Qoǵam • 27 Qarasha, 2019

Bizdiń partııada myqty kadrlyq áleýet bar

27 retkórsetildi

2019 jyly 27 qarashada Nur-Sultan qalasynda «Aýyl» halyqtyq-demokratııalyq patrıottyq partııasy XVI esep berý-saılaý sezin ótkizbek. Atalmysh sharada partııanyń 2015-2019 jyldary atqarǵan jumystarynyń nátıjeleri jarııalanyp, partııa tóraǵasy men Saıası keńes Prezıdıýmy saılanatyn bolady. Sondaı-aq partııanyń aldaǵy jyldardaǵy mindetteri aıqyndalady. Sezd qarsańynda biz «Aýyl» HDPP-nyń tóraǵasy, Parlament Senatynyń Agrarlyq máseleler, tabıǵatty paıdalaný jáne aýyldyq aýmaqtardy damytý komıtetiniń tóraǵasy Álı Bektaevpen áńgimelesken edik.

– Álı Ábdikárimuly, siz bas­shylyq etetin partııa qandaı ıdeıa­men quryldy?

– «Aýyl» halyqtyq-demo­kra­tııalyq patrıottyq partııa­sy osydan tórt jyl buryn Qazaq­stan sosıal-demokratııalyq partııasy men Qazaq­stan patrıottar partııasynyń biriktirilýi nátı­jesinde quryldy. Qazirgi tań­da elimizdiń 14 oblysy jáne respýblıkalyq mańyzy bar Nur-Sultan, Almaty, Shymkent syn­dy úsh qalasynda partııamyzdyń 17 fılıaly jumys isteıdi. Budan bólek 188 qalalyq jáne aýdandyq partııa uıymdarynda 500 bastaýysh partııa uıymy bar. Biz partııanyń baǵdarlamasynda fermerler men aýyl eńbekkerleriniń, barsha qa­zaq­standyqtardyń múddelerin qorǵaýdy basty mindet etip al­dyq. Biz bul mıssııany laıyqty deńgeıde oryndap kelemiz. Sońǵy jyldary elimizde aýyldy, aýyl turǵyndaryn qoldaýǵa baǵyttalǵan kóptegen aýqymdy baǵ­darlamalar qabyldandy. Buǵan bizdiń partııanyń da qosqan úlesi zor dep esepteımin. Biz aýyldyń barlyq má­selelerin muqııat zerttep, ol týraly partııa ótkizgen sezderde, saılaýaldy baǵ­dar­lamalarda, partııa jınalys­tarynda, dóńgelek ústelderde egjeı-tegjeıli talqyladyq. Buqaralyq aqparat quraldary arqyly da keńinen aqparat taratyldy.

Aýyldaǵy túıtkildi máselelerdi aýyl partııasynan saılanǵan ár deńgeıdegi depýtattar da kóterip, el Úkimetine depýtattyq saýaldar joldady. Jeke ózim 22 depýtattyq saýal ázirlep, Qazaqstan Respýb­lıkasynyń Úkimetine jiberdim. Aýylda turatyn 7,5 mln adamnyń erik-jigeri men múddelerin bil­dire otyryp, biz ózimizdiń ustanym­darymyzdy bıik minberden kóterip júrmiz. Sonyń nátıjesinde memleket agroónerkásiptik keshenniń máse­lelerine kóńil bóle basta­dy. О́zderińiz biletindeı, qa­zir agro­ónerkásiptik keshendi damy­týdyń 2017-2021 jyldarǵa arnalǵan mem­lekettik baǵdarlamasy, 2018-2030 jyldarǵa arnalǵan aýyldyq eldi mekenderde áleýmettik-eko­no­mı­kalyq ınfraqurylymdy jań­­ǵyrtýdy, naryqta suranysqa ıe aýylsharýashylyq ónimderin ón­dirýdi qamtamasyz etýdi, aýyl hal­qynyń ómir sapasyn arttyrýdy kózdeıtin «Aýyl – el besigi» syndy baǵdarlamalar jumys isteýde.

Atalǵan baǵdarlamalardyń ar­­qasynda aýyl sharýashylyǵyn memlekettik qoldaýdyń kólemi jyl saıyn artyp keledi. Tek, 2018 jyly aýyl sharýashylyǵyna 454 mıllıard teńge baǵyttalǵan. Al 2019 jyly agroóndiristik keshendi damytýǵa 507 mlrd teńge jumsaý kózdelip otyr.

2018-2019 jyldary aýyldyq jerlerdi taza sýmen qamtý 42,5%-dan 59,9%-ǵa ósti (+17,4%). Sonymen qatar aýyldyń áleýmettik damýyna baǵyttalǵan qarjy tıimdi ıgerilýde. Qazirdiń ózinde halqy 250 adamnan asatyn 3 324 aýyl (79%) keńjolaqty ǵalamtor jelisimen qamtylǵan. Qalǵan eldi mekenderge ınternet 2020 jyly tartylatyn bolady. Bul baǵytta 16 myń shaqyrym jeli iske qosylady. Nátıjesinde, aýyldaǵy aǵaıynǵa qalalyqtar sekildi 4G je­lisi qoljetimdi bolady.

Aldaǵy 3 jylda «Aýyl – el besigi» jobasyna baǵyttalǵan is-shara­lardy júzege asyrý úshin, 2019-2021 jyldary respýblıkalyq bıýd­jetten 90 mlrd teńge qaras­tyrylǵan. Bul qarjyǵa 4,5 myń jańa jumys oryndaryn ashý, 73 mektep pen balabaqshany, 14 emhana, 47 mádenıet úıi men sporttyq nysandardy jóndeý josparlanǵan. Sonymen qatar 13 dene shynyqtyrý-saýyqtyrý kesheni men 13 abattan­dyrý nysany salynady. 516 sha­qyrym jol, 35 shaqyrym sýmen qam­tý jelisi, 229 shaqyrym elektrmen qamtý (jaryqpen qamtý), 136 shaqyrym gazben qamtý jelisi, 20 shaqyrym jylýmen qamtý jelisi jóndeýden ótedi dep josparlanǵan. Osy jerde aıta keteıik, el Prezı­dentiniń tapsyrmasyna sáıkes, 2020 jyly osyǵan qosymsha 2027 jyl­­ǵa deıin 3 540 aýyldyq eldi meken­niń ınfraqurylymyn damytý maqsatynda 800 mlrd teńgege jýyq qarjy bólý josparlanǵan.

– Qazaqstandaǵy partııalar saılaýdan saılaýǵa deıin ǵana ómir súredi degen pikir bar. Bul týraly ne aıtasyz?

– Tórt jyl ishinde «Aýyl» partııasy 250-den asa is-shara uıym­dastyrdy. Biz kóptegen máselelerdi qozǵadyq. Bul – agroónerkásiptik keshen problemalary, mamandardy daıarlaý jáne qaıta daıarlaý, shyǵarmashylyq ıntellıgensııany qoldaý, salamatty ómir saltyn nasıhattaý jáne ózge de máseleler. 2017 jyly qarasha aıynda Aýyl sha­rýashylyǵy mınıstrliginiń ǵı­maratynda agroóndiristik ke­shendi damytýdyń 2017-2021 jyldarǵa arnalǵan memlekettik baǵdarlamasy sheńberinde ázirlengen jol kartalaryn talqylaý boıynsha onlaın-konferensııa ótkizgen bolatynbyz. Sol kezde aýyl sharýashylyǵynyń birinshi vıse-mınıstri partııa aktı­vine atalǵan memlekettik baǵdar­la­many júzege asyrý úshin partııa músheleri ony jer-jerde nasıhattap, ár aýyl turǵynyna túsindirý boıynsha birqatar keńesterin berdi.

Atqarylar sharalar áli de jeter­lik. Bul rette shyǵarmashylyq joldary aýyldyń tynys-tirshiligimen tyǵyz baılanysqan daryndy ári talantty azamattardy qoldaýǵa tyrysamyz. Máselen, partııa 4 jyldan beri «Aýylym – altyn tuǵyrym» atty qalamgerler baıqaýyn uıym­das­tyryp keledi.

Búgingi tańda atalǵan baıqaý halyq­aralyq deńgeıge kóterildi. Sebebi qa­tysýǵa nıet bildirgender arasynda Qytaı, Mońǵolııa, О́z­beks­tan eliniń jas daryndary bar. «Aýylym – altyn tuǵyrym» qalam­gerler men oqyrman qaýymy arasynda tanymal óner saıysyna aınaldy. Bir qýanarlyǵy, osy baıqaýdyń arqasynda qanshama jas qalamger sóz ónerinde óziniń ba­ǵyn synap, baǵasyn aldy.Mysa­ly, 2018 jyly partııa saıtyna onlaın rejiminde 200-den astam shyǵarma kelip tústi. Biz «Aýylym – altyn tu­ǵyrym» baıqaýynyń jeńimpazdaryn marapattap qana qoı­maımyz, qatysý­shylardyń shyǵar­malary poezııa, proza jáne dramatýrgııa janrlary boıynsha partııanyń qarjylandyrýy arqyly jınaqqa engiziledi. Atalǵan úsh tomdyqtyń tanystyrylymy jeńimpazdardyń, Jazýshylar oda­ǵy men qoǵamdyq birlestikter ókil­deriniń qatysýymen ótedi. Jyl saıyn 3 tom bolyp shyǵatyn «Altyn tuǵyr» ádebı jınaǵy partııanyń fı­lıal­dary arqyly elimizdiń barlyq aımaqtaryndaǵy kitaphanalarǵa taratylady.

О́tken jyly bizdiń partııa «Aýyl naqyshtary» taqyrybynda foto­baıqaý jarııalady. Bir jyl ishinde kásibı fotosýretshiler men elimizdiń túkpir-túkpirindegi áýesqoılardyń aýyldyń umytylmas sátterinen syr shertetin eńbekteri saıtta jarııalandy. «Aýyl» partııasynyń XIV sezinde atalǵan fotobaıqaýdyń jeńimpazdary men júldegerleri marapattalyp, úzdik týyndylardyń kórmesi uıymdastyryldy. Atalǵan fotobaıqaý partııamyzdyń «Egemen Qazaqstan» gazetimen birlesken jobasy ekenin de aıta ketýimiz kerek.

– Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev Petropavldaǵy agro­ónerkásiptik keshenniń damýy men aýyldy damytý máselesi jónindegi respýblıkalyq keńeste ishki naryqty kontrafaktili, qa­ýipti ónimnen qorǵaý jumys­ta­ryn kúsheı­týdi tapsyrdy. Siz­diń par­tııańyz osy máseleni kóter­di me?

– Iá, árıne! 2017 jyly naý­ryz aıyn­­da biz «Gendik modıfı­ka­sııalanǵan organızmsiz ómir – aýyl sharýashylyǵy ǵylymy men óndirisiniń qazaqstandyq tańdaýy» atty dóńgelek ústel ótkizdik. Dóń­gelek ústelge daıyndyq barysynda partııanyń Ortalyq apparaty memlekettik organdar gendik modı­fıkasııalanǵan organızmge qatysty máseleni ýystarynan shyǵaryp alǵan­dyǵyn anyqtady. Máselen, «Halyq densaýlyǵy jáne densaýlyq saqtaý júıesi týraly» kodeksi men «Azyq-túlik ónimderiniń qaýipsizdigi týraly» Zańǵa sáıkes, azyq-túlik salasynda gendik modıfıkasııalanǵan ónimniń memlekettik tirkeýin júr­gizetin ókilet­ti organ tıisti memle­kettik reestrdi múl­de jasa­maǵan. Bul jerde qandaı da bir pikir aıtýdyń qajeti shamaly. Kez­desý aıasynda Qazaqstanda gendik modıfıkasııalanǵan ónimderdiń aldyn alý jóninde tolyqqandy keshendi is-sharalar usynyldy.

Naqtyraq aıtqanda:

– biz oblystyq mańyzy bar bar­lyq iri qalalarda, shekara be­ket­terinde ashylýy tıis maman­dandyrylǵan zerthanalarda gendik modıfıkasııalanǵan organızmge tekseris júrgiziletin ónimderdiń úl­­gilerine qatań baqylaý jasaý­dy usyndyq. Mundaı zerthana­lar qajetti zamanaýı qural-jabdyq­tarmen, hımııalyq reaksııa týǵyzyp, izdeletin zattyń quramda bar-jo­ǵyn tabýǵa múmkindik beretin qospa shyǵyndarymen, gendik modı­fıkasııalanǵan ónimderdi anyq­taıtyn test júıelerimen qamtamasyz etilýi tıis. Bul maqsatqa bıýdjetten arnaıy qarjy qarastyrýdy da usyndyq.

Atalǵan aýqymdy jumystarmen aınalysatyn joǵary bilikti mamandardy osy baǵytta mol tájirıbesi bar elderde jáne ózimizdegi joǵary oqý oryndar men kolledjderde daıarlaý qajet ekenin de esten shyǵarǵan joqpyz.

Aldaǵy sezde biz «Aýyl» partııasy azyq-túliktegi GMO-ǵa qarsy» jańa saıası bastamasyn jarııalaýdy josparlap otyrmyz. Biz barlyq partııalardy, qoǵamdyq uıymdardy, buqaralyq aqparat quraldaryn osy bastamamyzǵa qosylýǵa shaqyramyz.

– Aldaǵy sezd qandaı jańa­lyq­­tarmen este qalmaq?

– XVI sezge partııa fılıal­dary­nyń esep berý-saılaý konferensııalarynda saılanǵan 210 delegat qatysady dep kútilýde. Shara aıasynda «Aýyl» HDPP Jarǵysyna sáıkes partııanyń tóraǵasy men Saıası keńesi qaıtadan saılanatyn bolady. Sondaı-aq fılıaldardyń esep berý-saılaý konferensııalarynda týyndaǵan partııanyń jańa bastamalarymen tanystyratyn bolamyz.

 Úkimetke, memlekettik organdarǵa jáne barsha qazaqstandyqtarǵa «aýyl sharýashylyǵy óndirisi memlekettik saıasattyń basym baǵytyna aınalýy tıis» degen partııalyq ustany­mymyzdy jetkizgimiz keledi.

 Biz birinshi kezekte aýyldardy damytýǵa tıispiz. Ol óz kezeginde ekonomıkanyń basqa salalarynyń damýyna yqpal etedi.

Aýyl ekonomıkanyń draıveri bola otyryp, mıneraldy tyńaıt­qysh­tar men tamaq jáne qaıta óńdeý óndiristeriniń, jeńil tamaq ónerkásibi ındýstrııasynyń, qurylys salasy­nyń, aýyl sharýashylyq mashına jasaýdyń, otyn-energetıka já­ne kólik keshenderiniń jáne ózge de salalardyń damýyna qýatty serpin beredi. Sonymen qatar biz,  Qazaqstan saýda-sattyq táýelsizdigin qamtamasyz ete otyryp, ekologııalyq taza ónimniń álemdik naryǵynda kósh­basshy agrarlyq derjava bola alady dep sanaımyz.

Sezd jumysy jaıly aıtar bolsam, taıaýda elimizdiń ár aımaǵynda ótken esep berý-saılaý konferensııalarynda agrarlyq salanyń damýyna qatysty synı kózqarastary men usynystaryn bildirgen barlyq delegattardyń belsendiligin erekshe atap ótkim keledi. Olardyń usynys-pikirleri Ortalyq apparatta saralanyp, Úkimetke jáne memlekettik organdarǵa jiberiletin bolady.

Shyn máninde Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev atap ótkendeı qazir memlekettik organ­darǵa qoǵammen qarym-qatynasta ashyq­tyq jetispeıdi. Bılik halyqqa meılinshe jaqyn bolý­dyń joldaryn qarastyrýy tıis.

Biz partııamyzdyń myńdaǵan bel­sendi músheleri arqyly aýyl tur­ǵyndaryna Úkimettiń barlyq ıdeıalary men bastamalaryn túsindirýge daıynbyz. Qoǵamdyq qurylymdar men memlekettik organdardyń bu­laısha qoıan-qoltyq jumys atqarýy eki jaqqa da tıimdi ekenin túsinetin kez kelgen syńaıly. Úkimet partııa­nyń múmkindikteri arqyly óz she­shim-qararlarynyń halyqqa jetýin qamtamasyz etse, qarapaıym halyq­tyń muń-muqtajynyń joǵary jaq­qa jetip, tıisti sharalardyń qolda­nylyp jatqanyn kórgen partııa músheleriniń de belsendiligi arta túspek.

– Álı Ábdikárimuly, «Aýyl» partııasy aldaǵy ýaqytta ótetin Parlamenttik jáne máslıhat saılaýyna qatysa ma?

– Partııanyń óz jumysyn bas­taǵanyna kóp ýaqyt bolmasa da, bizdiń parlamenttik saılaýǵa, Qa­zaqstan Respýblıkasynyń Prezı­den­tiniń saılaýyna qatysqan táji­rı­bemiz bar, sondaı-aq barlyq deń­geıdegi máslıhattardyń saılaýy­na partııalyq tizimder boıynsha qa­tysýǵa daıynbyz.

Qazirgi tańda «Aýyl» partııasy parlamenttik saılaýda Parlamentte jáne jergilikti máslıhatta óz ókil­deriniń bolý mindetin qoıyp otyr. Bul óz kezeginde partııanyń saıa­sı platformasyn iske asyrýǵa baǵyt­talǵan zańdar men memlekettik she­shim­derdiń qabyldanýyna aıtar­lyq­taı yqpal etedi. Bıliktiń ókiletti organdarynan oryn alý, partııa baǵ­darlamasynyń strategııalyq jáne taktıkalyq maqsattaryn is júzinde júzege asyrýǵa múmkindik beredi.

Qazirgi tańda «Aýyl» partııa­sy­nyń qataryna múshelikke júzdegen myń adam erikti túrde ótti. Bizdiń partııa jergilikti turǵyndar arasynda úlken abyroıǵa ıe. Muny halyqtyń partııaǵa kirýge degen yntasynan baıqaýǵa bolady. Tek 2015-2019 jyldar aralyǵynda bizdiń partııanyń quramy 44 myń adamǵa artty. Olardyń kópshiligi aýyl sharýashylyǵynyń joǵary bilikti qyzmetkerleri, ǵalymdar, Ǵylym akademııasynyń músheleri, medısına jáne bilim berý mekeme­leriniń  qyzmetkerleri, elimizdiń iri agroqurylymdarynyń jetekshileri. Bizdiń qatarymyzda qarapaıym aýyl turǵyndary, eńbek adamda­ry da bar. Sońǵy 3 jylda qoǵamnyń ár salasynda uzaq jyldar eńbek etken 500-den astam partııa mú­shesi «Aýyl» HDPP usynýymen mem­lekettik jáne vedomstvolyq nagra­dalarmen marapattaldy. Biz­de daǵdarysty eńserip, el ekonomıkasyn jańa, sapaly deńgeıge kóterýge negizdelgen memlekettik strategııany, baǵdarlamany jasaýǵa qabiletti, myqty kadrlyq áleýet bar. Al Parlamentke kirý bul árbir partııanyń maqsaty dep oılaımyn. Al qazirgi «Aýyl» partııasynyń mun­daı maqsatqa qol jetkizerlikteı áleýeti bar.

 

Áńgimelesken

Ǵabıt Iskenderuly,

«Egemen Qazaqstan»

Sońǵy jańalyqtar

Syrdaǵy dostyq merekesi

Aımaqtar • Keshe

Kúlki kerýeni № 19

Rýhanııat • Keshe

Jas býyn jańǵyrý jolynda

Rýhanııat • Keshe

Uqsas jańalyqtar