Sortań jer sharýashylyq sory

Sońǵy derekter boıynsha, elimiz­diń keıbir oblystarynyń terrı­torııasynyń 30-40 paıy­zy qunarsyz. Jer anany saýyq­tyrýǵa baılanysty arnaıy zań qabyldaý kerek degen mamandar aldaǵy on shaqty jylda bul kórsetkishterdiń ulǵaıyp ketý qaýpi bar eken­digin aıtady.

О́.Ospanov atyndaǵy Qazaq topy­raq­taný jáne agrohımııa ǵylymı-zertteý ınstıtýtynda osy taqyrypta ótken kon­ferensııaǵa onnan astam ǵy­lymı-zertteý ınstıtýtynyń ǵalym­­dary qatysyp, sor­tań jerlerdi saýyq­tyrý máse­le­sin talqylady. Aýyl sharýa­shylyǵy ǵylymynyń doktory Abdolla Saparuly ekono­mı­­kalyq kór­setkishterdi ne­gizge ala otyryp, jerdiń tuz­daný saldaryna toqtaldy.  Maman­dar sortań qabattardy joıý úshin topyraqtyń qunaryn saq­taý týra­ly zań qajet deıdi. Osyn­d­aı zań Eýropa elderiniń b­á­rinde bar. Kedendik odaqqa kire­tin Reseı men Belarýste de jer­di qorǵaıtyn zańdar qabyl­danǵan. Atalǵan elder aýyl sha­rýashylyǵy ónimderin óndirýde bizden oq boıy ozyp keledi. 

Konferensııada sóz alǵan aýyl sharýashylyǵy ǵylymy­nyń doktory S.Asylseıituly sharýalardyń qolyndaǵy teh­nıkalardyń jyldan-jy­lǵa tozyp bara jatqany sharýa­shy­lyqtyń damýyna kedergi keltire­ti­nin atap ótti. Búginde zamanaýı teh­no­logııalardy engizý, salany sıfrlan­dyrý ýaqyt talaby. Al tozǵan teh­­nı­kasynyń betine qarap otyr­ǵan sharýa­nyń jaǵdaıy turaq­ty emes, kóli­gi isten shyq­sa tabysy da azaıady. Bul ba­ǵyt­ta aımaqtaǵy ákimdikter ar­naıy monıtorıng júrgizip, sharýa­lardyń ujym bolyp eńbek etýine qoldaý kórsetkeni abzal. Sharýalarǵa tehnıkalardy lızıngpen alý barysynda da pa­ıyz jeńildikterin jasaý biraz jyl­dan beri kún tártibinen túspeı keledi.

Osy oraıda daqyldarmen qatar jemis-jıdek, kókónis alań­­daryndaǵy topyraq qu­naryn saqtaýda bilikti mamandar tájirıbesi qajettigin qoz­ǵaǵan ǵalymdar ónimdilikti art­tyrýdy maqsat etetin sharýa­shylyqtar aldaǵy jyldarda topyraqty saýyqtyrý másele­sine sergek qaraý tıistigin aıtady. Qunary mol topyraq – sa­lamatty densaýlyqtyń ke­pili. Sonymen qatar topy­raq­­tyń qunaryn arttyrýda aýys­paly egisterdiń mańyzy bar. О́ńdelgen egistik jerlerge kóp­jyldyq shóp ósirý men aralyq daqyldardy jasyl tyńaıtqysh retinde paıdalaný, taǵy bas­qa keshendi baptaý jumystary organıkalyq quramdy qalpy­na keltirýge múmkindik bere­di. Jer jamylǵysyn sortań­­nan aryl­tý máselesin qozǵaǵan B.Jek­sen­bın, B.Ámirov, basqa da mamandar topyraqty zań­men qor­ǵaý kóptegen túıtkildi máse­leniń sheshilýine yqpal etedi dep atap ótti.

 ALMATY