Ekonomıka • 25 Qarasha, 2019

«Saryarqa» gaz qubyry bıylǵy 31 jeltoqsanda paıdalanýǵa beriledi

34 retkórsetildi

Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń saılaýaldy baǵdarlamasynda Energetıka mınıstrliginiń aldyna qoıylǵan mindetteriniń biri – elordany, elimizdiń soltústik jáne ortalyq óńirlerin gazdandyrý maqsatynda «Saryarqa» magıstraldy gaz qubyryn salýdyń birinshi kezeńin ýaqtyly aıaqtaý boldy.

Jobany iske asyrý úshin «AstanaGaz QMG» kompanııasy quryldy. Onyń aksıonerleri – «Samuryq-Qazyna» qory jáne «Báıterek» holdıngi.

Ekonomıkany jańǵyrtý jónindegi memlekettik komıssııa ótken jylǵy tamyz aıynda qarjylandyrý shemasy men sharttaryn maquldady. Osylaısha, 80,3 mlrd teńge «AstanaGaz QMG» AQ jobalyq kompanııasynyń jarǵylyq kapıtalyn qalyptastyrý jolymen, 85 mlrd teńge – «BJZQ» AQ oblıgasııalyq zaımy jáne 102 mlrd teńge – Eýrazııa damý banki men «Qazaqstannyń damý banki» AQ oblıgasııalyq zaımy esebinen beriledi. Qurylystyń bas merdigeri – «QazQurylysServıs» kompanııasy.

Energetıka vıse-mınıstri Murat Júrebekov Úkimette ótken baspasóz konferensııasynda QR Tuńǵysh Prezıdenti – Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń Bes áleýmettik bastamalary aıasynda «Qyzylorda – Nur-Sultan» baǵyty boıynsha «Saryarqa» magıstraldy gaz qubyryn salý jobasyn iske asyrý barysy týraly aıtyp berdi.

M. Júrebekov búginde «Saryarqa» magıstraldy gaz qubyryn Nur-Sultan qalasyna deıin salý aıaqtalý satysynda turǵanyn aıtty.

Aıta ketý kerek, gaz qubyryn salýǵa 1 700-ge jýyq maman jáne 1000 birlik arnaıy tehnıka tartylǵan. Búginde gaz qubyrynyń jelilik bóliginiń 100%-y nemese 1061,3 km dánekerlenip, salynǵan. Gaz qubyrynyń 963 km nemese 91% synaldy.

Buǵan qosa, gaz qubyry-bur­malary men bes avtomattan­dy­rylǵan gaz taratý stansasyn, gaz ólsheý stan­sasyn jáne basqarý pýnktin salý jumystary atqarylýda.

«Jalpy, jumys kestege sáı­kes júr­gizilip jatyr, bıylǵy jel­toq­san­da magıs­traldy gaz qubyry, bes avto­mattandyrylǵan gaz taratý stansasy, gaz ólsheý stansasy jáne bas­qarý pýnk­tin qosa alǵanda, barlyq nysannyń qury­lysy aıaqtalady. Gaz qu­by­ryn paı­dalanýǵa berýge qabyl­daý bıylǵy 31 jeltoqsanǵa jos­parlanǵan», dedi vıse-mınıstr. 

Onyń aıtýynsha, magıs­traldy gaz qubyrynyń Nur-Sul­­tan qalasyna deıin salyn­ýy gaz qubyry boıyn­daǵy 171 eldi mekendi gazben bir­tin­­­dep qamtamasyz etýge jol asha­dy, sondaı-aq Nur-Sul­tan qalasy men gaz qubyry trassa­sy­nyń boıyndaǵy basqa da eldi me­kenderdiń ekologııalyq jaǵ­daıyn jaqsartýǵa múmkindik beredi.

«Saryarqa» gaz qubyry jobasyn iske asyrý shaǵyn jáne or­ta bız­nesti damytýǵa, sony­men qatar, magıstraldy gaz quby­ry boıyndaǵy óńirlerdiń ınfraqurylymyn damy­týǵa mýltıplıkatıvti áser be­re­di. Bu­dan ózge, otyn retinde ta­bı­ǵı gazdy qoldaný atmosferaǵa shyǵarylatyn las qaldyqtardy azaıtyp, halyqtyń qolaıly ómir súrýine ári qorshaǵan orta jaǵdaıyn jaqsartýǵa yqpal etedi», dedi vıse-mınıstr.  

Nur-Sultan qalasyna gaz qashan keledi?

Energetıka vıse-mınıstri Murat Júrebekov Nur-Sultan qalasyn magıs­traldy gaz quby­ryna qosý kezeń-kezeń­men júrgizi­letinin aıtty. Nur-Sul­tan qala­syn­da gaz taratý je­lile­riniń qu­rylysy 2025 jylǵa deıin salý mer­zimi­men úsh kezekke bólingen. 

Birinshisi – 2019-2021 jyldary. Alǵash­qy tutynýshylar kele­si jylytý maýsymynda gaz­ǵa qosylatyn bolady. Olar: Kók­tal-1, Kóktal-2, Ońtústik-Shy­ǵys turǵyn úı alaptary, sondaı-aq JEO-1 jáne JEO-3. Birinshi kezegi 2020 jyly beriledi.

Ekinshi kezek merzimi – 2021-2023 jyldary. Shyǵys jáne Ońtús­tik-Shyǵys gaz taratý pýnkt­teri qosy­la­dy. Internasıo­nal­­nyı, Mı­chýrı­no, Kotelnaıa aýdandary gazben qam­tamasyz etiledi. Sonymen qa­tar, Prıgo­rod­nyı, Family Village, Gar­den Village  shaǵyn aýdandary já­ne halyq­aralyq áýejaı qazandyǵy qosy­lady.

Úshinshi kezek – 2023-2025 jyldary. Ilınka, О́ndiris, Kir­pish zaýyty, JEO-2 gazǵa qosy­lady.

«Alǵashqy gaz tutynýshylar kele­si jyly qosylady, biraq bul jumys jyldam bitpeıdi, ol uzaqqa sozylatyn kezeńmen júr­giziletin prosess», dedi vıse-mınıstr.

 Qaraǵandy oblysyn gaz qubyryna qosý

Qaraǵandy oblysynyń ákim­digi avtomattandyrylǵan gaz taratý stansalarynan jelilerdi Qara­ǵandy, Te­mirtaý jáne Jez­qazaǵan qalalaryna tartýdy jáne taratý jelilerin salýdy qaras­tyrǵan.

Qaraǵandy oblysynda gaz taratý jeli­lerin salý úshin respýb­lıkalyq bıýdjetten bul jylǵa 2,4 mlrd teń­ge bólindi. Onyń ishinde 1 mlrd teń­ge – Qaraǵandy jáne Jezqazǵan qa­la­laryna, 400 mln teńge Temirtaý qa­lasyna ar­nalǵan. 

Qaraǵandy qalasy boıynsha 2019 jylǵa josparlanǵan 43,4 shaqyrym qubyrdyń 38,9 shaqy­rymy nemese 90%-y qoıyldy, onyń 28,9 shaqyrymy nemese 66,5%-y dánekerlendi;

Jezqazǵan qalasy boıyn­sha qubyr (barlyǵy – 29,6 shaqy­rym) 100% qo­ıyl­dy, onyń 19,7 shaqyrymy nemese 66,5% -y dáneker­lendi;

Temirtaý qalasy boıyn­sha qubyr (barlyǵy – 30,1 shaqy­rym) 100% qoıyldy, onyń 16,8 shaqy­rymy nemese 56% dánekerlendi.

Qaraǵandy oblysynyń ákim­­digi jyl sońyna deıin Jez­qaz­­ǵan qa­lasynda 148 úıdi, Temirtaý qa­la­synda 100 úıdi jáne Qaraǵandyda 150 úıdi gazǵa qosýdy josparlap otyr.

Qaraǵandy oblysy ákim­diginiń máli­met­terinshe, jalpy, I ke­zekti aıaq­taý 2020 jyl­dyń mamyr aıyna jos­parlanǵan.

 Aqmola oblysyn gazdandyrý

Aqmola oblysynda birinshi kezekte Arshaly jáne Selınograd aýdan­daryndaǵy 20 eldi mekende gaz taratý júıeleriniń qurylysy josparlanǵan.

Búginde ákimdik 13 joba­nyń joba­lyq-smetalyq qujattama­synyń 8-ine mem­­l­e­kettik sarap­tama­nyń oń qory­tyn­dysyn al­dy, olar boıynsha merdigerlik uıym­dar­dy anyqtaý jumystary júrgizilip jatyr.

Qalǵan bes jobanyń jobalyq-qujat­tamalyq qujattamalaryna mem­­lekettik saraptama qorytyn­dy­syn alý merzimi – 2019 jylǵy qa­rasha.

«Elbasynyń bes áleýmettik bas­­tama aıasynda bergen tapsyr­ma­synyń biri – bul besinshi bastamany Energetıka mınıstrligi oryndady dep aıtýǵa bola­dy. О́tken aıda biz «altyn dáneker­leý» rásimine qatystyq. Iаǵnı, Nur-Sultan qalasyna magıstraldy gaz qubyryn tartýda onyń sońǵy jigi dáne­kerlendi», dedi Ener­getıka vıse-mınıstri.

Gaz baǵasy qalaı belgilenedi?

Baspasóz máslıhatynda Murat Júre­bekov Nur-Sultan qalasyn gazdandyrýdyń birinshi kezeńi aıasynda gaz baǵasyn belgileý máselesi týraly da aıtyp berdi.  Onyń aıtýynsha, tutynýshylar úshin túpki baǵa astanada úsh negizgi faktorǵa baılanysty túzi­ledi. Birinshisi – jer qoınaýyn paıdalanýshylardan (ıaǵnı gazdy óndirýshilerden) satyp alý baǵasy, ol boıynsha batys ken oryndarynan, Teńiz gazdan, son­daı-aq Aqtóbe ken orny toptamasynan gaz alý josparlanǵan. Satyp alý baǵasyn Energetıka mınıstr­ligi Ulttyq ekonomıka mınıstrliginiń Tabıǵı monopolııalardy retteý komıtetimen birlesip retteıtin bolady.

«Ekinshi bóligi – gaz tasymaldaý. Gaz «Beıneý – Bozoı – Shymkent» gaz quby­ry arqyly tasymaldanatyn bolady. Onda bizdiń tarıf anyq­talǵanymen bul jańa gaz qubyry. Baǵaǵa áser etetin úshinshi faktor, gaz tara­tý jelilerine jumsalatyn shy­­ǵyndar. Olar bıýdjetten qar­jylandyrylady. Sondyqtan yqpaly az bolady. Tek jelilerge qyzmet kór­setý tarıfi bolady. Baǵaǵa yq­pal etetin negizgi faktor – 267 mlrd teń­ge qarjy jum­sal­ǵan jańa gaz quby­rynyń tarıfi», dedi Energetıka vıse-mınıstri.

M.Júrebekovtiń aıtýynsha, paı­dalanýǵa bergen soń qurylys uıy­my gaz qubyryn ári qaraı paıdalaný úshin «Intergaz Ortalyq Azııa»-nyń bas­­­qarýyna tapsyrady, bul kompanııa «QazTransGaz» ulttyq ope­ratorynyń enshiles qurylymy.

«Odan soń kompanııa Ulttyq ekono­­mıka mınıstrliginde ta­rıfin qor­­ǵaıtyn bolady. Ta­rıf beki­til­­gen soń elordadaǵy kóter­me baǵa­sy anyqtalady, sony eskerý­men tu­­ty­nýshy úshin ból­shek baǵa­sy esep­­te­ledi. Bizdiń gaz qu­by­ry paı­da­lanýǵa beri­letin kúndi kút­peı­tinimizdi aıtqym ke­ledi. 13 qara­sha kúni Premer-Mı­nıstr­diń tóraǵa­lyǵy­men keńes ótti. Jumys toby qu­ryl­dy, aı sońyna deıin gaz baǵasy boıyn­sha nusqalar usynylatyn bolady», dedi ol.

M.Júrebekovtiń aıtýynsha, gaz baǵasy kómirden arzan bolmaıdy, degenmen, gaz elorda men basqa oblys­tarda energııanyń dızel, mazýt degen sııaqty basqa balamaly kózderine qaraǵanda, arzan bolady. 

«Bizde deldal joq, baǵany jer qoı­­naýyn paıdalanýshylardan «Qaz­TransGaz» AQ ulttyq operatory satyp alyp, halyqqa jetkizedi. Biz qazir­­diń ózin­de tutynýshyǵa osy baǵany anyqtaý úshin sharalar qabyldap jatyrmyz. Búgin bizde baǵanyń kóptegen nusqalary bar. Aıta keterligi, eń tó­mengi baǵa nus­qasy tańdalady. Bizdiń maq­satymyz – ba­ǵany halyq úshin qoljetimdi jáne ar­zanyraq etý», dep qorytyndylady sózin Energetıka vıse-mınıstri.

Sońǵy jańalyqtar

Kúlki kerýeni № 20

Rýhanııat • Búgin, 12:38

Oralda jastar bastamalaryn qoldaý jaqsy

Aımaqtar • Búgin, 11:30

Táýligine 15-16 tonna sút alynady

Aımaqtar • Búgin, 09:20

Haliń qalaı, Qostanaı?

Aımaqtar • Búgin, 08:34

Sýbsıdııanyń jańa talaptary

Ekonomıka • Búgin, 08:29

Bıznesti jandandyratyn bastamalar

Parlament • Búgin, 08:22

Ekijaqty iskerlik baılanys nyǵaıady

Prezıdent • Búgin, 08:16

«Iokerıtten» jeńildi

Hokkeı • Búgin, 08:15

Qazaqstan tórtinshi topta

Fýtbol • Búgin, 08:13

Pedagogterge paıdaly shara

Rýhanııat • Búgin, 08:09

Adaldyq eshkimdi aldamaıdy

Qoǵam • Búgin, 08:06

Ǵylym men bıznestiń únqatysýy

Qoǵam • Búgin, 08:02

Mal urlyǵy – qoǵamdyq másele

Qoǵam • Búgin, 07:58

Meshitti salǵanymen, qaramaıdy

Aımaqtar • Búgin, 07:57

Qoldaý jumystary jalǵasady

Qoǵam • Búgin, 07:54

Onlaın-oqyrman

Tehnologııa • Búgin, 07:52

«Bastaý»: jańa býyn kınosy

Kıno • Búgin, 07:51

Sý basý qaýpi joq

Qoǵam • Búgin, 07:40

MÁMS: qanatqaqty joba oń nátıjesin berdi

Medısına • Búgin, 07:34

Baspanaly bolyp, baqytqa bólendi

Baǵdarlamalar • Búgin, 07:32

Ábishtanýdyń áz álipbıi

Rýhanııat • Búgin, 07:20

Ajyramas dúnıeniń adamy...

Rýhanııat • Búgin, 07:17

Uqsas jańalyqtar