Medısına • 12 Qarasha, 2019

JITS-ke qarsy is-sharalar ótedi

53 retkórsetildi

Elordada 5 qarasha men 5 jeltoqsan aralyǵynda Dúnıejúzilik JITS-ke (SPID) qarsy kúres kampanııasy aıasynda is-sharalar ótedi. Naýqan týraly Nur-Sultan qalasy Qoǵamdyq densaýlyq saqtaý basqarmasy, Salamatty ómir saltyn qalyptastyrý ortalyǵy, «Jarııa», «Bolashaqqa qadam», «Human Health Institute» jáne «Jızn voprekı» úkimettik emes uıymdarynyń qatysýymen ótken baspasóz konferensııasynda aıtyldy.

Uıymdastyrýshylardyń aıtýynsha, «Qoǵam­dastyqtardyń sheshýshi róli» taqyrybymen bir aı boıy ótetin dúnıejúzilik naý­qan ha­lyq­aralyq, jalpyulttyq jáne jergilikti deńgeı­lerde JITS-ke qarsy is-qımyldaǵy qo­­ǵam­­dastyqtardyń sheshýshi ró­lin kórsetýge múmkindik beredi.

AITV (VICh) – adamnyń ımmýn tapshylyǵy vırýsy. Bul óte qaýipti juqpanyń biri. Dú­nıe­júzilik densaýlyq saqtaý uıy­­­mynyń deregi boıynsha, 2018 jyl­­dyń sońynda álemde 40 mln-nan astam adam osy juqtyrylǵan ımmýn tapshylyǵy sındromymen (JITS) tirkelgen. Elimizde AITV juqtyrǵan adam alǵash ret 1997 jyly anyqtaldy. Sodan beri 1653 qazaqstandyq bul dertke shaldyqqan.

Nur-Sultan qalasy JITS ortalyǵynyń bas dárigeri Sá­bıt Ábdiraıymovtyń aıtýynsha, bıylǵy 9 aı ishinde Nur-Sul­tan qalasynda 155 AITV anyq­talǵan. Bul byltyrǵy osy kezeń­men salystyrǵanda 6 adamǵa kóp. Sábıt Ábdiraıymov bul statıstıka aýrýdy erte anyqtaý múmkindigi artqanynyń nátıjesi ekenin aıta kelip, odan qorqýdyń qa­jeti joqtyǵyn jetkizdi. Búgingi tańda elordadaǵy JITS ortalyǵynda AITV-ǵa shal­dyq­qan 1095 adam esepte tur, onyń ishinde 867 pasıent antı­re­tro­vırýstyq terapııany (ART) alady. Bul muqtajdardyń 80%-yn quraıdy.

«JITS ınfeksııasynyń taralýyna jaýap berý úshin halyqtyń negizgi toptarynyń jáne AITV-ǵa shaldyqqan adamdardyń aldyn alý, kútý jáne qoldaý boıynsha qyzmetterge qol jetkizýin ke­ńeıtý maqsatynda 2018 jyldan bastap qalalyq JITS ortalyǵy 2021 jylǵa deıin jahandyq qordyń grantyn aldy. Grant aıasynda biz aldyn alý qyzmetterin, sondaı-aq AITV-men aýyratyn adam­darǵa kútim men qoldaý kór­setetin 4 úkimettik emes uıym­men yntymaqtasamyz. О́tken jyl­men salystyrǵanda ART-ty qamtý 17%-ǵa nemese 247 adam­ǵa artty. JITS-ti emdeý mem­­leket bıýdjetiniń esebinen to­­ly­ǵy­men tegin júrgiziledi. An­­tıretrovırýstyq terapııany qabyldaıtyn jáne belgisiz deń­geıge deıin beriletin vırýsy bar tulǵalar ınfeksııany bas­qalarǵa juqtyra almaıdy. Bul emdeýdiń joǵary tıimdiliginiń eń senimdi kórsetkishi jáne AITV-men syrqattanýshylyqty tómen­detý jolyndaǵy jetistik», dedi Sábıt Ábdiraıymov.

Uıym basshysynyń aıtýynsha, AITV-nyń anadan balaǵa berilýiniń aldyn alý boıynsha is-sharalar kesheni nátıjesinde vertıkaldy jolynyń úles salmaǵy 1%-dan kem. «Úkimettik emes uıym­darmen birlesken jumys ar­qyly emdeý men baqylaýdan jaltarǵan AITV-men ómir súre­tin naýqastardy dıspanserızasııalaý­men jáne emdeýmen qamtýdy arttyrýǵa qol jetkizdik. Osylaısha 1-2 jyl buryn emin úzgen 40-tan astam pasıent emge qaıta oraldy. Osy ýaqytqa deıin AITV ólimge ákelip soqtyratyn qaýipti aýrý jáne bul adamdardy AITV-ǵa tekserilýden jáne óziniń AITV mártebesin bilýden qashqaqtaıtyn basty sebep degen pikir bolǵan. Bul sebep te AITV juqtyrǵan adamdarǵa óz aýrýy týraly ashyq aıtýǵa kedergi kel­­tiredi. Biraq vırýsqa qarsy terapııanyń jetistikteri búginde indet aǵymyn tolyq ózgertti. Iаǵnı AITV ólimge aparmaıtyn, sozylmaly aýrýlar qataryna kirdi. Joǵary belsendi ART ar­qy­ly vırýstyń balaǵa berilý qaýpi aıtarlyqtaı tómendedi. Iаǵnı, ınfeksııany juqtyrǵan áıelder deni saý balany dúnıege ákeldi», dedi S.Ábdiraıymov.

Basqosýda elimizge bıyl tir­kelgen, silekeı arqyly qys­qa ýaqyt ishinde AITV-ny anyq­­­taıtyn jańa ekspress-test­ter tanystyryldy. Uıym­das­­tyrýshylardyń aıtýynsha, aılyq kezinde Nur-Sultan qala­synda AITV/JITS týraly bi­limdi arttyrý boıynsha shara­lardy jandandyrýǵa, AITV juqtyrǵan adamdarǵa qatysty stıgma men kemsitýdi joıýǵa ba­ǵyttalǵan is-sharalar ótedi. Sondaı-aq bir aı ishinde jurt kóp jınalatyn saýda-oıyn-saýyq ortalyqtarynda, bazarlarda, vokzaldarda, áýejaıda, «Barys Arena» stadıonynda AITV-ǵa jedel testileý aksııa­lary ótedi. Sondaı-aq jastar den­saýlyq ortalyqtarynyń vo­lon­terlerin tarta otyryp, stý­dent­terge arnalǵan forýmdar, debattar, fleshmobtar, dóń­ge­lek ústelder, vıktorınalar uıym­dastyrylady.

Sońǵy jańalyqtar

Elordada «JYR AMANAT» konsert-spektakli ótti

Rýhanııat • Búgin, 15:41

Konfederasııa kýbogy aıaqtaldy

Sport • Búgin, 12:56

Almatyda «Poezııa alleıasy» ashyldy

Ádebıet • Búgin, 11:37

Kúlki kerýeni № 21

Rýhanııat • Búgin, 10:41

Shaǵaman batyr

Tarıh • Búgin, 07:28

Tarıhty tanýdaǵy tyń bastama

Tarıh • Búgin, 07:21

361 lıft aýystyrylady

Aımaqtar • Búgin, 07:18

О́ńirdegi ónegeli is

Qoǵam • Búgin, 07:17

Seriktestik nyǵaıyp keledi

Álem • Búgin, 07:01

Iri eseppen basym tústi

Sport • Búgin, 07:00

«Sýnamıdi» sulatyp saldy

Kásipqoı boks • Búgin, 06:56

Astyń dámin keltirgen

Aımaqtar • Búgin, 06:53

Saıraıdy bulbul...

Rýhanııat • Búgin, 06:51

Izi aıqyn, isi myǵym

Qoǵam • Búgin, 06:49

Qarapaıymdylyq hanǵa da jarasady

Rýhanııat • Búgin, 06:44

Uqsas jańalyqtar