Basty maqsat – áleýmettiń áleýetin kóterý

Otyrysta Ulttyq ekonomıka mınıstri R.Dálenov «Respýb­lıkalyq jáne oblystyq bıýdjetter, respýblıkalyq mańyzy bar qalalar, astana bıýdjetteri ara­syndaǵy 2020-2022 jyldarǵa ar­nalǵan jalpy sıpattaǵy trans­fertterdiń kólemi týraly» zań jo­basy boıynsha baıandama jasa­dy. Atalǵan zań jobasy 2017-2019 jyldarǵa arnalǵan trans­fertter týraly zańnyń merzi­mi aıaqtalýyna baılanysty ázir­lengenin málimdedi.

 Tabys salyǵy jergilikti bıýdjetke beriledi

Jalpy sıpattaǵy transfert­ter óńirlerdiń bıýdjettik qam­ta­masyz etilýin teńestirýge baǵyt­talǵan. Mınıstrdiń aıtýynsha, 2020-2022 jyldarǵa arnalǵan jalpy sıpattaǵy transfertterdiń erekshelikteri joq emes. Eń aldymen, zań jobasynda jergilikti atqarýshy organdardy shaǵyn jáne orta bıznesti damytýǵa yntalandyrý jolǵa qoıylǵan.

«Ol úshin shaǵyn jáne orta bıznesten túsetin korporatıvtik tabys salyǵyn 2020 jyldan bastap jergilikti bıýdjetterge berý qarastyryldy. Ekinshi basty másele, zań jobasynda óńirlerdiń erekshelikteri de esepke alyndy. Ol úshin jańa koeffısıentter engizildi. Atap aıtar bolsaq, aýyl sharýashylyǵy ónimderiniń kólemi, aımaq aýdany, turǵyn úı sany, óńirdiń jalpy óńirlik óniminde shaǵyn jáne orta bıznestiń úlesi», dedi Rýslan Dálenov.

Odan keıin Ulttyq ekonomıka mınıstri 2020 jyly jergilikti bıýdjetterdiń jalpy shyǵystarynyń kólemi 4,7 trln teńge, 2021 jyly 4,9 trln teńge, 2022 jyly 5,1 trln teń­ge kóleminde boljanǵanyn habar­lady. Sonymen qatar agroóner­kásiptik keshendi sýbsıdııalaýǵa, medısınalyq mekemelerdiń kúr­deli shyǵyndaryna jáne mek­tep­terdi salýǵa jergilikti atqarýshy organdarmen baǵyttalýy tıis bıýdjet qarajatynyń eń tómen kólemi bekitiletinin de aıtyp ótti.

 О́mir súrý sapasyn arttyrýǵa baǵyttalǵan túzetýler

Al Premer-Mınıstrdiń bi­rin­shi orynbasary – Qarjy mınıstri Á.Smaıylov «2020-2022 jyl­darǵa arnalǵan respýblıkalyq bıýdjet týraly» zań jobasyn usyn­dy. Bıýdjet jobasy barlyq áleý­mettik mindettemelerdiń oryn­dalýyn qamtamasyz etý, 2025 jylǵa deıingi strategııany iske asyrýdy qamtamasyz etý, El­basynyń tapsyrmalaryn jáne Memleket basshysynyń Jol­daýyn iske asyrýyn qamta­ma­syz etý sııaqty  3 negizgi min­detti sheshýge baǵyttalǵan. Á.Smaıy­lovtyń aıtýynsha, negizgi maqsat – muǵalimder men mádenıet qyzmetkerleriniń jalaqysyn kóbeıtý. Ol úshin 3 jylǵa 1,1 trln teńgeden astam qarjy qajet.

Sonymen qatar mıkro jáne shaǵyn bıznesti salyq tóleýden bosatýdy eskere otyryp, sýbven­sııalar jáne alyp qoıýlar kólemi ózgertilgen. Sondaı-aq bıýdjet jo­basyn qaraý barysynda Par­lament depýtattarynyń usynys­tary boıynsha halyqtyń ómir súrý sapasyn arttyrýǵa jáne óńirlerdi damytýǵa baǵyttalǵan birqatar túzetýler eskerildi. Qosymsha aýyldyq eldi mekenderdi taza aýyz sýmen, sý burý, gazdandyrý qyzmetterimen qamtamasyz etýge, oǵan qosa turǵyn-úı kommýnaldyq sharýashylyǵy obektilerin jáne kólik ınfraqurylymyn damytýǵa qarajat kózdelgen.

Mınıstr zań jobasy bo­ıynsha áleýmettik kómekke jáne qamsyzdandyrýǵa 11 trln teńge, onyń ishinde 2020 jylǵa 3,4 trln teńge josparlanǵanyn málimdedi. Shyǵystardyń basym bóligi nemese 97%-y zeınetaqy, járdemaqy, ataýly áleýmettik kómek jáne birjolǵy qarjylaı ótemaqy tóleýge arnalǵan.

Al densaýlyq saqtaý salasyna 4,7 trln teńge, 2020 jylǵa 1,5 trln teńge qarastyrylǵan. Bul bıylǵy bólingen qarajatqa qaraǵanda 299 mlrd teńgege ósken. Atalǵan ósim negizinen mindetti áleýmettik medısınalyq saqtandyrýǵa kóshýmen jáne tegin medısınalyq kómektiń kepildik berilgen kólemi sheńberinde me­dı­sına qyzmetkerleriniń eńbek­aqy­synyń ulǵaıýymen baılanysty.

Sonymen qatar bıýdjet jobasynda bilim berý jáne ǵylymǵa 3,7 trln teńge, onyń 858 mlrd teńgesi 2020 jylǵa qarastyrylǵany da málim boldy.

 Áleýmettik sala shyǵyndary – 5,7 trln teńge

Senatorlar bıýdjet jobasyn talqylaý barysynda elimizdiń negizgi qarjy-ekonomıkalyq zańyna 85 túzetý men tolyqtyrý usyndy, onyń 44-i qabyldandy.

Túzetýler, eń aldymen, aı­maqtardy damytýdy ynta­lan­dyrýǵa jáne azamattardyń ál-aýqatyn jaqsartý sharalaryna qatysty. Máselen, balalarǵa, kóp ­balaly otbasylarǵa, múge­dek­terge beriletin járdemaqyny art­tyrýǵa, bıýdjet salasy qyz­met­kerleriniń jalaqysyn ulǵaıtýǵa, áleýmettik ınfraqurylym nysandaryn salýǵa bólinetin áleýmettik sala shyǵyndary 5,7 trln teńge nemese 45%-ǵa jýyq bolyp otyr.

О́ńirlerdegi kezekte tur­ǵan­dardyń jer telimderin alýyna oraı «Nurly jer» turǵyn úı qurylysy baǵdarlamasynyń sharalaryn qarjylandyrý aıasynda ınfraqurylym qurylysyna arnalǵan qarjyǵa baılanysty da birqatar túzetý usynyldy.

Sonymen qatar Joǵarǵy Palatanyń jalpy otyrysynda shalǵaıdaǵy eldi mekenderde sýmen jabdyqtaý júıesin salý jáne qaıta qurý, sondaı-aq Aımaqtardy damytýdyń 2020 jylǵa deıingi baǵdarlamasy aıasynda turǵyn úı-kommýnaldyq sharýashylyq salasyndaǵy sharalardy júzege asyrýǵa qatysty túzetýler talqylandy.

Senat Tóraǵasy D.Nazarbaeva óz sózinde barlyq deńgeıdegi bıýd­jet shyǵyndaryn baqylaı alý úshin Esep komıtetin, aımaq­tardaǵy máslıhattardy jáne esep komıssııalaryn kadrmen jáne uıymdastyrý salasy boıynsha qamtamasyz etý qajettigin atap ótti. Sondaı-aq kirister men shyǵystardyń jalpy kórinisimen tanysý úshin Senatqa oblystar men respýblıkalyq mańyzy bar qalalar bıýdjetteriniń jobalary usynylǵany jón ekeni aıtyldy.

«Respýblıkalyq bıýdjet komıssııasy ótinimderdi ózde­ri qaraı beredi, al bıýdjet komıs­sııasynyń jumys tobynyń jal­py otyrysyna Parlament depýtattary formaldy túrde qatysýmen shekteledi. Úkimettiń nazaryn osy máselelerge aýdara otyryp, jaqyn arada tıisti sharalar qabyldaýdy usynamyz», dedi D.Nazarbaeva.

Parlament Senatynyń jalpy otyrysynyń qorytyndysy boıynsha depýtattardyń res­pýb­lıkalyq bıýdjet jobasyna engiz­gen túzetýleri Májiliske jiberildi.

Zań jobalaryn talqylaý barysynda Ortalyq, Shyǵys  jáne Soltústik Qazaqstan oblystaryn gazben qamtamasyz etý máselesi de nazarǵa alyndy. Osy rette Úkimet basshysy Asqar Mamın oblys­tardy gazdandyrýdyń birneshe jolyn qarastyryp jatqanyn habarlady. A.Mamınniń aıtýynsha,  birinshi nusqaǵa sáıkes, elordaǵa jetken «Saryarqa» gaz qubyry odan ári damytylyp, 2 jáne 3-kezeń esebinen Pavlodar oblysynyń turǵyndaryna kógil­dir otyn jetkiziletin bolady. Al ekinshi nusqa boıynsha, Re­seıdiń gaz tasymaldaý júıe­sine qosylý kózdeledi. Bul máse­lege baılanysty reseılik «Gaz­prom» kompanııasymen kelis­sóz­der júrgizilýde. «Qazirgi ýaqytta osy eki nusqa boıynsha da tehnıkalyq-ekonomıkalyq ne­gizdeme ázirleý baǵytynda tıisti jumys júrgizilip jatyr. 2020 jyldyń 1-toqsanynda jobany qaı nusqamen damytatyny týraly túsinik bolady», dedi Úkimet basshysy.

Sońynda senatorlar tıisti organdarǵa depýtattyq saýaldaryn joldady.