Rýhanııat • 15 Qarasha, 2019

Qııanatqa qarsy turǵan gazet

109 retkórsetildi

Qazaqtyń mańdaıyna bitken marǵasqa tulǵalary qyzmet etken «Egemen Qazaqstan» gazeti bıyl óziniń 100 jyldyq mereıtoıyn barynsha sán-saltanatpen atap ótip jatyr. Elimizdiń bas gazeti osy kezeńderde nebir tarıhı sátterdi bastan ótkergeni anyq. Talaı adamnyń taǵdyryna aralasyp, ádilet jolynda qurban bolǵan azamattarǵa qamqor bolǵany da ras. Tipti bizdiń otbasymyzǵa qıyndyq týǵan sátte de kómekke kelgen edi bul basylym. Taǵdyrdyń jazýyna qarasaıshy, búginde marqum bolǵan ákemniń basyna túsken aýyrtpalyqty jeńildetýge septigin tıgizgen el gazetinde qyzmet etý baqyty bizge buıyrypty. Biz úshin bul – zor maqtanysh hám jaýapkershilik bolsa kerek.


Osy oraıda ǵasyrdan ǵasyrlarǵa qulash urǵan gazettiń mereıtoıy qarsańynda esimizde qalǵan bir oqıǵany baıandap bersek dep otyrmyz.

«Egemenmen» qara tanyǵannan beri jaqsy tanys­pyz... 

Ákem Ǵalymbek Gakashauly Tor­ǵaıdaǵy 1864 jyly Ybyraı babamyz negizin qalaǵan mektepte qazaq tili men ádebıeti pániniń mu­ǵalimi bolyp 40 jyl jumys is­tedi. Úıimizge kún qurǵatpaı bir­neshe gazet-jýrnal kelip tu­ratyn. Basylymdar bastaýynda «Egemen Qazaqstan» turǵany anyq. Ákem oqyp bolǵan gazet-jýr­naldaryn maǵan qaraı ysyrady. Ári qaraı men oqı bastaımyn... Kúndegi ádet – osy. 6-synyp­tan bastap jýrnalıst bolýdy armandap júrgendikten be, áıteýir sol kezderde ár maqa­laǵa, onyń qandaı aıdarmen be­rilgenine erekshe nazar aýda­ratyn edim. Iá, 90-jyldary «Egemen»-de «Dat!» degen aı­dar­dyń bolǵany áli esimde. Jadymda jattalatyndaı jóni de bar.

Ákem birde mektepten kóńilsiz oraldy. Jumy­synda jaısyz oqı­ǵa bolǵanyn qabaǵynan-aq bilip otyrmyz. Sóıtsek, mektep basshylyǵy jumysynan shyǵaryp jiberipti. Zańsyz! Soǵan qapalanyp kelip turǵan beti eken. Bárimiz úrpıisip qal­dyq. Sol kez naryq zamany edi ǵoı. Eldiń kúnkórisi tómen. Endi qaıt­tik?..

Ákem mektep dırektoryna is­tep otyrǵan bul tirlikteriniń zańsyz ekenin aıtyp, qansha tú­sindirse de, miz baqpaǵanǵa uq­saıdy. Sheginerge jol joq. О́mir boıy ádiletti, aqıqatty tý etip kótergen ákem úshin bul oqı­ǵa úlken soqqy bolyp tıgeni anyq. Aqyry 1999 jyly mektep ákimshiligimen sottasyp, je­ńip shyǵady. Sot sheshiminde: «Y.Altynsarın atyndaǵy mektep ákimshiligi Qazaqstan Res­pýb­lıkasy ETZK-nyń 33-baby, 1-tarmaǵyn óreskel buzyp otyr. Ábilqaıyrov Ǵalymbekti burynǵy Y.Altynsarın atyn­daǵy mekteptegi jumysyna qaı­ta ornalastyrýǵa jáne lajsyz bos júrgen ýaqytyna 21744 teńge óndirýge... Talap-aryz­dy qanaǵattandyrýǵa jatady», – dep jazylypty. Biraq dı­rek­tordyń tireýi bar ma, álde jo­ǵarydan berilgen tapsyrmany oryndap otyr ma, kim bilgen, sot sheshimin oryndaýǵa da asyqpapty. Osyndaı qııanatqa shy­damaǵan ákem endi «Egemen Qazaqstannan» úlken úmit kútti. Qorǵan bolar dep gazet redaksııasyna hat jazdy. Ondaǵy Halıma О́teshova esimdi zańger mektep basshylyǵynyń áreketi zańsyz ekenin aıtyp, gazet arqyly jaýap jazyp jiberipti. Osyǵan qýanǵan ákem mektep dırektoryna zańgerdiń jaýabyn kórsetse, ol murnyn shúıirip, «Egemen» óti­rik jaza beredi» degen sarynda mińgirlepti. Bul endi shekten shyqqandyq edi. Ákem amalsyzdan qolyna qalam alyp, bas basylymǵa shaǵyn maqala jazyp jiberdi. Kóp keshikken joq. «Egemen Qazaqstan» ótirik jaza beredi» dep, gazet zańgerine senbeıtin, sot sheshimin oryndamaıtyn dırektordy kim tártipke shaqyrady?!» degen maqala «Dat!» aıdarymen jarq ete qaldy. Sol maqalada «...Arandatyp otyrǵanym emes, dál osylaı dedi...» degen sóılem bar edi. Bir qyzyǵy, birneshe kúnnen keıin «Egemende» «Dál osylaı dedi» degen jańa aıdar paıda boldy. Bálkim, kezdeısoqtyq bolar, áıteýir, osy aıdar da esimde jattalyp qalypty.

Maqala jaryq kórgennen keıin kóp keshikpeı ákem jumysyna qaıta qabyldandy.

Mine, meniń ómirimde «Egemen Qazaqstan» gazeti osyndaı jarqyn mysalmen jadymda jattalyp qalǵan edi. «Egemen» degende jazyqsyz qııanat kórgen ákem týraly osy oqıǵa eske túsedi.

Ákemniń arýaǵy bir aýnap túsken shyǵar...

Sońǵy jańalyqtar

Kúlki kerýeni № 24

Rýhanııat • Keshe

Reıtıngte joǵarylady

Kásipqoı boks • Keshe

«Altyn saqa» úzdikteri anyqtaldy

Ulttyq sport • Keshe

Qazaq áni Nıý-Iorkte shyrqaldy

Rýhanııat • Keshe

Uqsas jańalyqtar