Qor aldynda úlken mindetter tur

Otyrys barysynda osy jyl­dyń mamyr aıynda ótken Keńeste berilgen tapsyrmalardyń oryndalý barysy qaraldy.

– «Samuryq-Qazyna» qory elimizdiń ulttyq ekonomıkasynda erekshe ról atqarady. Qordyń aldynda úlken mindetter tur. Bıyldyqqa bul Keńestiń ekinshi otyrysy, – dedi Elbasy.

Keńeste «Samuryq-Qazyna» UÁQ» AQ basqarma tóraǵasy A.Esi­mov, «QTJ» UK» AQ bas­qar­ma tóraǵasy S.Myńbaev, «Qaz­MunaıGaz» UK» AQ basqar­ma tór­aǵasy A.Aıdarbaev, «Qaz­atom­ónerkásip» UAK» AQ bas­qarma tóraǵasy G.Pırmatov baıan­dama jasady.

Usynylǵan aqparatty tyń­daı kele, Nursultan Nazar­baev Qor basshylyǵy júıe­li máselelerdi sheship, óndiris­tik kórsetkishter men ındıkator­lar­dyń oń dınamıkasyna qol jetkizgenin atap ótti.

– Byltyr Qordyń taza kirisi 2017 jylǵy deńgeımen salys­tyrǵanda 88 paıyzǵa artty. Bıyl taǵy 40 paıyz ósimdi baı­qap otyrmyz. Osy jylǵy 9 aı­dyń kórsetkishi byltyrǵy bir jyl­dyq kórsetkishten joǵary. Bul jaqsy dınamıka. Ákim­shilik jáne basqa da tıimsiz shyǵyn­dardy júıeli túrde azaı­typ jatyrsyzdar. Munyń barly­ǵy quptarlyq jumys, – dedi Qa­zaqstannyń Tuńǵysh Prezı­denti.

Elbasy birlesken kásip­oryn­dardaǵy memlekettik úlesterdi tıimdi basqarýdy qamtamasyz etýdiń mańyzdylyǵyna toq­taldy.

– Qor 268 mıllıard teńge ta­za aqshalaı kiris túsirip, memle­ketke 70 paıyzyn, ıaǵnı 190 mıl­lıard teńge ákeldi. Bul ót­ken jylǵy kórsetkishten 2 ese kóp. Son­daı-aq aqshalaı túr­de dı­vı­dendter mólsheri 5 ese ósti. Mu­ny­men shektelip qalmaı, osy baǵyttaǵy jumysty jalǵastyrǵan jón, – dedi Nursultan Nazarbaev.

Sonymen birge Qazaq­stan­nyń Tuńǵysh Prezıdenti munaı-gaz jáne hımııa ónerká­sibi salalaryndaǵy tıimsiz ýchas­ke­lerdegi óndiristi yntalan­dyrýdyń jańa tetikterin engizý nátıjesine nazar aýdardy.

– Jańa tetikterdi engizý arqyly óndiris kólemin ulǵaıtý men áleýmettik máselelerdi sheshýden bastap, qajetti qorlar úlesin ulǵaıtýǵa deıingi keshendi mindetter sheshilýde. Úkimet bul tásilderdi zerttep, qoldaý kór­setýi qajet, – dedi Elbasy.  

Sondaı-aq otyrys barysynda Qor kompa­nııalarynyń IPO-ǵa shyǵýy jáne satyp alýlardyń tıimdiligin qamtamasyz etý máse­leleri talqylandy.

–  Bir kózden satyp alý shamamen 1,5 ese qysqardy jáne básekege qabiletti satyp alý kóle­mi 4 ese ósti. Nátıjesinde únem­dilik te artty. Búginde únem­delgen qarajattyń kólemi 130 mlrd teńgeden asady, – dedi Nursultan Nazarbaev.

Elbasy «Samuryq-Qazyna» AQ-nyń 2018-2028 jyl­darǵa arnalǵan damý strategııasyn iske asy­rýd­yń oń nátıjelerine toqtalyp, Qor kompanııa­larynyń qarjylyq jaǵdaıyn jaqsartýǵa jáne je­keshelendirý josparyn odan ári iske asyrýǵa ba­ǵyttalǵan usynystardy qarastyrýdyń mańyzdy­lyǵyn atap ótti.

– «Samuryq-Qazyna» – ulttyq ál-aýqat qory. Son­­dyqtan biz Basqarý keńesi men Dırektorlar keńesi retinde turǵyndar men bıznes ókilderi tarapy­nan Qor qyzmetine degen senimdi arttyrý maqsatynda júıeli jumystar júrgizýimiz qajet. Azamat­tar munyń bári Qazaqstanǵa jáne bizdiń halqy­myzǵa tıesili ekenin túsinýi kerek, – dep qorytyndylady Elbasy.

Ahmetjan ESIMOV, «Samuryq-Qazyna» UÁQ» AQ Basqarma tóraǵasy:

– Qordyń operasııa toby júrgizgen jumystyń negizgi maqsaty kompanııa ónimdiligin arttyrý, turaqty damýdy qamtamasyz etýdi basqarý bolatyn. Atalǵan mindetter transformasııanyń jańartylǵan baǵdarlamasyna negizdelip jasaldy. Bul baǵdarlamanyń oryndalýy barysynda jahandyq trendter men talaptar eskerilip, bıznesti sıfrlandyrý basty nazarǵa alyndy. Sonymen birge jańa IT tehnologııalardy jasaqtaý da qarastyrylǵan. Osy oraıda kompanııada kólemdi IT aýdıt júrgizilip, onyń áleýeti anyqtaldy. Jumys nátıjesinde tıimsiz sheshimderdi engizýge 60 mlrd teńge kóleminde qarjy jumsalǵany boljandy.

Sonymen qatar qarjy jaǵynan utymdy birneshe joba iske asyryldy. Mysaly, «Qazaqstan Temir Joly» kompanııasynda joldardaǵy aqaýlardy tekserý jıiligi 12-ge ósti. Nátıjesinde, joldardyń sapasy 90 paıyzǵa jaqsarady. Mundaı jetistikterge mobıldi dıagnostıkalyq keshenderdi qoldaný nátıjesinde jettik. Qordy tıimdi basqarýdy qamtamasyz etý úshin basqarý deńgeıin qysqartý men profılden tys aktıvterden shyǵý sharalary atqaryldy. Osydan dál bir jyl buryn, ıaǵnı 2018 jyldyń 14 qarashasynda «Astana» halyqaralyq qarjy ortalyǵynda «Qazatomónerkásip» aksıonerlik qoǵamynyń aksııalarynyń satylýy jóninde habarlanǵan bolatyn. Osy ýaqytqa deıin aksııalardyń baǵasynyń ósýinen kompanııa kapıtalızasııasy da jarty mıllıard dollarǵa ósti.

Ulttyq bank satylym kezinde «Biryńǵaı jınaqtaýshy zeınetaqy qory» AQ portfelin 150 mln dollarǵa alǵan bolatyn. Nátıjesinde, zeınetaqy qoryna 21 mln teńge kóleminde qarjy alyp keldi. Bul kompanııa tarıhyndaǵy eń tıimdi salym boldy. Kelesi jyly Air Astana, «Qazaqtelekom» AQ, «Samuryq-Energo» AQ aksııalary satylymǵa shyǵady.

Saýat MYŃBAEV, «Qazaqstan Temir Joly» UK» AQ Basqarma tóraǵasy:

– О́ndiristik kórsetkishter boıynsha jos­parǵa saı jumys isteldi. Júk aınalymynyń kórsetkishi byltyrǵa qaraǵanda joǵary. Jo­laýshylar aınalymynda vagondardyń jet­peıtini anyqtaldy. So­nymen birge qajet­ti sharalarǵa qarjynyń jetis­peýshiligi, tranzıt­ti júktiń kólemi ulǵaı­tylǵany, sonyń ishinde Qy­taı-Eýropa, Qytaı-Ortalyq Azııa, Transkaspıı baǵyty men keri baǵyttaǵy tran­zıtterdiń ulǵaı­ǵany aıtyl-
dy.

Qarjy kórsetkishterine kelsek, kompanııada operasııalyq jumystardyń óskeni, kredıttik qaryzdardyń azaıǵanyna nazar aýdaryldy. Bul «Qazaqstan Temir Joly» kompanııasy óz mindet­terin tolyqtaı oryndap jatqanyn bildiredi. Qa­ryz­ǵa qatysty másele áli de bar. Osy baǵytta júr­gi­zilýi tıis jumystarǵa, tranzıt kólemin arttyrý, sonymen birge kompanııanyń qarjy men óndiris­tik kórsetkishin jaqsartýǵa qatysty tapsyr­malar berildi.

Alık Aıdarbaev, «Qaz­MunaıGaz» UK» AQ basqar­ma tór­aǵasy:

– Toǵyz aı qorytyndysy boıynsha «Qaz­MunaıGaz» kompanııasy munaı men gaz kondensaty óndirisi, munaı óńdeý men ony tasymaldaý bo­ıynsha oń dınamıkany saqtap keledi. Bıylǵy taza paıda byltyrǵymen salystyrǵanda anaǵurlym joǵary.

Sonymen qatar Elbasyna iri ınvestısııalyq jobalardyń iske asyrylyp jatqany baıandaldy. Sonyń ishinde «Saryarqa» gaz qubyry jelisiniń aıaqtalǵany aıtyldy. Elbasy óz Joldaýynda osy gaz qubyry týraly aıtqany belgili. Jyl sońyna deıin gaz qubyry synaqtan ótedi. Iаǵnı, rekordtyq az ýaqyt ishinde gaz qubyry qurylysy aıaqtalyp otyr.

Budan bólek óndiristik qýattylyǵy jylyna 500 myń tonnany quraıtyn 2,6 mlrd dollarlyq polıpropılen zaýytynyń qurylysy 2021 jyly aıaqtalady.

Al polıetılen zaýyty endi ǵana bastaldy. Zaýyttyń qazir tehnıkalyq-ekonomıkalyq negiz­demesi jasalyp jatyr. Bul zaýyttyń óndiristik qýattylyǵy jylyna 1,2 mln tonnany quraıdy. Zaýyttyń quny 6 mlrd dollardan asady. Qurylysy 2026 jyly aıaqtalady.

Pıter Foster, «Eır Astana» áýe kompanııasynyń prezıdenti:

– О́tken jyldyń 2 qarashasynda Elbasynyń bergen tapsyrmalarynyń oryndalý barysy týraly áńgimelestik. Atap aıtar bolsaq, ol kezde biz Fly Arystan kompanııasyn qurý týraly tapsyrma alǵan edik. О́zderińiz biletindeı, atalǵan áýe kompanııasy 1 mamyr kúni ashyldy. Sodan beri 5-6 aıdyń ishinde kompanııanyń jetistikteri men kórsetkishteri eń batyl degen boljamdardan asyp ketti.

Tarıfterge keler bolsaq, qazirgi tańda ortasha baǵa 13 myń teńgeniń aınalasynda. Bul álem bo­ıynsha eń tómengi baǵalardyń biri. Sonymen qatar kompanııa ushaqtarynyń barlyǵy derlik lyq toly ushady. Máselen, qazirgi tańda ushaqtardyń tolý kórsetkishi ortasha eseppen 94 paıyzdy quraıdy. О́tken aptada biz 500 myńynshy jolaýshyny tasymaldadyq.

Qazirgi tańda kompanııa álemdegi eń qarqyndy ósip kele jatqan kompanııalardyń biri. 2002 jyly ashylǵan Air Astana búginde úlken jetistikterge jetip otyr.