Rýhanııat • 20 Qarasha, 2019

Kóneden kelgen kónek

51 retkórsetildi

Batys Qazaqstan oblysy Shyńǵyrlaý aýdandyq tarıhı-ólketaný mýzeıinde turǵan osy jádiger kelýshilerdiń nazaryn ózine tartady. Teriden jasalǵan «sháınektiń» syryn bizge mýzeı meńge­rýshisi, ólketanýshy Tilegen Qalıev aıtyp berdi.

– Bıe saýýǵa arnalyp shıki teriden jasalǵan bul ydystyń ataýy – kónek. Bıe saýǵanda baýyn bilekke ilip, túbin tizemen tirep turady. Kó­nek óte jeńil, ári metall ydys sııaqty dańǵyr­lap dybys shyǵarmaıdy. Bıe shoshymaı, titirkenbeı, erkin ıip, sútti mol beredi, – deıdi Tilegen Kenjetaıuly.

Kón teriden jasalǵan ydystyń kóne qazaq turmy­synda keń qoldanylǵanyn «Kónekten shoshyǵan bıe ońbas, kópten bólingen úı ońbas» degen maqal, «kónekteı bolyp isip ketti» degen anyqtaýysh sózder de dáleldep tur.

Bir qyzyǵy, Batys Qazaqstan oblysynyń Aqjaıyq aýdanynda Kónekketken degen úlken aýyl bar. Ol – «Egemen Qazaqstan» gazetiniń ǵasyrlyq tarıhynda izi qalǵan, 1926 jyly «Eńbekshi qazaq» gazetin basqarǵan qoǵam qaı­ratkeri Oraz Isaevtyń týǵan jeri. Jaıyq óze­niniń jaǵasynda ornalasqan eldimekenniń ataýy da dál osy kónekke baılanysty shyqqan eken.

Ras, qazir bul kónek Shyńǵyrlaýda mýzeı jádigeri ǵana bolyp tur. Degenmen, Aq Jaıyq óńirinde ulttyq dástúrdi, kóne turmys kýágerlerin tiriltýdi oılap júrgen zamandastar da az emes eken. Mysaly, Qaratóbe aýdany, Hankól aýylyndaǵy orta mekteptiń tehnologııa páni muǵalimi Aıdana Qadyrǵalıeva «Teri óńdeý jáne odan buıym jasaý» atty sabaq ótki­zip, oqýshylarǵa teri óńdep, odan torsyq, kónek, t.b. buıym jasaý týraly túsinik bergen. Al Oral qa­lasynyń irgesinde sońǵy jyldary bıe baı­lap, shahar turǵyndaryn saýmal men qymyzǵa qaryq qylǵan Aqylbek pen Aqmonshaq Ishanovtar sharýashylyǵy janynan shaǵyn etnoaýyl jasaýdy josparlap otyr. Teri óńdep, at ábzelderin ózi jasaı beretin Aqylbek bola­shaqta kónek sekildi kóne ydys­ty da qolǵa alýdy oılaıdy. Múmkin ol etnoaýyldyń ataýy «Kónekkelgen» bolyp qalýy da múmkin.

 

Batys Qazaqstan oblysy

 

Sońǵy jańalyqtar

Kitaphana kóbeıgen elde qylmys azaıady

Ádebıet • Búgin, 15:14

Zańsyz qarý-jaraq satqandar sottaldy

Qoǵam • Búgin, 12:50

Igerilgen ınvestısııanyń ıgiligi

Aımaqtar • Búgin, 12:37

Taraz: Bilim oshaǵyndaǵy zańsyzdyqtar

Aımaqtar • Búgin, 11:20

Abaıdyń dombyrasy qandaı bolǵan?

Abaı • Búgin, 11:09

Uqsas jańalyqtar