100 • 21 Qarasha, 2019

«Eńbekshi qazaqtyń» 1000-shy sany

41 retkórsetildi

«Eńbekshil qazaq» gazeti 1925 jyldyń 7 qarashasynan bastap «Eńbekshi qazaq» degen jańa atpen shyǵa bastaǵany kópshilikke málim. Arada dál eki jyl ótkende, ıaǵnı 1927 jyly 7 qarasha kúni gazettiń 1000-shy sany (№ 272) jaryq kóripti.

Merekelik nómirdi shyǵar­ǵandar – Mirjaqyp Dýlatov, Beıimbet Maılın, Ǵabbas Toǵ­janov qatarly Alash arys­tary. Basylymnyń mańdaı­shasynda «Jer júziniń eńbek­shileri birigińder!» degen za­­ma­naýı uran tur. Gazet qu­­ryl­taıshysy: «Qazaqstan ólke­lik partııa komıteti, О́l­ke­lik keńes komıteti men Kásipshiler keńesi, Syrdarııa gýbernııalyq atqarý komıteti men gýbernııalyq partııa ko­mıteti» delinipti. Basylym kún saıyn segiz betten shyǵyp turypty. Baǵasy – 5 tıyn.

Merekelik sannyń birin­shi betine ádettegideı О́lke­lik partııa komıtetiniń qut­tyqtaý haty jarııalanypty. Onda: «Búgin «Eńbekshi qazaq» myńǵa jetti. Gazetke myń san, myń jas. Gazet tap jyrshysy, qaı taptyń joǵyn joqtasa, sol taptyń sózin sóıleıdi, jyryn jyrlaıdy, qamyn jeıdi, jurtshylyǵyn bastaıdy. «Eńbekshi qazaq» sondaı gazet bolyp qazaq jurt­shylyǵyn bastap otyr. Qazaq eńbekshileriniń joǵyn joqtap, tilegin tilep, sózin sóılep otyr. Qazaq eńbekshilerine partııa jolyn, úkimet jolyn uǵyndyryp, túsindirip otyr. Jaqsyny úlgi, jamandy jeksuryn qylyp otyr. «Eńbekshi qazaq» arqyly bizdiń partııa, úkimet qazaq eńbekshilerimen kúnde sóılesip, kúnde aralasyp otyr. Árıne, budan bylaı da «Eńbekshi qazaq» osy jolynan taımaıdy. Jańa jurtshylyq jas jurtshylyqtyń tiregi bolady» delingen eken.

Sonymen qatar birinshi betke ««Eńbekshi qazaqtyń» basqarmasyna, jazýshylaryna, jumyskerlerine, aýyl tilshilerine» degen resmı mátinmen Úkimettiń de quttyqtaýy berilipti. Onda by­laı dep jazylypty: «Qa­zaqstan úkimeti «Eńbekshi qazaqtyń» myń sany shyqqan kúni basqarmaǵa, jazýshylaryna, jumyskerlerine, aýyl tilshilerine qutty bolsyn aıtady. Jumysker – qara sharýa baspasózi – Oktabir tóńkerisi arqasynda jyldan-jylǵa, halyqtyń sharýa, mádenıet júzindegi tilegi ósken saıyn, Qazaqstannyń ult baspasózi de ósip kúsheıip keledi.

«Eńbekshi qazaq» Qazaq­stan jumysker-dıqan úki­me­tiniń tuńǵysh ólkelik ga­ze­ti bolyp 6 jyldan beri qalyń qazaq eńbekshilerimen tildesip, muńdasyp keledi. Qazaq Respýblıkasynyń qa­rańǵy túkpirlerine sheıin tarap, mádenıet sáýlesin shashyp, aýyldy keńestendirý jolyna qyzmet qylyp, jańa turmys ornatýǵa kúshti qural bolyp keledi.

«Eńbekshi qazaq» myń sany shyǵý qarsańynda qalyń buqaranyń gazeti bolýǵa jarady. Qalyń buqara kezinde bedeli kóterildi. Aýyl bel­sen­dilerin ózine tilshi qy­lyp alyp, aýyl turmysyn aınaǵa túskendeı anyq kórsetti.

Qazaqstan úkimeti qyz­metteriń árdaıym jemis­ti, berekeli bolýyna tilektes».

Hat sońyna Qazaqstan Ortalyq atqarý komıteti alqasynyń orynbasary Be­gim­betuly Ybyraıym, Ko­­mıs­sarlar keńesiniń aǵasy Nur­maquly Nyǵymet, Qa­zaq­stan Ortalyq atqa­rý ko­mıtetiniń hatshysy Aral­baı­uly Aıdar dep qol qoıypty.

Gazet betindegi taǵy bir júrekjardy lebiz Qazaq KSR Ortalyq atqarý komıtetiniń tóraǵasy Eltaı Ernazarovtyń úkim sıpatty tilegi:

  1. «Eńbekshi qazaq» bu­dan bylaı da qazaq eńbek­shi­leriniń jańa jurtshylyǵyn partııanyń týra jolymen bas­tasyn. Jańa jurt­shy­lyqqa kedergi bolatyn, ke­siri tıe­tindermen tynbaı aıan­baı kúressin!
  2. Qazaq arasynda áli eski salt kúshti. Qazaq jurtshy­lyǵy eski saltpen kúresip otyr. Bul jóninde «Eńbekshi qazaq» jurtshylyǵy qor­ǵaý­shy bolsyn, bastaýshy bolsyn!
  3. Aýylda istelmeı jatqan ister kóp, tolyp jatqan kem­shi­likter bar. Gazet el aınasy. «Eńbekshi qazaq» sol aýyl­dyń jaqsy jaǵyn da, jaman jaǵyn da jaza bilsin. Jurtshylyq synyna bersin. «Eńbekshi qazaqtyń» myń sanyna meniń tilegim osy.

Sol sııaqty birinshi bettiń oń jaq buryshyna Jaqan degen avtordyń «Eńbekshi qazaq» gazetiniń merekelik sanyna shashýym degen leppen «1000 juldyz» atty toǵyz shýmaq óleńi jarııalanypty.

Sońǵy jańalyqtar

Kúlki kerýeni № 20

Rýhanııat • Keshe

Haliń qalaı, Qostanaı?

Aımaqtar • Keshe

«Iokerıtten» jeńildi

Hokkeı • Keshe

Qazaqstan tórtinshi topta

Fýtbol • Keshe

Pedagogterge paıdaly shara

Rýhanııat • Keshe

Onlaın-oqyrman

Tehnologııa • Keshe

Sý basý qaýpi joq

Qoǵam • Keshe

Baspanaly bolyp, baqytqa bólendi

Baǵdarlamalar • Keshe

Ábishtanýdyń áz álipbıi

Rýhanııat • Keshe

Uqsas jańalyqtar