Rýhanııat • 14 Qarasha, 2019

Senim hám serpin

91 retkórsetildi

Aǵylshynnyń memleket qaıratkeri Bendjamın Dızraelıdiń «Táýelsizdik alǵanymen otar bolǵan elder otarlyq qamytynan birjola qutyldy degen sóz emes» degen adamǵa túrpideı tıetin tujyrymy bar. Elimizdiń táýelsizdik alǵanyna jıyrma segiz jyl bolsa da memlekettilik taqyrybyn jıi jazyp, eldik máselesin qaýzaı beretinimiz de sol. «Otarlyq qamytynan», quldyq psıhologııadan birjola qol úzý úshin...

Ilgeridegi «Memleketshildik» taqyry­bymen jazylǵan maqalamyzda mynandaı sózder bar eken: «Memlekettiliktiń irgesin bekitip, onyń damý zańdylyqtarynyń qańqasy qazir qalanbasa, qazaq ultynyń basyna qaı kezdegideı úıirilgen qaýip bultynan aryldyq dep tolyqqandy aıtýǵa áli erterek. О́tken ǵasyrdyń basynda aıtqan Álıhan Bókeıhannyń sózderi áli kún tártibinen túsken joq. «Eger biz ózimizdi ózimiz qorǵaı almasaq, búlinshilik zoraıyp, qıynshylyqqa aınalǵanda, qazaq halqy qurban bolady». Búgingi kúnniń basty máselesi de ózimiz­di, memlekettiligimizdi qorǵap qalý eken­digi málim. Ult qaıratkeri Álıhannyń aıtqan­daryn búgingi álıhandar júzege asyra ala ma, bar gáp osynda» dep túıindeppiz.

Qazir de qazaq qoǵamynda syrtqy yqpal­dyń, syrtqy faktorlardyń yqpaly týraly kóp aıtylady. Árıne, jat jurttyń baılyǵyn jambasqa basýdy kókseıtin álemdik deńgeıdegi alpaýyttardyń yqpalyn joqqa shyǵarýǵa bolmaıdy. Áıtse de, olardyń qysymyn azaıtý úshin árbir memleket onyń aldyn alý múmkindikterin qarastyrýy kerek ekendigi túsinikti ǵoı. Sol sııaqty ishki yntymaq pen birlik jarasymdy bolsa, alystaǵynyń aıtaǵyna tek aqymaqtar ǵana eredi. Al bylaıǵy kúnde baryn baǵalaı biletin, tózim men sabyrdy boıyna sińire bilgen qazaq sııaqty halyq jat jurttyń jetegine ere qoımaıtyny taǵy anyq. Ábish Kekilbaevsha qaıyrar bolsaq, «Ishki jaǵdaı ońyp tursa, syrttan súıkengennen eshteńe kúıremeıdi».

«Ishki jaǵdaıdyń ońyp turýy» – halyq­tyń áleýmettik jaǵdaıyna, quqyqtyq qorǵalýy­na, qaýipsizdigine baryp tireledi. Áleýmet­tik ádilettilik ornyqqan qoǵamda syrtqy kúshterdiń iritki salýyna, halyq arasynda syna qaǵýyna múmkindik te qalmaıdy. Osy turǵydan alǵanda, joǵaryda áńgime arqaýyna aınalǵan memleketshildik máselesi aldan shyǵady. Iаǵnı, memleketshildik bılik pen halyqtyń ózara senimine súıengen baılanysy arqyly óristemek. О́zara senim memlekettiń órkenıetti damýyna serpin beredi.

Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti Qasym-Jomart Toqaevtyń «Syndarly qoǵamdyq dıalog – Qazaqstannyń turaqtylyǵy men órkendeýiniń negizi» atty Qazaqstan halqyna tuńǵysh Joldaýynda «Qoǵamdyq dıa­log, ashyqtyq, adamdardyń muń-muqtajyna jedel nazar aýdarý memlekettik organdar qyzmetiniń negizgi basymdyqtary sanalady» dep qadap aıtqan-dy. Másele Memleket basshysynyń aıtqanynyń múltiksiz oryndalýynda bolyp otyr ǵoı. Quzyrly organdar óz qyzmetin ashyq jaǵdaıda júrgizetin bolsa, halyqtyń muń-muqtajyna jetkilikti nazar aýdaratyn bolsa, jurtshylyqtyń kókeıinde kúmán-kúdik qalmas ta edi. Mınıstrler túgili qarapaıym memlekettik qyzmetshilerdiń ózinen jaýap alý adamdardy sarsańkesekke salyp qoıatyny bar. Kúrdeli máseleniń túıini tarqatylmasa, odan saıyn shıratyla túsedi emes pe?! Bılik ókiliniń ashyq áńgimeden boıyn aýlaq ustaýy, qarapaıym halyqtyń problemasyn sheshpek túgili tyń­daýǵa qulyqsyzdyq tanytýy buqaranyń túsinbestigin týdyrady. Jergilikti bılik ókilderiniń qulyqsyzdyǵy halyqtyń bılik ataýlyǵa degen senimsizdigine ákeledi. Osydan keıin qalyń buqaranyń memleketshildigi týraly qandaı áńgime qozǵaýǵa bolady?

Memleketshildik týraly áńgime qozǵal­ǵanda áýeli memlekettik qyzmet­shilerdiń oıǵa oralatyny da sol sebepti. Memleketshildiktiń ónegesin eń aldymen solar kórsetý kerek sııaqty kórinedi. Shyndyǵynda solaı bolýy kerek qoı. Biraq, qazynanyń qarjysyn maq­satsyz jumsap, jeke qajetine jaratyp, halyqtyń baılyǵyn ysyrapsyz paıdalanyp jatqandardy kórgende, olardyń mem­leket­shildik týraly paıym-túsiniginiń qaı deńgeıde ekenin kóresiń. Sóıte tura, ashyqtyqty, quqyǵyn talap etken halyqty memleketshil emessiń dep jazǵyrýǵa bola ma?

Álıhan Bókeıhan aıtqan «ózimizdi ózimiz qorǵaý» degenimiz – el táýelsizdiginiń tuǵyrly, yntymaǵynyń myqty bolýy, eń bastysy, bılik pen halyqtyń bir-birine degen senimi bolsa kerek-ti. Senim ǵana memleketshildiktiń rýhyn asqaqtata túspekshi. Ol úshin «Halyq únine qulaq asatyn memleket» óz fýnksııasyn tolyqqandy, adal atqarýy tıis.

Sońǵy jańalyqtar

Qazaq kúresi jańa kezeńge aıaq basty

Ulttyq sport • Búgin, 19:28

Basylym basshylary - Júsipbek AIMAÝYTOV (1889-1931)

Basylym basshylary • Búgin, 17:42

Elimizdiń basym bóligin tuman basady

Qazaqstan • Búgin, 17:01

Basylym basshylary - Smaǵul SÁDÝAQASOV (1900-1933)

Basylym basshylary • Búgin, 16:53

Almatyda Abaı klýby ashyldy

Rýhanııat • Búgin, 16:22

Basylym basshylary - Bernııaz KÚLEEV (1899-1923)

Basylym basshylary • Búgin, 14:55

Basylym basshylary - Támımdar SAFIEV (1892-?)

Basylym basshylary • Búgin, 11:28

Elordada Úsh arysqa eskertkish ornatyldy

Rýhanııat • Búgin, 11:14

Almaty álemdik qalalar qataryna qosylady

Aımaqtar • Búgin, 10:57

Atyraýlyqtar taǵy da úzdikter qatarynda

Aımaqtar • 13 Jeltoqsan, 2019

Uqsas jańalyqtar