttyrýdyń mańyzdy quramdasy ekenin aıtqan Q.Toqaev forým aıasynda saýda-ekonomı­kalyq yntymaqtastyqtyń oń dınamıkasyn qoldaý kerektigine nazar aýdardy.

– Búgingi forým aıasynda osy baǵytta aýqymdy jumystar atqaryldy. Bizdiń óńirler men kompanııalar arasynda 20-dan astam qujatqa qol qoıyldy. Bul jumysty únemi jáne júıeli túrde júrgizý kerek dep esepteımin. Sonymen qatar bizdiń elderimizde ınvestısııalar tartý jáne eksportqa járdemdesý úshin arnaıy damý ınstıtýttary qu­ryl­ǵan. Bul ınstıtýttar taýarlardy jet­kizý máselesin sheship, óńirlerdiń ınvestısııalyq jáne ınfraqurylymdyq múmkindikteri týraly bıznesti aqparat­tandyrý maqsatynda shekara mańyndaǵy óńirlerdiń naryqtaryn zerdeleý bo­ıynsha birlesken baǵdarlama ázirleýleri tıis. Sondyqtan osy máselelerge ba­sym­dyq berý qajettiligi týyndap otyr, – dedi Q.Toqev.

Qazaqstan Prezıdenti óz sózinde jár­meńkeler men kórmeler ótkizýdiń mańy­zy zor ekenin, mundaı is-sharalardy ótki­zýdiń tártibi men kestesin anyqtap, bul jumysty júıelendirý qajettigin, tıisti mınıstrlikter osy máseleler bo­ıynsha óńirlerge kómektesýi kerektigin aıtty.

– Búgin bizdiń elderimizdiń ekono­mıka mınıstrlikteri shekaralyq ynty­maqtastyq baǵdarlamasynyń tujyrym­damasyna qol qoıady. Eki memleketten 20-ǵa jýyq oblys qamtyldy. Endi joba­lardy qarjylandyrý kózderin qaras­­tyrý qajet. Eýrazııa damý banki­niń bizdiń ishki naryqty damytý jónin­degi jumysqa belsendi aralasý múmkin­digin qarastyrý kerek. Sondaı-aq sheka­ra mańyndaǵy óńirlerdiń ınfraqu­ry­lymdyq áleýetin keńeıtý jáne damy­tý qajettigi týyndap otyr. Qoldanys­taǵy ınfraqurylym qazirgi zamanǵy talap­tarǵa sáıkes kelmeıdi, bul baǵytta alda úlken jumys kútip tur, – dedi Qazaqstan Prezıdenti.

Shekara máselesine jekeleı toq­talǵan Memleket basshysy qalyptasqan transulttyq dálizderdi («Bir jol – Bir bel­deý» jáne «Soltústik – Ońtústik») eske­re otyryp, shekaralyq ótkelderdi jań­ǵyr­tý qajettigin aıtyp ótti. Búgingi kúni birqatar qosymsha ótkizý pýnktterin ke­ńeıtý jáne ashý qajettiligi týyndap otyr.

– Shekaralas Pavlodar jáne Aty­raý oblystarynda reseılik kásiporyn­dardyń alıýmınıı jáne munaı-hımııa klasterlerin damytý jónindegi jumysy úshin jaǵdaı jasalǵan. Bıyl men Soltústik Qazaqstan oblysynda AEA qurýdy maquldadym. Bul kooperasııalyq baılanystardy damytýǵa taǵy bir serpin beredi dep oılaımyn. Sońǵy jyldary úshinshi elderdiń naryǵyna birlesip shyǵý máselesi jıi kóterilýde. Ázirge eshqandaı nátıje joq. Memleket basshylary deńgeıinde biz erkin saýda aımaǵy týraly sharttar jelisin keńeıtý arqyly Vetnam, Iran, Sıngapýr, Serbııa jáne basqa da eldermen bazalyq sharttar jasaı alamyz. Endi salalyq mınıstrlikter, óńirler men damý jáne eksportty qoldaý ınstıtýttary deńgeıinde kúsh-jiger qajet. Bizdiń sarapshylar osy másele boıynsha tolyq usynystar usynýy tıis, – dedi Q.Toqaev.

Qazaqstan basshysynyń aıtýynsha, eki eldiń agroónerkásip keshenderi úlken múmkindikterge ıe, tek utymdy paıdalaný kerek. Búginde Reseı men Qazaqstan bıdaıdy eksporttaýshy elderdiń ondyǵyna kiredi. Q.Toqaev bul baǵytta eki el bir-birimen básekelespeı, kerisinshe, birlesip jumys isteýi kerektigin aıtty.

– Aýyl sharýashylyǵy kez kelgen ekonomıkanyń asa mańyzdy sektor­larynyń biri ekeni qupııa emes. Bul sala baqylaýshy organdardyń erekshe nazaryna ilinedi. Tek barlyq tekseris shegimen bolýy kerek. Sondyqtan ákim­shilik kedergilerdi boldyrmaý, týyn­daıtyn máselelerdi sheshýde jedel­dikti qamtamasyz etý úshin tıisti mı­nıstrlikter men vedomstvolar arasynda tolyqqandy, kúndelikti baılanys qajet. Osyǵan baılanysty veterınarııa, fıtosanıtarııa, karantınge jatqyzylǵan ónimdi baqylaý salalarynda týyndaıtyn jaǵdaılar boıynsha tıisti vedomstvo­lardyń jedel ózara is-qımyly­nyń pármendi algorıtmderin ázirleý­di usynamyn. Bul ortalyq memle­kettik organdar men óńirlik bólimsheler deńgeıinde bolýy tıis, – dedi Qazaqstan Prezıdenti.

Q.Toqaev sondaı-aq shekara mańy yntymaqtastyǵynyń halyqaralyq orta­lyǵyn qurý qajettin atap ótti. Mundaı tájirıbe Qazaqstan men Qytaı arasynda baryn eske salyp, О́zbekstanmen osyndaı joba belsendi pysyqtalý satysynda turǵanyn aıtty.

– Mundaı joba óńirlerdegi ekono­mıkalyq belsendiliktiń katalızatory ǵana emes, sonymen qatar bizdiń tran­zıttik-kóliktik áleýetimizdiń tolyq iske asyrylýyn qamtamasyz ete alar edi. Eki el arasyndaǵy baılanys tek saýda-sat­tyqpen shektelmeýi tıis, óıtkeni má­denı-gýmanıtarlyq saladaǵy yntymaq­tastyqty damytýdyń áleýeti zor. Sony­men qatar ǵylym salasynda tıimdi baǵ­dar­lamalar bar, – dedi Qazaqstan Prezı­denti.

О́z kezeginde Reseı Prezıdenti Vla­dı­mır Pýtın atqarylǵan jumys oń baǵaǵa la­ıyq ekenin, mańyzdy máselelerdiń eki ta­rap úshin de nazarda bolǵanyn atap ótti.

– Reseı-Qazaqstan strategııalyq se­rik­testiginiń mańyzdy quramdas bóligi bolyp tabylatyn shekara mańyndaǵy yntymaqtastyqty damytýǵa erekshe nazar aýdarylýy tıis. Bıylǵy forým onyń nyǵaıýyna yqpal etetinine senimdimin. О́tken jylǵy kórsetkish boıynsha ta­ýar aınalymy ósip, ınvestısııalardyń kólemi artty, iri jobalar iske asty. Nazarda júrgen máselelerdi talqylaýǵa forým taptyrmas alań bolmaq, – dedi Reseı Prezıdenti.

Qazaqstannyń Reseıge eksporty nege tómen?

Qazaqstan men Reseı tarapynyń birlesken jobalarynyń nátıjesinde jalpy somasy 15 mlrd teńgeni qu­raıtyn kelisimder jasalǵan. Dese de, Qazaqstannan Reseıge tasymaldanatyn taýar kólemi salystyrmaly túrde Reseıdiń biz tutynyp otyrǵan taýarlarynan áldeqaıda az. Bul rette prob­lemaly máselelerdi keshendi túrde qarastyrýǵa bolady. Jalpy, eki el arasyndaǵy taýar aınalymy bıylǵy jyldyń 8 aıdaǵy kórsetkishi boıynsha 12,2 mlrd AQSh dollaryn qurady. О́tken jylmen salystyrǵanda sál de bolsa ilgerileýshilik baıqalady. Degenmen Qazaqstannyń bıylǵy eksporty mardymsyz mejeden asa almaı otyr.

Resmı málimetke súıensek, 2019 jyl­dyń qańtar-tamyz aılarynda Qazaqstannan Reseıge eksporttalǵan taýar kólemi aldyńǵy jylmen salystyr­ǵanda 1,3 paıyzǵa tómendep, 3,5 mlrd AQSh dollary boldy. Al kerisinshe, Qazaqstanǵa Reseıden ımporttalǵan taýar kólemi atalǵan merzim aralyǵynda 1,7 paıyzǵa ósip, 8,7 mlrd AQSh dollaryn qurady. Qazaqstannan Reseıge negizinen shıkizat eksporttalady. My­saly, temir kenderi men konsentrattary (11,3%), mys kenderi men konsentrattary (5,9%), ýran (5,7%), baǵaly metaldardyń kenderi men konsentrattary (5,5%), tas kómir (4%), tabıǵı gaz (3,5%), qara metaldardyń qaldyqtary men synyqtary (3,5%) sekildi shıkizat ónimderi tasymaldanady. Al Reseı tarapynan Qazaqstanǵa jeńil avtomobılder (2,9%), tabıǵı gaz (2,2%), qara metaldardan jasalǵan dánekerlengen qubyrlar men tútikter (1,7%), shınalar (1,6%), temir jol nemese tramvaı júk vagondary (1,6%) tasymaldanady. Buǵan qosa, Reseıdiń hımııalyq taýarlary men azyq-túlik ónimderi de úzdiksiz tasymaldanýda.

Reseıdiń ónimin tutynyp, biraq otandyq taýarlardy kórshi elge ótkize almaı otyrǵanymyzdy Saýda jáne ıntegrasııa mınıstri Baqyt Sultanov ta jasyrmaıdy. Onyń aıtýynsha, qazaqstandyq ónimderdi Reseı aýmaǵyna ótkizý boıynsha zań aıasynda eshqandaı kedergiler joq. Tek qoldan jasalǵan kedergilerdi jergilikti basqarýshy organdar týyndatyp otyr.

– Eksport balansy saqtalmaı otyrǵany belgili. Bul máseleni sheshý úshin óńdelgen ónimderdi kóptep shyǵarý kerek. Dál búgingi kúni Reseıge temir kenderi, munaı syndy shıkizattardy eksporttap otyrmyz. Kezinde Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaq aıasynda kedergiler alynyp, zań negizinde barlyq másele ekshelenip qoıylǵan bolatyn. Dese de, oblys basshylary tarapynan atalǵan zańnama eskerilmeı keledi. Bul jolǵy forým osyndaı olqylyqtardyń ornyn toltyratynyna senim bar, – dedi mınıstr.

B.Sultanovtyń aıtýynsha, reseılik dúkenderde Qazaqstan taýarlaryn qoıýǵa nebári 2 paıyz ǵana oryn berilgen. Bul da bizdiń ónimge qoldan jasalǵan qysastyqtyń biri.

– Elimizde qurylǵanyna kóp bolmaǵan Saýda jáne ıntegrasııa mınıstrligi otandyq taýarlardyń múddesin qorǵaý úshin jumys júrgizýde. Taýar aınalymyn odan ári arttyrý úshin eki memleket te birlese jumys isteýi kerek. Mysaly, kúni keshe Qytaıǵa barǵan Qazaqstan delegasııasy Hýbeı provınsııasynda kásipkerler úshin shamamen 130 mln dollarǵa kelisimshart jasasty. Aıta keterligi, kórshi Qytaıǵa reseılik kásipkerler de óz ónimderin kirgizýde. Al eger bizdiń birlesken jobalarymyz syrtqa shyǵyp jatsa, budan tek eki tarapqa da paıdaly bolar edi, – dedi B.Sultanov.

Osy rette Saýda jáne ıntegrasııa mınıstrin nelikten qazaqstandyq ónimderdiń Reseı naryǵyna emin-erkin ene almaı otyrǵanyn suradyq. Mınıstrdiń aıtýynsha, Qazaqstanmen shekaralas Reseı oblysynyń gýbernatorlaryna RF basshylyǵy tarapynan birqatar mindettemeler qoıylǵan. Kórshi eldiń syrtqy saıası ahýaly ýshyǵyp, sanksııalardyń astynda qalýy eldiń ekonomıkalyq jaǵdaıyn eki ókpeden qysqan qysyltaıań sátte turǵandyǵyn ańǵartady. Qurdymǵa ketpeýdiń bar amaly – Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaq el­derine óz taýarlaryn usynyp, negizgi tu­tynýshylardan aıyrylyp qalmaý. Dál qazirgi saıası jaǵdaıda Reseı tara­pynyń kórshi elderden kelgen báseke­lesterine qysym jasaýdaǵy basty se­bebi osy. Osy rette eskeretini, qazaqstan­dyq shaǵyn jáne orta bıznes ónim­deri sapaly ári reseılikterdiń ónim­derimen salystyrǵanda anaǵurlym arzan­ǵa túsedi. Sondyqtan reseılik tuty­nýshylar tarapynan suranys ta joǵary.

 Shekara jaıy alańdatady

Forýmnyń ekinshi kúni «Joǵary tehnologııalar: Qazaqstan men Reseı óńirleriniń múmkindigi» atty kórmege kelgen Indýstrııa jáne ınfraqurylymdyq damý mınıstri Beıbit Atamqulov otandyq BAQ ókilderine suhbat berdi. Mınıstrdiń aıtýynsha, eki eldiń óner­kásiptik kooperasııasy aıasynda aýqymdy jumystar atqarylýda. Búgin Reseı tarapynyń qatysýymen 10064 birlesken kásiporyn ekonomıkanyń ár salasynda belgili bir deńgeıde nátıjege qol jetkizdi. Sonymen qatar, ol eki eldegi eń ózekti máselelerdiń biri shekaradaǵy ót­kizý pýnktterine qatysty da óz pikirin bildirdi.

– О́tkizý pýnktteri boıynsha birlesken is-qımyl josparyna qol qoıylady. Bizdiń Reseımen eki arada 105 ótkizý pýnkti bar. Bul sala boıynsha eki jaq ta qandaı máseleler týyndap otyrǵanynan habardarmyz. Bizdiń azamattarymyzdyń shekaradan ótýin jeńildetý, júk aǵynyn arttyrý jáne ekonomıka úshin qosymsha serpin berý máselesi kóterilýde. Bul rette baqylaý-ótkizý beketterin qarjylandyrý, qaıta jańartýdy tolyq júrgizý máseleleri de bar. Bul máselege, búgingi kúni Ulttyq qaýipsizdik komıtetine qarasty Shekara qyzmeti jaýap beredi. 2020-2025 jyldar aralyǵynda 6 ótkizý beketin jańartatyn bolamyz, – dedi B.Atamqulov. Onyń aıtýynsha, aldaǵy ýaqytta memleket tarapynan bólinetin qarajatqa baılanysty naqty qansha ótkizý pýnkti jańartylatyny belgili bolmaq. Reseı tarapynyń bul baǵytta eshqandaı jumys júrgizbeı otyrǵanynan habardar mınıstr bul forýmda másele oń sheshim tabady dep sendirdi.

 Jıyrmadan asa qujatqa qol qoıyldy

Aldymen Qazaqstan jaǵynan Ulttyq ekonomıka mınıstri R.Dálenov, Reseı tarapynan Ekonomıkalyq damý mınıstri M.Oreshkın «Qazaqstan – Reseı» shekara mańy yntymaqtastyǵy baǵdarlamasynyń tujyrymdamasymen almasty, sonymen qatar Qazaqstan men Reseıdiń Mádenıet mınıstrlikteri arasyndaǵy 2020-2022 jyldarǵa arnalǵan yntymaqtastyq baǵdarlamalary, Indýstrııa jáne ınfraqurylymdyq damý mınıstrligi men Reseı Federasııasynyń Kólik mı­nıstrligi arasyndaǵy birlesken is-qı­myl baǵdarlamalary eki taraptyń ózekti máselelerimen tanysýy úshin usynyl­dy. Bul baǵdarlamada eki el shekara­syn­daǵy ótkizý pýnktterindegi proble­ma­lardy sheshý joldary qarasty­rylǵan.

Qazaqstan men Reseı shekaralas óńir­leri yntymaqtastyǵy XVI forýmy aıasynda eki el jastary kóshbasshylarynyń forýmy ótken bolatyn. Eki eldiń jas­taryn jaqyndastyrý maqsatynda Qazaqstannyń Aqparat jáne qoǵamdyq damý mınıstrligi men RF Jastar isi jónindegi federaldyq agenttigi (Rosmolodej) arasynda Jastar saıasaty salasyndaǵy ózara túsinistik týraly memorandýmǵa qol qoıyldy.

Eki memlekettiń óńiraralyq másele­sin arqalaǵan forýmda oblys ákim­deri arasyndaǵy kelisimniń ornaýyna basymdyq berilmek. Osy rette, Qos­tanaı oblysynyń ákimi A.Muhambetov pen Chelıabi oblysynyń gýbernatory A.Teksler jáne Pavlodar oblysynyń ákimi B.Baqaýov pen Qorǵan oblysynyń gýbernatory V.Shýmkov oblystardyń saýda-ekonomıkalyq, ǵylymı-tehnı­kalyq, áleýmettik, mádenı jáne gýma­nıtarlyq yntymaqtastyǵyn damytý týraly ózara kelisimmen almasty. Sonymen qatar kásipkerlikti jandandyrý maqsatynda qazaqstandyq «Damý» qory men Reseı Shaǵyn jáne orta kásipkerlikti qoldaý banki arasynda yntymaqtastyq týraly kelisim ornady.

Plenarlyq otyrysty qorytyndylaý barysynda Qasym-Jomart Toqaev jıynda óńiraralyq yntymaqtastyqty keńeıtý úshin perspektıvalar men múmkindikter naqtylanǵanyn, bolashaqqa arnalǵan maqsattar aıqyndalǵanyn tilge tıek etti. Sonymen qatar úkimetaralyq deńgeıde de, óńirler deńgeıinde de yntymaqtastyq týraly 20-dan astam kelisim jasalǵanyn atap ótti. Prezıdent eki eldiń ózara is-qımylynyń mańyzdy baǵyttarynyń biri ekologııa máselesine toqtalyp, bul saladaǵy problemalar shekara talǵamaıtynyn, sondyqtan kelesi forýmnyń taqyrybyn ekologııalyq máselelerge arnap, ony 2020 jyly Kókshetaýda ótkizýdi usyndy.

Jıyn sońynda Memleket basshylaryna Reseı-Qazaqstan shekarasyndaǵy ótkizý pýnktteriniń jumys isteýi bo­ıynsha birlesken is-qımyl baǵdarlamasy tanystyryldy. Jol kartasynda bes jyl ishinde 40-tan astam avtomobıl jáne temir jol ótkizý pýnktterin tolyqtaı qamtý qarastyrylǵan.Sondaı-aq daıyn ınvestısııalyq jobalar pýly usynyldy.

Erkejan AITQAZY,
«Egemen Qazaqstan» –
Ombydan (Reseı)