Aqyn jáne onyń mýzasy

Qazaq poezııasynyń Qulageri atanǵan dúldúl daryn, Alash arysy Ilııas Jansúgiruly murasyn jan-jaqty zerdelep, jiti tanýǵa baǵyttalǵan taǵylymdy keshte aqyn men onyń súıikti jary Fatıma Ǵabıtqyzy arasyndaǵy názik sezimmen órilgen syrshyl hattardan úzindiler oqylyp, M.Áýezovtiń «Han Kene» tragedııasy men Ilııas Jansúgirulynyń «Kúıshi» poemalary negizinde sahnalyq qoıylym kórsetildi. Sondaı-aq aqynnyń «Qulager» poe­masy túpnusqada jáne aǵylshyn tilinde jatqa oqylyp, ýnıversıtettiń alǵashqy túlekteriniń biri Nursultan Esenqul men AQSh-tan shaqyrylǵan belgili ǵalym, ýnıversıtet professory Mark Loýrenstiń oryndaýyndaǵy Aqan seriniń «Balqadısha» áni de kópshiliktiń qoshemetine bólendi.

– Ilııas murasyn men sheti, shegi joq muhıtqa teńeımin. Qazaq sóz ónerindegi teńdessiz qubylys. Sondyqtan da bolar keshimizdi onyń bir ǵana aqyndyǵyna arnaýdy jyr Qulageriniń jaýhar murasyna qııanat dep túsinip, talant tabıǵatyn barynsha san qyrynan ashýǵa kúsh saldyq. Kórkemsózdiń zergeri ǵana emes, Ilııas álemi qarapaıym azamattan bastap, ult tulǵasyna aınalǵanǵa deıingi ómiriniń kezeńderi barynsha jan-jaqty zerdelendi. Arnaıy ssenarıı jazylyp, sol negizde izdendik. Ásirese aqynnyń «Kúıshi» poemasy men Muhtar Áýezovtiń «Han Kene» tragedııasynan biriktire otyryp túzilgen ınsenırovka tulǵa tabıǵaty men talantyn tanýǵa, óskeleń urpaq sanasyna ultjandylyq dánegin sebýge teńizdiń betine tamǵan tamshydaı bolsyn septesedi, yqpal etedi dep senemiz.

Al «Qulager» poemasy men Aqan seriniń «Balqadıshasyn» qatar alýy­myzǵa toqtalsaq, bul qos týyndy arasynda úlken baılanys bar. Birinshiden, Ilııas Jansúgirulynyń qalamyna qanat bitirgen «Qulager» shyǵarmasy Aqan seri esimimen tikeleı baılanys­ty. Ekinshiden, men aqyn taǵdyryn Qulagerge qatty uqsatamyn. Ekeýi de uly muratyna jetpeı Batyrashtardyń qolynan mert boldy. Endeshe arǵymaq ǵumyr keshken arda aqynnyń tabıǵatyn jastar osylaı tanysyn degendi maqsat tuttym, – deıdi joba jetekshisi, Nazarbaev Ýnıversıtettiń «Rýhanı jańǵyrý» mádenı ortalyǵynyń dırektory Gúltas Qurmanbaı.

Iá, arnaıy shyǵarmashylyq nemese gýmanıtarlyq salaǵa beıimdelmese de, elimizdiń jetekshi oqý ordalarynyń biri Nazarbaev Ýnıversıtette bilim alyp jatqan hımııa, bıologııa, medısına salasynyń bolashaq bilgirleri «jigitke jeti óner az, jetpis óner kóp emes» degen erteden kele jatqan ónerge qatysty ult ustanymyn tamasha dáleldep berdi. Ana tili men aǵylshyn tilin sulýdyń qos burymyndaı erkin órgen talantty jastar osylaısha án men jyrdan shashý shashyp, tarıhyna, birtýar tulǵaǵa taǵzym etti. Taǵylymdy kesh sońynda sóz alǵan Ilııas Jansúgirulynyń jıen nemeresi Janar Jandosova da ónerli órenderdiń talabyna tánti bolyp, atasynyń murasyna kórsetip jatqan qurmeti men ynta-yqylasyna zor rızashylyǵyn bildirdi.

– Ras, atam ómir súrgen kezeń ult úshin de, ulttyń uldary úshin de ońaı bolmady. Biraq soǵan qaramastan jan-jaǵynan qaýmalaǵan qaýippen kúrese júrip qaıtalanbas týyndylaryn ómirge ákeldi. Búgingi Táýelsizdigimiz úshin qasyq qanyn qıyp, shybyn janyn ulttyń, búgingi bizdiń baıandy bolashaǵymyz úshin qurban etti. Osy úshin de eń áýeli atam bastaǵan barsha Alash arysynyń rýhyna basymdy ıip, taǵzym etemin. Búgingi baqytty ómirimiz, eńseli eldigimiz úshin sol ki­silerge qaryzdarmyz. Odan keıin, árıne atama rýhanı demeý bolyp, ómirlik mýzasyna aınalǵan ájem Fatıma Ǵabıtqyzynyń da Ilııas Jansúgiruly shyǵarmashylyǵynan alar orny aı­ryqsha. Ol stýdentterdiń daıyndaǵan búgingi tamasha qoıylymynda da jaq­sy kórsetildi. Erekshe tolqydym. Ta­lantty jastar ónerine, izdenisine sheksiz alǵysymdy bildiremin, – dedi tektiniń tuıaǵy.

Tulǵatanýǵa arnalǵan taǵylymdy kesh osy ýnıversıtettiń «NU» halyq aspaptar orkestriniń oryndaýyndaǵy Qurmanǵazynyń «Adaı» kúıimen túıindeldi. Zal toly kórermenniń tolassyz qoshemeti Alash arystarynyń rýhyna jasalǵan máńgilik taǵzym edi...