Rýhanııat • 21 Qarasha, 2019

Abaı toıy taǵylymdy sharalarmen este qalýy tıis

145 retkórsetildi

Shyǵys Qazaqstan oblysynyń ákimi Danıal Ahmetovpen áńgime

Abaı toıy – eldik toıy

– Danıal Kenjetaıuly, eń áýeli ýaqytyńyzdyń tyǵyz­dy­ǵyna qaramastan suhbat be­rýge keliskenińizge alǵys bil­diremiz. 2020 jyl – elimiz úshin erekshe jyl, uly Abaıdyń 175 jyldyq mereıtoıy. О́ńirde úlken mereıtoıǵa ázirlik qalaı júrip jatyr? Áńgimemizdiń álqıssasyn osydan bastasaq.

– Rasynda, aldaǵy jyl oblysymyz úshin ǵana emes, elimiz úshin de mereıli datalarǵa toly jyl. Árıne «tas túsken jerine aýyr» demekshi halqymyzdyń dara perzenti, uly aqyn Abaı Qunanbaıulynyń 175 jyldyq mereıtoıyn joǵary deńgeıde atap ótýge týǵan topy­raǵy úlken jaýapkershilikpen ázirlenip jatqany aıtpasa da túsinikti bolar. О́zderińiz jaqsy bilesizder, Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev sáýir aıynda oblysymyzǵa jumys saparymen kelgende uly Abaıdyń murasy «Rýhanı jańǵyrýdyń» mańyzdy baǵdaryna aınalýy qajettigin, tarıhı datany tutas el bolyp, aqyl-parasatpen, salıqaly deńgeıde atap ótý kerektigin, aqyn murasyn jastardyń sanasyna sińirý, oı-tolǵamdaryn keńinen dáripteýdiń mańyzy zor ekendigin aıtqan bolatyn. Odan keıin kóp ýaqyt ótpeı Memleket basshysynyń «Abaı Qunanbaıulynyń týǵanyna 175 jyl tolýyn merekeleý týraly» Jarlyǵy shyǵyp, aqyn mereıtoıyn daıyndaý jáne ótkizý jónindegi memlekettik komıssııa qurylǵany belgili. Oblysymyzda Prezıdent Jarlyǵyn júzege asyrý maqsatynda arnaıy tujy­rymdama men aımaqtyq is-sharalar jospary ázirlenip, is-sharalardy daıyndaý jáne ótkizý jónindegi jumys komıssııasy quryldy. Onyń quramyna tarıhshylar, abaı­tanýshylar, ǵalymdar, jazýshylar, qoǵam qaıratkerleri, jýrnalıster endi.

Josparǵa engen is-sharalar kesheniniń negizgi maqsaty – Abaı­dyń kópqyrly fılosofııalyq já­ne shyǵarmashylyq murasyn jan-jaqty ashý arqyly álemdik qoǵamdastyqqa Qazaqstannyń kóp­ultty táýelsiz memleket re­tinde gý­manızmniń, beıbit­shiliktiń, dostyq pen jasampaz­dyqtyń joǵary ıdeal­daryna adal­dyǵyn kórsetý. Elimizdiń Tuńǵysh Prezıdenti Nursultan Nazarbaevtyń osydan jı­yrma bes jyl buryn aıtqan:     «...Abaı halqymyzdyń adal da ashyq peıilin aıqyn kórsete otyryp, álem halqyn beıbitshilik pen kelisimge shaqyrǵan...» degen sózderi qazir de asa ózekti. Osy rette aldaǵy jyldyń poetıkalyq negizgi urany retinde Abaıdyń qara sózderiniń ishindegi: «Adamzattyń bárin súı baýyrym dep…» keletin dáıek­sózin belgileýdi usynamyz. Abaı toıy taǵylymdy sharalarmen este qalýy tıis. Sondyqtan da bilim, ǵylym, óner, ádebıet, sport jáne týrızm salalaryna baǵyttalǵan is-sharalar kesheni aqyn babamyzdyń dál osy rýhanı ósıetin negizge alǵany jón.

«Abaıtaný» kabınetteri ashylady

– Sonda aqyn mereıtoıy óńirde bir emes, birneshe salany qamtıdy ǵoı.

– Iá. Máselen, bilim salasynda mynadaı aýqymdy is-sharalar kesheni josparlanǵan. Sonyń biri – Qaraýyl aýylyndaǵy uly aqynnyń aty beriletin 300 oryndyq jańa mekteptiń qury­lysy. Ekinshiden, osy jyldyń sońyna deıin joǵary oqý oryndary men ǵylymı-zert­teý ıns­tı­týttarynyń abaıtanýshy ǵa­lymdaryn tarta otyryp, oblys­tyń mektepteri men kol­ledjderine arnalǵan «Abaıtaný» kýrsy bo­ıynsha avtorlyq óńirlik baǵ­darlama men oqý-ádistemelik keshe­ni ázirlenedi. Bilim jáne ǵylym mınıstrliginiń qoldaýymen «Abaı­taný» elektıvti kýrsy 2020 jyldyń qańtarynan bastap mek­tep­terdiń 5-8 synyptaryna jáne oblystyń eki pedagogıkalyq kolledjine engiziledi. Bul shamamen 75 myńnan astam adamdy qamtıdy.

Sonymen qatar kelesi jyl­dyń qyrkúıegine deıin 277 tolyq kom­plektili mektep pen eki peda­gogıkalyq kolledjde materıaldyq-tehnıkalyq bazasy jabdyqtalǵan «Abaıtaný» kabınetterin ashý josparda bar. Aldaǵy jyldyń sáýir aıynda Abaıdyń shyǵarmalaryn nasıhattaý maqsatynda mektep oqýshylary men kolledjder, joǵary oqý oryndary stýdentteri arasynda oblystyq IT-hakaton ótkizý josparlanǵan. Mádenıet salasynda Kembrıdj ýnıversıtetimen (Ulybrıtanııa) úsh aı boıy (26 mamyrdan 16 tamyzǵa deıin) «Uly dala altyny» kóshpeli arheo­lo­gııalyq kórmesin ótkizý bo­ıyn­­sha kelisimge keldik. Kórme aı­maqtyń arheologııa salasynda bes jyl qatarynan júzege asyrylyp kele jatqan ǵylymı-zertteý jumystarynyń nátıjelerin usy­natyn bolady. Bul kórmeniń bir bólimi retinde «Uly dalanyń uly esimderi» ekspozısııasy tanystyrylady. Kórme sheńberinde sırek kitaptar qorynyń, onyń ishinde Abaıdyń latyn grafıkasyndaǵy shyǵarmalary kórsetilmek.

Al tamyz aıynda aqynnyń týǵan jerinde tanymal sheteldik jáne otandyq qylqalam sheberleriniń qatysýymen «Abaı – uly oıshyl» taqyrybynda sýretshilerdiń dástúrli halyqaralyq pleneri ótedi. Abaıdyń 175 jyldyq me­­reı­toıy qarsańynda Semeı qala­synda klassıkalyq mýzyka oryndaýshylarynyń dástúrli «Aq Ertis» halyqaralyq festıval-baıqaýy uıymdastyrylady. О́ńi­rimizdiń jazýshylary men aqyn­darynyń ádebı murasyn nasıhattaıtyn «Abaı álemi» kitap­tar toptamasyn shyǵarý jalǵa­sady. Jalpy, mereıtoı aıasynda óńirimizde uzyn sany 560 is-shara ótkizý josparlanǵan. Munyń 24-i – halyqaralyq (Ulybrıtanııa, Reseı, Túrkııa, Polsha, Qytaı), 21-i – respýblıkalyq, 515-i oblystyq deńgeıde uıymdastyrylatyn sharalar.

– Bárekeldi! Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev kóktem­degi jumys saparynda Semeıde zııaly qaýym ókilderimen kez­des­kende: «Uly Abaıdy ulyq­taǵanda onyń ákesi Qunan­baı­dyń el tarıhyndaǵy eńbe­gin umyt­­paýymyz qajet. Ol – Se­meıde ǵana emes, tutas qa­zaq ta­rıhynda óz orny bar tulǵa. Ony halqymyz jaqsy biledi, qadir tutady. Elba­synyń «Rýhanı jańǵyrý» baǵdar­­lamasyn jú­zege asyrý úshin biz, shyn má­ninde, osyndaı sabaqtastyq dás­túrine jol asha­­tyn biregeı bas­tamalar­dy qolǵa alýymyz kerek» dep oblys ákimdigine Qunan­baı esimin ulyqtaýǵa baı­lanysty tıisti sharalardy jú­zege asyrýdy tap­syrǵan edi. Osy oraıda qandaı jumystar qolǵa alyndy?

– Árıne uly aqynnyń ákesi Qunanbaı esimi oblys qana emes, el kóleminde ulyqtalsa da ar­tyq bolmaıdy dep oılaımyn. О́zim Aqshoqyǵa arnaıy baryp, Qunanbaı qorymynyń jaǵdaıyn kórdim. Qunanbaı О́skenbaıuly áýletiniń qorymy ornalasqan Aqshoqy men uly Abaıdyń kindik qany tamǵan Syrt Qasqabulaqty abattandyrý jumystaryn bastap ta kettik. Úlken mereıtoı qar­sańynda Jıdebaı-Bórili jáne Syrt Qasqabulaq keshenderine aparatyn joldardy jóndep, asfalttaý josparlanyp otyr. Abaı aýdanynyń ortalyǵy – Qaraýyl aýylyndaǵy joldardy jóndeýge, eldi mekendi jaryqtandyrýǵa, saıabaqtardy abattandyrýǵa da erekshe kóńil bólinedi.

Semeı qalasyndaǵy Abaı atyndaǵy teatr jáne aqyn esimin ıelengen oblystyq ámbebap ki­­taphananyń ǵımarattaryna jón­­­deý jumystaryn júrgizýdi de josparǵa engizdik. Al Abaı Qunanbaıulynyń 175 jyldyǵyna arnalǵan negizgi is-sharalar aqyn týǵan topyraq Abaı aýdanyndaǵy Qaraýyltóbede ótedi, onda taqy­ryptyq ekspozısııalarmen kóm­kerilgen 250-den astam kıiz úı tigiledi. Mereıtoıǵa kelýshi qo­naqtarǵa belgili mádenıet já­ne óner qaıratkerleriniń qaty­sýymen teatr qoıylymdary, kon­sertter usynylady, ulttyq oıyndar uıymdastyrylady dep josparlanǵan.

Kúrshimdegi kópir qurylysy qashan bastalady?

– Uly Abaı, shalqar Shá­kárim, muhıt Muhtar dúnıege kelgen Semeı óńirin árdaıym n­a­zarda ustaıtynyńyzdy bile­miz. Shaharda Qaraǵaıly dep ata­­­latyn shaǵyn aýdan salynyp, birneshe turǵyn úı jurt ıgi­­­li­gine berildi. Osy shaǵyn aýdan ja­­ıynda keńirek toqtalyp ótseńiz.

– Semeı – elimizdiń mádenı já­ne rýhanı ómirinde ózindik orny bar ózgeshe shahar. El Prezıdenti Qasym-Jomart Toqaevtyń tapsyr­masy boıyn­sha Úkimet turǵyn úı qu­­­ry­lysy, áleýmettik, kólik, ın­­­­je­ner­­­lik-kommýnıkasııalyq ın­­­­fra­qurylymdy damytý máse­le­lerin sheshýge baǵyttalǵan Semeı qalasyn áleýmettik-ekonomıkalyq damytýdyń 2020-2025 jyldarǵa arnalǵan jańa keshendi josparyn qabyldady. Bul maqsatqa buryn-sońdy bolmaǵan soma 260 mlrd teńge, onyń ishinde 76 mlrd teńge bıýdjetten tys qarajat kóz­deri qarastyrylmaq. Osylaısha osy baǵdarlama sheńberinde tur­ǵyn úı qurylysyna jáne ınje­nerlik-kommýnıkasııalyq ın­fra­qurylymǵa 5 jyl ishinde 112,8 mlrd teńge bólinedi. Biz, árı­­­ne «Qaraǵaıly» jańa sha­ǵyn aýda­nynyń qurylysyn jalǵas­tyramyz. Osy aýdandaǵy halyq sany 2025 jylǵa qaraı 25 myńnan asady dep kútilýde. Jańa shaǵyn aýdanda 720 oqýshyǵa arnalǵan fızıka-matematıka baǵytyndaǵy Nazarbaev zııatkerlik mektebi, 320 oryndyq balabaqsha esigin ash­ty. 20 kópqabatty úı salynyp, paı­dalanýǵa berildi. Bes myń oryn­dyq álemdik deńgeıdegi sport keshe­niniń qurylysy aıaqtalýǵa jaqyn.

– Buqtyrma sý qoımasy ar­­­qyly kópir salý máselesin Shy­­ǵysqa ákim bolyp kelgennen be­ri únemi kóterip kelesiz. Bir­ne­she el­diń ınvestorlarymen kelis­sóz júr­gizdińiz. Jaqynda bul máselege Memleket basshy­sy­nyń ózi nazar aýdaryp, Úki­met­ke tapsyrma bergeni belgili. Kó­pir qurylysy qashan bas­talýy múmkin?

– Shynynda da, Buqtyrma sý qoımasy arqyly kópir salý máselesi uzaq jyldar boıy tal­­­­qylanýda. Bul tek Kúr­shim aýda­nynyń áleýmettik-ekonomı­kalyq damýy turǵysynan ǵana emes, jalpy oblystyń týrıstik áleýetin arttyrý turǵysynda da asa ma­ńyzdy. Qazirgi tańda kópirdiń jo­basy ázirlendi, jobalyq-sme­talyq qujattama daıy­n jáne mem­­­lekettik saraptamanyń oń qo­rytyndysy alyndy. Kópir eni 13, uzyndyǵy 1300 metr eki avtomobıl jolaǵynan turady. Bul maqsatqa respýblıkalyq jáne oblystyq bıýdjetten 30,2 mlrd teńge bólinedi. Qurylysty 2022 jylǵa qaraı aıaqtaý josparlanýda.

 20 myńnan astam qundy jádiger tabyldy

– Sońǵy jyldary Shyǵys Qazaqstannyń arheologııa salasynda eldi eleń etkizgen sen­sasııalyq jańalyqtar kóp bol­dy. Eleke sazynan Altyn adam, Aqbaýyr mańynan saq qony­sy tabyldy. Osy baǵyt­taǵy jumystar jalǵasyn taba ma?

– Elbasy Nursultan Nazar­baev­tyń elimizdiń tarıhı-mádenı murasyn zertteý jáne saqtaý qajettigi týraly úndeýine Shyǵys Qazaqstan alǵashqylardyń biri bolyp ún qosty. 2016 jyly ob­lysymyzdyń arheologııa sa­la­­syndaǵy ǵylymı-zertteý ju­mystaryn damytýdyń uzaq mer­zimdi baǵdarlamasy ázirlendi. Belgili arheologtar Zeınolla Samashev pen Ábdesh Tóleýbaev júrgizgen zertteýlerdiń qory­tyndysy boıynsha ejelgi tarıhtan syr shertetin 20 myńnan astam qundy jádigerler tabyldy. Shilikti qorymy men Eleke sazynan tabylǵan Altyn adamdardyń syrt kelbetin ǵylymı negizde qaıta qalpyna keltirý – arheologtardyń qol jetkizgen úlken jetistigi. Eleke Sazy qorymyndaǵy qazba jumystary ataqty adamdardyń kıgen kıimderi men qarý-jaraǵynyń barlyq elementterin qalpyna keltirýge múmkindik berdi. Bul – eń kóne saq dáýiri mádenıetinen syr shertetin qundy jádiger. Oblys turǵyndary jyl saıyn dástúrli túrde ótkiziletin «Altaı – túrki áleminiń altyn besigi» atty halyqaralyq ǵylymı-tájirıbelik konferensııada altynnan ja­salǵan biregeı artefaktilerdi birneshe márte tamashalady. Osy qundy jádigerlerdi biz alǵash ret Máskeýde jurt nazaryna usyndyq. «Uly dala altyny» kórmesi aǵymdaǵy jyldyń naýryz aıynda Reseıdiń qazirgi zaman tarıhynyń Memlekettik Ortalyq murajaıynda ótti. Kórmege shamamen 7 myń adam qatysty. Al qazir Abaı Qunanbaevtyń 175 jyldyǵyn merekeleý aıasynda aýqymdy kórmege daıyndyq júrip jatyr. Ejelgi biregeı eskert­kishterdi qazý jumystary jalǵasady. Aldaǵy jyldary qurylysy josparlanyp otyrǵan jańa arheologııa murajaıynyń tórinen oryn alarlyqtaı qyzyqty oljalar tabylady dep senemin.

– Oblystyń medısına salasynda da aýqymdy jumystar qol­ǵa alyndy. О́ńirdegi emhanalar zamanaýı tehnıkalarmen jabdyqtaldy, dárigerlerimiz shetelde biliktilikterin arttyryp qaıtty. О́skemende elimizde joq robottandyrylǵan hırýrgııa ortalyǵy ashyldy. Osy sharalar aımaq turǵyndarynyń den­saýlyǵyn jaqsartýǵa qan­sha­lyqty áser etti dep oılaısyz?

– Shyǵys Qazaqstannyń medısına salasy dál qazirgi ýaqytta bolashaqta aıtýly oqıǵalar retinde tarıhta qalatyn ózgeristerdi bas­tan keship jatqanyna senimdimin. Adam ómiriniń sapasy, eń aldymen, onyń densaýlyǵymen anyq­talady. Sondyqtan da oblysta densaýlyq saqtaý salasyna aıryqsha kóńil bólinýde. Oblysta densaýlyq saqtaýdyń tıimdiligin arttyrý baǵdarlamasy qabyldanǵan. Baǵdarlama medısına qyzmetkerlerin álemniń jetekshi klınıkalarynda jáne eldiń ǵylymı ortalyqtarynda daıar­laý jáne qaıta daıarlaý, halyq­aralyq standarttar boıynsha klınıkalardy jańǵyrtý jáne jab­dyqtarmen jaraqtandyrý, maman­dandyrylǵan joǵary tehno­logııalyq ortalyqtardy, jetek­shi respýblıkalyq ǵylymı ortalyqtardyń fılıaldaryn qurý, JCI medısınalyq kómek kór­setý sapasynyń halyqaralyq altyn standartyna kóshý jáne sıfr­landyrý sekildi 5 baǵytty qamtydy.

2016-2019 jyldarǵa arnalǵan keshendi jospardy iske asyrý óńir medısınasyna tyń serpin berdi. Oblystyń jetekshi klınıkalary bazasynda biregeı ǵylymı jáne medısınalyq ortalyqtar ashyldy. Kadrlardy daıarlaýdyń 3 deń­geıli baǵdarlamasy sheńberinde 5511 dáriger, onyń ishinde basym baǵyttar boıynsha shetelde 276 dáriger qaıta daıarlaýdan ótti. Úsh jylda oblys klınıkalaryn álemdik ortasha standarttarǵa kel­tirý úshin medısınalyq jabdyq­tarmen jaraqtandyrýǵa 22,3 mlrd teńge qarajat ınvestısııalandy. Bul óz kezeginde joǵary tehnologııaly jabdyqtardyń kólemin eki jarym esege arttyrýǵa múmkindik berdi. Nátıjesinde oblysta 120 myńnan astam buryn jasalmaǵan operasııalar júzege asyrylyp, dıagnostıkalyq rásimder engizildi.

Biz oblystyń 1,5 mıllıo­n turǵyny álemdik deńgeıde medı­sı­nalyq kómek ala alatyn jaǵ­daıǵa qol jetkizdik. Búgin­gi kú­ni jumsalǵan ýaqyt, tógil­gen ter aqtaldy dep senimmen aı­týǵa bolady. Máselen, 2018 jy­ly О́skemendegi oblystyq me­­dısına ortalyǵy bazasynda Robot­tandyrylǵan hırýrgııa, an­gıohırýrgııa jáne transplantologııa ortalyǵy ashyldy. Ortalyq zamanaýı joǵary tehnologııaly jabdyqtarmen jab­dyqtalǵan, onyń jalpy quny – 2,6 mlrd teńge. Bul jabdyqtarmen jumys isteý úshin dárigerler qazaqstandyq jáne sheteldik klınıkalarda bilimderin jetildirip, biliktilikterin arttyrdy. Jańa medısınalyq mekeme jumysy bastalǵannan beri 2173 kúrdeli az ınvazıvti operasııalar júrgizildi. Semeı qalasyndaǵy Jedel medı­sınalyq kómek aýrýhanasy bazasynda polıtravma jáne ortopedııa ortalyǵy jáne sońǵy tehnologııamen jabdyqtalǵan alǵashqy neırohırýrgııalyq gıbrıdti operasııalyq ortalyǵy ashyldy.

Shekaralyq aýdandardyń 5 jyldyq baǵdarlamasy

– О́zińizdiń bastamańyzben «Rýhanı jańǵyrý» baǵdarla­masy aıasynda 2018 jyly «Me­niń mektebim» jobasy qolǵa aly­nyp, oblystaǵy barlyq mek­­tepte IT-synyptar ashyldy. Bul jobanyń ereksheligi nede?

– 2017 jyldan bastap «Rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasy aıasynda eki kezeńnen turatyn «Meniń mektebim» keń aýqymdy óńirlik jobasy júzege asyrylýda. 2018 jyly jobany iske asyrýdyń birinshi kezeńinde aımaqtyń bıznes ókilderi jáne kásiporyndary fızıka, hımııa, bıologııa jáne robottehnıka boıynsha 476 jańa modıfıkasııaly kabınet satyp alýǵa óz úlesterin qosty. Mundaı materıaldyq baza bizge Nur Otan partııasy bastamasymen qolǵa alynǵan IT-synyptaryn ashý boıynsha biregeı jobany júzege asyrýda respýblıkada kóshbasshy bolýǵa múmkindik berdi.

Aıta ketý kerek, 3-11 synyp oqýshylaryna arnalǵan baǵdar­lamalaý jáne robottehnıka ne­gizderine oqytýdyń modýldik baǵdarlamasy qosymsha qarjy shyǵyndarynsyz oblysymyzdyń jetekshi mamandary kómegimen ázirlenip, Bilim jáne ǵylym mı­nıs­trligi tarapynan maqul­dandy. Eki jyl ishinde baǵdar­lamalaý, robottehnıka jáne mehatronıka baǵdarlamalary boıyn­sha 1127 muǵalim arnaıy kýrs­tan ótip, olarǵa «IT mamany» dá­re­jesi berildi. Jobanyń ekinshi kezeńinde 378 shaǵyn jınaqty mektepti jabdyqtaý jáne IT-synyptaǵy 573 muǵalimdi oqytý josparlanǵan. 900 mln teńgege 3000-ǵa jýyq jańa kompıýterlik tehnıka jáne 500 ınteraktıvti panel satyp alyndy.

Erekshe atap óterligi, bul jo­ba biz kútkendegiden de joǵary nátıje berdi. Sondyqtan biz IT-synyptarda tereńdetilgen oqytý baǵdarlamasyn engizý týraly sheshim qabyldadyq. Aǵymdaǵy jyldyń qazan aıynda 277 tolyq jıyntyqty mektep muǵalimderi tereńdetilgen baǵdarlama boıynsha qosymsha kýrstyq daıyndyqtan ótti jáne ekinshi toqsannan bastap oqý baǵdarlamasy 5-11 synyptarǵa engizildi. 2020 jyly biz bul baǵ­dar­lamany shaǵyn jınaqty mektepterde engizemiz. Osylaısha biz aýyl jáne qala mektepteri ara­syndaǵy bilim berý sapasynyń alshaqtyǵyn qysqarttyq.

– О́zińiz jaqynda ǵana Kúr­shim-Marqakól óńiriniń aqsa­qaldarymen arnaıy kezdestińiz. Kezdesýde marqakóldik aqsa­qal­dar Marqakól aýdanyn qaı­­ta qurý jaıynda usynys aı­typty. Bul taraptaǵy sizdiń oıyńyz qandaı? Shekaralyq aı­­maq­tardaǵy buryn tarap ketken Marqakól, Katonqaraǵaı, Aq­jar, Maqanshy aýdandaryn qaıta qurý durys pa? Álde bul má­se­leni sheshýdiń basqa da joldary bar ma?

– Elbasy Nursultan Ábishuly Nazarbaev jaqynda bergen suhba­tynyń birinde halyqtyń úlken qalalarǵa qonys aýdarýy tabıǵı úderis ekendigin atap ótken bolatyn. Bizdiń elimizge de bul úrdis jat emes. Osy rette tek she­karalyq aýdandardaǵy ǵana emes, jalpy aýyldyq jer­ler­degi halyq sanynyń azaıýyn zań­dy qubylys dep esepteımin. Son­dyqtan aqsaqaldar aıtqandaı, ja­bylǵan aýdandy qaıta qurý – óte kúrdeli másele. Buryn jabylǵan aýdandardyń mártebesin qalpyna keltirý úshin aıtarlyqtaı qarajat qajet. Aldyn ala esepteýler bo­ıyn­sha tek bir ǵana Marqakól aýdanyn qalpyna keltirý úshin 9 mlrd teńge bıýdjet qarajaty kerek. Biz munyń ekonomıkalyq turǵydan tıimsiz ekenin jaqsy túsinemiz. Onyń ornyna qolda bar áleýmettik jáne mádenı obektilerdi kútip ustaýǵa jáne eldi mekenderdiń ın­fraqurylymyn damytýǵa, joldardyń jaǵdaıyn jaqsartýǵa jáne jańa jumys oryndaryn qurýǵa qarajat jumsaý áldeqaıda tıimdi bolady. Bul halyqtyń ómir súrý sapasyn arttyrýǵa múmkindik beredi jáne osy aýdandardyń damýyna serpilis ákeledi.

Kúrshim, Tarbaǵataı, Katonqa­raǵaı, Zaısan jáne Úrjar aýdan­darynyń áleýmettik-ekono­mı­kalyq damý perspektıvalaryn zerdeleý maqsatynda meniń tap­­syr­mam boıynsha arnaıy jumys toptary quryldy. Olar­dyń usynystary negizinde 2020-2024 jyldarǵa arnalǵan atal­­ǵan shekara mańyndaǵy aýdandardy damytýdyń óńirlik keshendi jospary ázirlenetin bolady. Joba salalyq memlekettik baǵdarlamalar men «Aýyl – el besigi» arnaıy jobasyn iske asyrý sheńberinde qarjy resýrstarymen nyǵaıtylady. Bul jobany iske asyrý osy aýdandardyń turǵyndarynyń ómir súrý sapasyn aıtarlyqtaı jaqsartýǵa jáne halyqtyń kóshin toqtatýǵa múmkindik beretinine senimdimin.

– Qurmetti Danıal Kenje­taıuly, mazmundy áńgimeńiz úshin alǵys aıtamyz.

 

Áńgimelesken

Azamat QASYM,

«Egemen Qazaqstan»

Shyǵys Qazaqstan oblysy

 

Sońǵy jańalyqtar

Basylym basshylary - Támımdar SAFIEV (1892-?)

Basylym basshylary • Búgin, 11:28

Elordada Úsh arysqa eskertkish ornatyldy

Rýhanııat • Búgin, 11:14

Almaty álemdik qalalar qataryna qosylady

Aımaqtar • Búgin, 10:57

Atyraýlyqtar taǵy da úzdikter qatarynda

Aımaqtar • 13 Jeltoqsan, 2019

Táýelsizdik – tuǵyrym

Aımaqtar • 13 Jeltoqsan, 2019

Arhıv ǵımaratyna eskertkish taqta ornatyldy

Rýhanııat • 13 Jeltoqsan, 2019

Jas otbasylar baspanaly boldy

Aımaqtar • 13 Jeltoqsan, 2019

Almatynyń karateshileri qarsylas shydatpady

Sport • 13 Jeltoqsan, 2019

Uqsas jańalyqtar