Úkimet • 26 Qarasha, 2019

Elimizde ortasha jalaqy 182 myń teńgeni quraıdy

29 retkórsetildi

Asqar Mamınniń tóraǵalyǵymen ótken Úkimet otyrysynda QR eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstri Birjan Nurymbetov pen Kásipodaqtar federasııasynyń tóraǵasy Eraly Toǵjanov eńbek qatynastaryn retteý sharalary týraly baıandady.  Bul týraly primeminister.kz habarlady.  

B. Nurymbetovtyń aıtýynsha, eńbek zańnamasyn jetildirý maqsatynda eńbek máselesi boıynsha zań jobasy ázirlenip, Parlament Májilisine engizildi. Zań jobasynda jumyskerlerge laıyqty eńbek jaǵdaılaryn jasaý bóliginde jumys berýshilerdiń mindetimen jaýapkershiligin arttyrý, eńbek sharttaryn elektrondyq formatqa aýdarý jáne t. b. máseleler qarastyrylǵan.

«Búginde elimizde júrgizilip otyrylǵan saıasat halyqtyń ál-aýqatyn jáne onyń tabysyn kóterýge baǵyttalǵan. Osy maqsatta, bıylǵy 1 qańtardan bastap eń tómengi jalaqy mólsheri 1,5 esege ulǵaıdy», — dedi B. Nurymbetov.

Jyl basynan beri áleýmettik jaýapkershilik aıasynda 203 myńnan astam kásiporyn 1,2 mln óz jumyskerlerleriniń jalaqysyn 32%-ǵa kóbeıtti (46 myńnan-61 myń teńgege deıin).

Qazirgi tańda, elimizde ortasha jalaqy 182 myń teńgeni quraıdy.

Sondaı-aq B. Nurymbetov eńbek qatynastaryn retteýdegi negizgi máselelerge tolyǵyraq toqtap ótti. 

Eńbekaqyny ýaqytyly tóleý

Jalaqy boıynsha bereshekti óteý máselesi erekshe baqylaýda.

Sońǵy 3 jylda jalaqy beresheginiń ótelýi boıynsha oń úrdis baıqalýda. Atap aıtqanda, 2018 jyldyń basymen salystyrǵanda jalaqy bereshegi 34%-ǵa nemese 740 mln teńgege tómendedi.

Jyl basynan bereshekke jol bergen kásiporyn basshylaryna 1 myń 200 uıǵarym berilip, 136 mln teńgege aıyppul salyndy. Qabyldanǵan sharalardyń nátıjesinde 36 myńnan astam jumyskerdiń quqyqtary qorǵalyp, 5,1 mlrd teńge aǵymdaǵy bereshegi óteldi. 
 

Ujymdyq eńbek daýlarynyń aldyn alý

Eńbek táýekelderi kartasy aıasynda aǵymdaǵy jyldyń qarasha aıynda monıtorıngpen 170 myńnan astam jumyskeri bar táýekel aımaǵynda ornalasqan 359 problemalyq kásiporyn qamtyldy.

Sońǵy 7 jylda eńbek janjaldarynyń sany 3 esege tómendedi. Bıyl respýblıka boıynsha 9 eńbek janjaly oryn aldy.

«Eńbek janjaldarynyń aldyn alýdyń mańyzdy quraldarynyń biri – jumys berýshi men jumyskerler arasyndaǵy ózara qarym-qatynasty retteý múmkin bolatyn ujymdyq sharttar jasasý», — dedi B. Nurymbetov.

Búgingi kúni iri jáne orta kásiporyndardyń 96,7%-y ujymdyq sharttarmen qamtylǵan.

Sheteldik jumys kúshin tartatyn kásiporyndardaǵy jaǵdaı

Qazirgi tańda, sheteldik jumys kúshin tartatyn 2 myń 200 kásiporyn bar, onyń ishindege qazaqstandyqtardyń úlesi 96%-dan astamdy quraıdy. 

Qazaqstandyq jáne sheteldik jumyskerler arasynda jalaqy boıynsha kemsitýshilikke jol bermeý maqsatynda eńbek ınspektorlary prokýratýra organdarymen birlesip, sheteldik jumys kúshin tartatyn 95 kásiporynǵa qatysty tekserýdi aıaqtady.

Sonyń nátıjesinde, eńbek jáne kóshi-qon zańnamasyn buzý boıynsha 930 fakti anyqtalyp, joıyldy, 474 jergilikti jáne sheteldik jumyskerlerdiń jalaqysy sáıkestendirildi. Tekserý nátıjeleri boıynsha 681 ruqsattama keri qaıtaryldy, 393 sheteldik jumysker elden shyǵaryldy.

Budan qosymsha, Mınıstrlik zańnamalyq aktilerge túzetýler ázirledi, olar:

  • ákimshilik jaýapkershilikti kúsheıtýge jáne sheteldik jumys kúshin tartatyn kásiporyndarǵa jyl saıyn tekserý júrgizýge;

  • jyl saıynǵy kvotalar kólemin, sondaı-aq jumysshy mamandyqtar boıynsha sheteldik personaldy tartýdy qysqartýǵa jáne úshinshi jáne tórtinshi sanat boıynsha tartylatyn sheteldik jumyskerlerdi qazaqstandyq kadrlarmen aýystyrý boıynsha jumys berýshiniń mindettemelerin engizýge baǵyttalǵan.

Bul rette, óńirler ákimdikterine sheteldik jumys kúshin tartýǵa kvotany eńbek naryǵyn jan-jaqty zerdeleýdi júrgizgennen keıin qalyptastyrý jáne sheteldik jumys kúshin tartatyn jumys berýshilerdiń kadrlardaǵy jergilikti qamtýdy ulǵaıtýdy qamtamasyz etý tıis.

Qaýipsiz eńbek jaǵdaılaryn qamtamasyz etý

Jumyskerlerdiń ómiri men densaýlyǵyna naqty qaýip tónýine baılanysty eńbek ınspektorynyń talaby boıynsha eńbek qaýipsizdigi jáne eńbekti qorǵaý jónindegi Erejelerdi buzǵany úshin 47 laýazymdy adam atqaryp otyrǵan qyzmetinen bosatyldy. 11 qural-jabdyq, 2 óndiristik nysan jáne 7 uıym jumysy toqtatyldy. 820 is quqyq qorǵaý organdaryna berildi, olar boıynsha 116 qylmystyq is qozǵaldy.

Búgingi kúni 2 300 kásiporyn eńbek qaýipsizdigi jáne eńbekti qorǵaý jónindegi halyqaralyq jáne ulttyq standarttardy (OHSAS 18001, MOT-SÝOT) engizdi, 15 myń kásiporynda eńbek qaýipsizdigi jáne eńbekti qorǵaý jónindegi О́ndiristik keńester jumys isteıdi.

Osy jyldyń maýsym aıynda Jenevada Mınıstrlik Halyqaralyq áleýmettik qamsyzdandyrý qaýymdastyǵymen «nóldik jaraqattaný – Vision Zero» tujyrymdamasyn ilgeriletý boıynsha Memorandým jasasty, onyń negizgi maqsaty – jazataıym oqıǵalar men zııandy eńbek jaǵdaılary bar jumys oryndarynyń sanyn qysqartý.

«Sondaı-aq, biz Úkimet bekitken 2019-2023 jyldarǵa arnalǵan óndiristik jaraqattanýdy tómendetý jónindegi jol kartasy aıasynda jumysty jalǵastyramyz», — dedi mınıstr.

Kásipodaqtar federasııasy ne usynady?

Kásipodaqtar federasııasynyń tóraǵasy Eraly Toǵjanov ózó kezeginde eńbek qatynastaryn odan ári jetildirý boıynsha usynystar týraly baıandama jasady. 

E. Toǵjanov atap ótkendeı, búginde kelimizde 112 958 ujymdyq kelisimshart jasalǵan, bul jumys istep turǵan kásiporyndar men uıymdardyń sanynan 43,3% quraıdy. 

Kásipodaqtar federasııasy usynady:

  1. ujymdyq kelisimsharttar jasaý máselesin kásiporyndar men uıymdarda, onyń ishinde kásiporyndarda sheteldik qatysýmen óńirlik úshjaqty komıssııalarda turaqty qarastyrý tájirıbesin engizý;

  2. menshik túrine qaramastan, barlyq uıymdar men kásiporyndarda ujymdyq kelisimsharttardy jasasýdyń mindettiligin zańnamalyq turǵydan bekitý máselesin qarastyrý. 

Elimiz boıynsha kásiporyndarda 15 myń eńbek qaýipsizdigi men eńbekti qorǵaý jónindegi óndiristik keńester jumys isteýde. Olardyń 80%-dan astamy kásipodaqtardyń bastamasymen quryldy. Sonymen qatar kásipodaqtardyń 18 myń tehnıkalyq ınspektorlary osy másele boıynsha qoǵamdyq baqylaýdy júzege asyryp otyr.

Birlesken jumystardyń arqasynda búginde óndiristik jaraqat dınamıkasynyń azaıǵany baıqalady. 2019 jyldyń 10 aıy ishinde 2018 jylmen salystyrǵanda zardap shekkender sany 13 %-ǵa, sonyń ishinde adam ólimine alyp kelgen oqıǵalar 23%-ǵa azaıdy.

Kásipodaqtar federasııasy eńbekti qorǵaý júıesi óndiristik jaraqattanýdyń aldyn alýǵa baǵyttalýy tıis dep sanaıdy jáne: 

  • kásiporyndarda eńbekti qorǵaýdy basqarý júıesin engizýdi;

  • eńbek qaýipsizdigi jáne ony qorǵaý máseleleri boıynsha ákimshilik jáne qylmystyq jaýapkershilik sharalaryn kúsheıtýdi;

  • QR Eńbek kodesinde óndiristik keńesterdi mindetti túrde qurý normalaryn aıqyndaýdy;

  • óndiristerdegi qaıǵyly jaǵdaılar men kásibı aýrýlardy baqylaý men esepke alýdyń biryńǵaı aqparattyq júıesin qurýdy usynady. 

Sonymen qatar E. Toǵjanov Kásipodaqtar federasııasynyń qaryzdy jumyskerlerge qatysty ustanymyn jetkizdi. Onyń aıtýynsha, 

Qazaqstanda sońǵy jyldary aýtstaffıng (qaryzdy eńbek) keńinen qoldanylyp júr.

«Jumyspen qamtýdyń osy túri kóbinese jumysshylardyń eńbek quqyqtarynyń buzylýyna alyp keledi. Kóp jaǵdaıda jaldamaly jumysshylardyń eńbegi shtattaǵy qyzmetkerlerge qaraǵanda az tólenedi. Olarǵa ujymdyq sharttardyń kúshi júrmeıdi. Al ónerkásipte jazataıym oqıǵa bolǵanda, mundaı jumysshylar qorǵaýsyz qalyp, olardyń ómiri men densaýlyǵyna kelgen zııan ótelmeı qalyp jatyr», — dedi E. Toǵjanov.

Bul jaǵdaıda negizgi ózekti másele – memleketimizde qaryzdy eńbek zańnamalyq turǵydan rettelmeýi. Osyǵan baılanysty Parlament Májilisiniń bir top depýtattary qaryzdy eńbek máselelerin retteý boıynsha QR Zań jobasyn ázirleý týraly bastama kóterdi.

Kásipodaqtar federasııasynyń pozısııasy:

  • ujymdyq kelisimshart sharttarynyń qaryzdy jumyskerlerge taratylý múmkindigi; 

  • jekemenshik jumyspen qamtý agenttikterine qoıylatyn talaptardy kúsheıtý; 

Shekteý qoıý usynylady:

  • zııandy, qaýipti eńbek jaǵdaılarynda qaryzdy eńbekti qoldanýǵa;

  • turaqty jumysty atqarý úshin qaryzdy eńbekpen aınalysatyn jumyskerdi jaldaýǵa.

QR Premer-Mınıstriniń orynbasary Berdibek Saparbaevtyń aıtýynsha, qarastyrylyp otyrǵan másele Qazaqstan Úkimeti úshin mańyzdy jáne ártúrli alańdarda belsendi talqylanýda. Máselen, QR Premer-Mınıstriniń tapsyrmasymen aǵymdaǵy jyldyń 23 qarashasynda Qostanaı qalasynda úshjaqty komıssııanyń otyrysy ótti, onda eńbek qatynastaryn retteý máseleleri qaraldy. Sonymen qatar, atalǵan máseleler QR Premer-Mınıstriniń orynbasary Berdibek Saparbaevtyń jumys saparlary barysynda da qozǵaldy. 

B. Saparbaev bul máseledegi eń bastysy eńbek daýlary men janjaldardyń aldyn-alý ekenin atap ótti. Jalaqyny ýaqytyly tóleý jáne qysqartýdy boldyrmaý úshin eńbek táýekeli boıynsha jol kartasy jasaldy. Osy karta negizinde árbir ákimdik aldyn-ala saqtyq sharalaryn qabyldaýy kerek.

Sonymen birge B. Saparbaev ujymdyq sharttardy jasasýdyń mańyzdylyǵyna nazar aýdardy. Onyń aıtýynsha, bul sharttardyń oryndalýyn baqylaý qajet. Ásirese, jyldyń aıaǵynda ujymdyq sharttardyń oryndalýyn taldaý qajet, sonyń negizinde kelesi jylǵa eńbek kelisimsharttaryn daıyndaý qajet.

Kásipodaq uıymdarynyń rólin arttyrý qajet, olar da eńbek daýlaryna jaýap berip, jumys berýshilermen tyǵyz ózara jumys isteýi tıis. 

Sońǵy jańalyqtar

Kúlki kerýeni № 20

Rýhanııat • Búgin, 12:38

Oralda jastar bastamalaryn qoldaý jaqsy

Aımaqtar • Búgin, 11:30

Táýligine 15-16 tonna sút alynady

Aımaqtar • Búgin, 09:20

Haliń qalaı, Qostanaı?

Aımaqtar • Búgin, 08:34

Sýbsıdııanyń jańa talaptary

Ekonomıka • Búgin, 08:29

Bıznesti jandandyratyn bastamalar

Parlament • Búgin, 08:22

Ekijaqty iskerlik baılanys nyǵaıady

Prezıdent • Búgin, 08:16

«Iokerıtten» jeńildi

Hokkeı • Búgin, 08:15

Qazaqstan tórtinshi topta

Fýtbol • Búgin, 08:13

Pedagogterge paıdaly shara

Rýhanııat • Búgin, 08:09

Adaldyq eshkimdi aldamaıdy

Qoǵam • Búgin, 08:06

Ǵylym men bıznestiń únqatysýy

Qoǵam • Búgin, 08:02

Mal urlyǵy – qoǵamdyq másele

Qoǵam • Búgin, 07:58

Meshitti salǵanymen, qaramaıdy

Aımaqtar • Búgin, 07:57

Qoldaý jumystary jalǵasady

Qoǵam • Búgin, 07:54

Onlaın-oqyrman

Tehnologııa • Búgin, 07:52

«Bastaý»: jańa býyn kınosy

Kıno • Búgin, 07:51

Sý basý qaýpi joq

Qoǵam • Búgin, 07:40

MÁMS: qanatqaqty joba oń nátıjesin berdi

Medısına • Búgin, 07:34

Baspanaly bolyp, baqytqa bólendi

Baǵdarlamalar • Búgin, 07:32

Ábishtanýdyń áz álipbıi

Rýhanııat • Búgin, 07:20

Ajyramas dúnıeniń adamy...

Rýhanııat • Búgin, 07:17

Uqsas jańalyqtar