Aımaqtar • 14 Qarasha, 2019

Qaıta oralǵan qumarshyq

251 retkórsetildi

Baǵzyda, deıdi bir ańyz, qasqyr jep ketken botasyn joqtap bozdaǵan arýananyń tulypqa qarap ısinip, jelininen saýlap aqqan ýyzy tam­ǵan jerge shóp shyǵypty. El ony qu­mar­shyq dep ataǵan.

Jurtty qy­nadaı qyrǵan jut pen asharshylyq ýaqytynda Naryn boıyn jaılaǵandar osy qasıetti ósimdiktiń arqasynda aman qaldy. Bul endi ańyz emes, aqıqat. Tynyshtyq pen toq­shylyqta ómir súrip jatqan biz úshin en daladaǵy eleýsiz bir ósimdiktiń máni joqtaı kó­riner. Biraq tarıhty tú­gendep, ótken­nen ǵıbrat alar sát bol­ǵanda jadymyzǵa oralar jaıttar bar. Sonyń biri – osy qumarshyq.

Aty aıtyp turǵandaı, qum arasynda ósetin shópti talqan qylyp talǵajaý etken el zulmat jyldar zobalańynda qı­yndyqqa des bermedi. Qumarshyqty dıirmenge tartyp, un alady, nan pi­siredi. Kelige túıip, jarmasynan kó­je da­ıyndaıdy. Sýǵa bóktirip, elekpen súzip alyp, qýyrylǵan dánnen talqan ja­­saıdy. Bir qasıeti, qumar­shyqtan ázirlengen taǵamnyń bári de qunarly keledi.

«Qumarshyqty aıtqanda sonaý otyzynshy jyldardyń oırany, ashtyqtyń azaby eske túsedi. Tańdaıǵa basar túıir dán izdep tentiregen, ózegi talyp, kózi qa­raýytqan ýaqytta qumarshyqqa aýyzy jetkenderdiń tamyry qaıyra búlkildep soǵyp ketkeni ańyz emes, shyndyq. Qumdy aımaqta tamyr tart­qannyń eń kıelisi – qumarshyqty umyt qaldyrmaı, sońǵy jyldary biraz ıgi sharalar jasalýda», – deıdi Ja­zýshylar odaǵynyń múshesi Tańatar Dárelov. Bul sózimizge negiz de bar. Ja­qynda ǵana Atyraýdyń eń kórnekti kóshesinde turǵan halyq jazýshysy, Memlekettik syılyqtyń laýrea­ty Fa­rıza Ońǵarsynova eskertkishiniń janynan taǵy bir sáýlettik kompozısııa oryn aldy. «Qumarshyq dáni» dep atalǵan músindik-sáýlet kompozısııasy – ult tarıhyna qoıylǵan eskertkish. Onyń avtory – belgili jýrnalıst Tur­syn Qalımova. Bıiktigi 4 metrden asatyn eskertkishti daıyndaýǵa  Sý­ret­shiler odaǵynyń músheleri Rınat Ábenov, Amanjol Múkenov, Asylbek Mu­hamedjanov, Roman Tıtýshınder úles qosqan.

Qumarshyqqa arnalǵan taǵy bir sharany Parlament Senatynyń depýtaty Sársenbaı Eńsegenov uıymdastyrdy. Oblys ortalyǵyndaǵy «Aqjelken» shyǵarmashylyq ortalyǵyna jınalǵan óńirdiń zııaly qaýymy qasıetti ósimdik týraly keńinen áńgime qozǵap, balalyq shaqtarynyń dáminen aýyz tıdi. «2013 jyly aýylǵa kelgenimde qumarshyqtyń talqanyn alyp, elordaǵa Farıza Oń­ǵar­synova apamyzǵa aparyp berge­nimde, qatty qýanyp edi. «Talaı jegen qumarshyǵym» dep tolqyǵany esimde. Osy ósimdikke eskertkish qoıý týraly oıym bar ekenin aıtqanymda apaı quptap, «Eskertkish qoısań, astyndaǵy aq shaǵyldy umytyp ketpe, teńizdiń tolqynyndaı bolyp tursyn», dedi. Ol kisi ómirden ótkennen keıin «Apaıdan qalǵan amanat» degen maqala jazdym, deıdi Sársenbaı Eńsegenov. Sol arman-amanatty aıaqasty etkisi kelmegen senator qumarshyqqa arnalǵan eskert­kish daıyndalyp jatqanyn, «Atyraý-Astrahan» tas jolynyń boıyna ornatý josparynda bar ekenin atap ótti.

«Qaıta oralǵan qumarshyq» atty sharada Qurmanǵazy, Isataı, Mahambet aýdandarynan kelgen qatysýshylar túrli dám daıyndaýdan synǵa tústi. Ásirese Isataı aýdanyndaǵy «Áıtish» qumynan kelgen Gúlpara Jubaeva baıqaýǵa aıryqsha daıyndalypty. Qumarshyq ósetin jerdiń qumyna deıin ákelgen ol saıystyń birinshi júl­desin jeńip aldy. Qurmanǵazy aýda­nyndaǵy Qoshalaq eldi mekenine joly túsken jannyń Márııa ájege sálem bermeı ótpeıtini kemde-kem. Qashanda dastarqany berekege toly áje qumarshyqtan da dámdi taǵamdar ázirleıtinin kórsetip, ekinshi oryndy ıelendi. Júldeniń úshinshi tuǵyrynan maham­bettik Mustahıma Álıeva kó­rindi. Basqa da qatysýshylardyń bar­lyǵy syılyqtarǵa ıe boldy.

 

ATYRAÝ

 

Sońǵy jańalyqtar

Elimizdegi eń jas qusbegi

Qoǵam • Búgin, 06:05

Aqqorǵan oqıǵasy

Tanym • Búgin, 05:50

Ulaǵatty ustaz ustyny

Rýhanııat • Búgin, 05:35

Stýdentter durys tamaqtana ma?

Qoǵam • Búgin, 05:30

Qarjy pıramıdasynyń qarmaǵy

Qoǵam • Búgin, 05:05

Saqtandyrý segmenti básekege daıyn ba?

Ekonomıka • Búgin, 05:01

Talpaq tanaý da tabys kózi

Ekonomıka • Búgin, 05:00

Alyp tıin tórge ozdy

Aımaqtar • Keshe

18,6 mıllıonǵa jettik

Qazaqstan • Keshe

KHL: «Barys» jeńiske jetti

Hokkeı • 15 Aqpan, 2020

Qyzylordada eske alý mıtıngisi ótti

Aımaqtar • 15 Aqpan, 2020

Jol qurylysynan tabylǵan aqaý kóp

Aımaqtar • 15 Aqpan, 2020

Aqtóbede avtobýs aýdaryldy

Aımaqtar • 15 Aqpan, 2020

Bıyl BQO-da 1710 páter beriledi

Aımaqtar • 15 Aqpan, 2020

Jer silkindi

Qazaqstan • 15 Aqpan, 2020

Uqsas jańalyqtar