Bul rette atalǵan baǵdarlamanyń basty maqsaty óńirler ekonomıkasyn damytýǵa jańa serpin berý jáne ómir sapasyn jaqsartý ekenin atap kórsetken jón. Mundaı aýqymy keń isti biryńǵaı bıýdjettik qarajattar esebinen sheshý esh múmkin emestigi beseneden belgili. Bul baǵytta óńirlerge ınvestısııalyq qarajat kózderin tartýdyń barlyq joldaryn qarastyrý birinshi kezekke qoıylǵan-dy. Osy oraıda Aqtóbe oblysynda ájeptáýir is tyndyrylǵanyn aıtpaı ketý shyndyqqa qııanat. Iаǵnı 2016 jyldan bastap óńir ekonomıkasyn damytýǵa 1,3 trıllıon tenge ınvestısııa tartylǵany aldyńǵy pikirimizdiń aıǵaǵy. Qazirgi qolda bar derekter tartylǵan ınvestısııalardyń 85 paıyzdan astamy – ınvestorlardyń menshikti qarajaty ekenin kórsetedi. Osy aralyqta bıýdjette nebári 15 paıyz ǵana ınvestısııa tartylǵany ilkimdiliktiń bir kórinisi bolmaq. Qýyrdaqtyń kókesi túıe soıǵanda kórinse, ınvestısııanyń kókesi sheteldik bolǵan jaǵdaıda salmaǵy men baǵasy arta túspek.
Bul baǵytta aımaqta tartylǵan ınvestısııalardyń jalpy kóleminiń 30 paıyzdan astamy sheteldik ekeni de tómen kórsetkish emes. degenmen muny múmkindik shegi deý de qıyn-aq. Qazirgi kezde oblysta osy úlesti odan ári kóterý men jalǵastyrý jóninde keshendi sharalar kózdelgen. Buǵan Aqtóbe aımaǵynyń áleýmettik-ekonomıkalyq áleýeti men ınvestısııalyq tartymdylyǵy negiz qalaı alady. Investısııa kólemin odan ári ósirý jónindegi jańadan jasaqtalǵan aımaqtyq jobaǵa sáıkes jyl aıaǵyna deıin qosymsha 800 mıllıard teńgege jýyq ınvestısııa tartylmaq.
Búgingi kúni aımaqtyń ınvestısııalyq tartymdylyǵyn odan ári tereńdetý jónindegi máseleler jergilikti atqarýshy organdar jetekshileriniń udaıy nazarynda. Árıne oraıyn taba bastaǵan is bir sátte alqynyp, demigip qalýy ábden múmkin. Beınelep aıtqanda búgingi kúni álemde ınvestısııalar úshin tynymsyz kúres júrip jatyr dese de bolady. Osy kúreste jyǵylyp qalmaý úshin óńirde ınvestısııalyq bastamalardy qoldaýdyń naqty tetikteri men joldary belgilendi.
Sonyń ishinde Aqtóbede 2013 jyldan beri turaqty túrde ótkizile bastaǵan halyqaralyq ınvestısııalyq forýmdardyń tıgizgen shapaǵaty az emes. Sonyń nátıjesinde hrom oksıdin óndiretin sehtan jel elektr stansasyna deıingi otyzǵa jýyq jobaǵa qol qoıylyp júzege asa bastady. Bul oraıda sońǵy atalǵan ınvestısııalyq-ınnovasııalyq jobanyń jalpy quny 100 mıllıon AQSh dolllary turatynyn eskersek, oǵan tartylǵan ınvestısııalyq qarajattyń quny tym qomaqty ekenin birden túısinemiz. Osy arqyly óńirdiń áleýmettik-ekonomıkalyq damýyna 423 mıllıard tenge kóleminde ınvestısııalyq qarajat qosyldy. Sonymen birge 3000-ǵa jýyq adam jańa jumys oryndarymen qamtyldy.
Innovasııa ózdiginen shaýyp, júgirip kelip alaqanǵa túse qoımaıdy. Qyrdan qashqan qyzyl túlkideı dersiń ony. Muny qalaı tartyp ıgerýge bolady. Bul úshin kásiporyndardyń ınvestısııalyq belsendiligin kótere bilýdiń mańyzy joǵary. О́tken jyly óńirde bul úshin taý-ken men metallýrgııa ónerkásibiniń birqatar kásiporyndaryn sıfrlandyrý júrgizilip, bul is bıyl taǵy da óz jalǵasyn tapty. Áıtse de atalǵan máselede barlyq kúsh pen múmkindik aqtóbelik ınvestorlardyń qolynda turmaǵanyn da ashyq aıtqanymyz jón.
Mysaly elimizde ınvestorlardy kedendik salyqtardan bosatý jónindegi joba kesheýildemese bir izge túsken úrdis odan ári shıraı túspek. Osyndaı túıindi joba qunynyn otyz paıyzyna deıin memlekettik grant berý máselesine qatysty aıtýǵa da bolady. Osy qatarda shıkizat pen materıaldardy syrttan ákelgen ınvestorlardy bes jylǵa deıin qosymsha qun jáne jer men múlik salyqtarynan bosatý jónindegi sharalar óz keegin kútip tur.
Elimizde ınvestısııalyq ahýaldy jaqsartýǵa úlken septigi tıetin mundaı keshendi is-sharalar tolyq sheshimin tapqan kezde aqtóbelik ınvestorlardyń arqasy da keńı túspek. Bul jóninde gazet tilshisine óz oı-pikirin Aqtóbe oblysynyń ákimi Ońdasyn Orazalın bylaısha jetkizdi.
- О́ńirde «kedergisiz bıznes» jobasy júzege asyryla bastady. Onyń tez alǵa jyljýy úshin ınvestorlarǵa arnalǵan front-ofıs ashyldy. Munyń bári oblysta qolaıly ınvestısııalyq klımatty qalyptastyrýǵa baǵyttalǵan. Atalǵan istiń alǵashqy nátıjeleri de atap aıtýǵa turarlyqtaı. Máselen biz sońǵy ýaqytta Túrkııa, Qytaı, Ońtústik Koreıa, Germanııa jáne Nıderlandy sekildi ekonomıkasy jaqsy damyǵan kóptegen elderdiń kapıtaldaryn paıdalanýǵa múmkindik alyp otyrmyz. Qazirgi kezde óńirde atalǵan memleketterdiń 900-den astam kompanııalary jumys júrgizýde.
О́ńir basshysynyń tujyrymy qurǵaq sózge qurylmaǵanynyń basty bir dáleli búgingi kúni ınvestısııalardy paıdalaný arqyly oblys shıkizattyq táýeldilikten arylyp, kerisinshe óńdeý ónerkásibi býyndaryn damytý boıynsha óńirler arasynda aldyńǵy orynǵa kóterilgeni. Buǵan óńdeýshi ónerkásiptiń úlesi 10,8 paıyzdan 13,7 paıyzǵa deıin óskeni. Sondaı-aq eńbek ónimdiligi 43 paıyzǵa artqany aıqyn aıǵaq. Árıne buǵan qarap Aqtóbe oblysynda ekonomıkany kóterýge sheteldik qarajattardy tartý men ekonomıkany ártaraptandyrý jumystary tolyq sheshimin tapty dep aıta almas edik.
Kerisinshe bul iste aldaǵy kezde óz sheshimin tabýǵa tıisti máseleler de jetkilikti. Bul rette óńirdiń ekonomıkalyq áleýetin odan ári ósirý, otandyq jáne sheteldik ınvestorlardy tartý aýqymyn arttyrý, jańa jumys oryndaryn qurý jáne salyqtyq bazany odan ári keńeıtý sekildi jaýapty da kúrdeli mindetter tur. Osyǵan baılanysty óńirdegi salalyq basqarmalar men «Qazaq Invest» UQ ókildigi jáne «Aqtóbe» ÁKK AQ ekonomıkanyń ártúrli sektorlarynda ınvestısııalar tartý isiniń san túrli tásilderin qarastyra bilgenderi jón. Al ázirge bul iste olardyń tarapynan aıta qalarlyqtaı qarqyndy is-qımyl baıqala bermeıtinin de jasyryp qalýdyń jóni joq.
Ras, Dúnıejúzilik banktiń saraptamalyq qorytyndysy boıynsha Aqtóbe oblysy bıznes júrgizý jeńildigi boıynsha el óńirleri arasynda aldyńǵy oryndardyń birinde, ıaǵnı úshinshi orynda tur eken. Úshinshiniń aty úshinshi. Osy oraıda aqtóbelik ınvestorlar budan da bıik belesterge kóterilýi úshin bir jaǵadan bas, bir jeńnen qol shyǵara otyryp qımyldaı alsa, aldaǵy kezde bir trıllıon bes júz mıllıard tengeden asyp túsetin asa qomaqty mólsherde ınvestısııa tartý jónindegi oı-maqsattaryna jete alary anyq.
AQTО́BE
