Qazaqstan • 28 Qarasha, 2019

Tabıǵaty tamyljyǵan saıabaq

66 retkórsetildi

Qarasur bult túnde qar bolyp jaýdy. Tańerteńgilik Alataýdyń ar jaǵynan jarqyrap shaqqan kúnge shaǵylysyp, jylt-jylt etken aq ulpa qaladaǵy jurttyń kózin qyzyqtyryp, taý bókterine qaraı serýenge shaqyrǵandaı kúlim qaqty.

Mundaıda senbi, jeksenbi kúnderi uıqy­syn qandyryp almaq bolǵan jumysbasty kisilerdiń ózderi de uzaq jata almaıdy. Jyp-jyly úıde otyryp ishken ystyq-ystyq shaıdan soń, kóshege shyǵyp, aıaq jazyp, taza aýa jutyp qaıtqandy qalaıdy.

Almatydaǵy iri-iri jeti keremettiń biri sanalatyn Qazaqstan Respýblıkasynyń Tuńǵysh Prezıdenti saıabaǵy qala turǵyndaryna qysta da, jazda da keń qaqpasyn aıqara ashyp turatyn tańǵajaıyp demalys orny. Onda bara qalsańyz, tynysyńyz ashylyp, tabıǵat aıasyndaǵy typ-tynysh keńistikke qaraı sozylǵan tap-taza trotýarlardyń boıymen ary-beri asyqpaı serýen quryp, kóńilińiz kóterilip, jan dúnıeńizdiń jadyrap qaıtatynyna kúmán joq.

Mine, búgin biz jalpy aýmaǵy 73 ga bolatyn úlken saıabaqtaǵy alýan túrli aǵashtarǵa qy­zyǵa qarap, Alataýdy betke alyp, asyqpaı aıań­dap kelemiz. Ádette, jaz boıy jasyl jelekke oranyp turatyn olardyń qystygúngi keıpi birtúrli aıanysh týǵyzatyndaı bolyp kórinýshi edi.

Al munda kerisinshe, jyl on eki aı erekshe kútimde bolatyn boıshań kókterekter men aq qaıyńdardyń, alma aǵashtary men dola­nalardyń, almurttar men órik, alshalardyń butaqtary qazir erkin tynystap, aldaǵy kóktemge deıin kóz shyrymyn alyp, ál-aýqat jınap oıanamyz degendeı bolady. Olardyń ushar basyndaǵy kúzgi jel úze almaǵan eń sońǵy japyraqtar qyzǵysh tartyp, batar kúnniń araıy sekildi dirildep, saǵymǵa aınalǵandaı qubylady.

Dińi berik, butaqtary balýannyń bilegindeı qaıratty aǵashtarǵa qarap  turyp oılaısyń: «Qys mezgilindegi aǵashtar týraly túsinigimiz ben kózqarasymyz kóshe jıegindegi qaz-qatar tizil­gen aǵashtar arqyly qalyptasqan-aý», dep.

Qaıran tabıǵatqa qamqorlyq jasap, aıalaı bilsek, onyń da bizge berer syıy asta-tók bolaryn taǵy da bir ret eske alasyz.

Almatydaǵy Qazaqstan Respýblıkasynyń Tuńǵysh Prezıdenti saıabaǵynyń qurylysy 2001 jyly bastalǵany belgili. Bul, shyn máninde, jańa ǵasyrda júzege asqan tamasha ıdeıalardyń biri ekeni anyq. Sebebi, saıabaq – qala turǵyndarynyń mádenı demalys orny bolýmen birge Almatynyń tabıǵatyn saqtap, qorǵaý úshin jasalǵan óte mańyzdy, ıgilikti is, keleshek urpaqqa mura bolyp qalar tarıhı jer. Mundaǵy alǵashqy emen aǵashyn 2001 jyly Elbasymyz N.Á.Nazarbaevtyń ózi otyrǵyzǵan.

Jaz boıy almatylyqtar men qonaqtar, ásirese, balalar men jastar qyzyǵa tamashalap, aınalasynda demalyp otyratyn eń úlken sýburqaq ta osynda. Onyń syıym­dylyǵy – 2 820 tekshe metr.

Sýburqaqtyń joǵarǵy jaǵyna 2011 jyly 11 qarashada el táýelsizdiginiń 20 jyldyǵyna arnalyp «Qazaqstan» atty monýmentaldi-músindi kompozısııa ornatylǵan. Ol kompozısııa qola, granıt jáne mármárdan búrkit beınesinde jasalyp, ortasyna Elbasynyń músini qoıylǵan. Al búrkittiń qanattarynda Almaty men Nur-Sultan qalalarynyń nyshandary men Qazaqstandaǵy kóptegen bas­ty-basty sáýlet jáne tarıhı nysandardyń úlgisi kórinis tapqan. Saıabaqta jan-jaǵy beton­dalǵan úlken aryq bar. Onyń boıyna shaǵyn shlıýzder ornatylǵan. Muny tipti, kish­kentaı arna deýge de bolady.

Mine, osynaý arnaǵa, senesiz be, jabaıy úı­rek­ter kelip qonady. Saıabaqtaǵy jurt­shy­lyq sol jerge kóp irkilip, qyzyqtap qarap tura­dy. Al úırekter adamdardan qorqý, úrký degen­di múlde bilmeıdi. Sondyqtan da olardy ja­ba­ıy úırek dep ataýdyń ózi birtúrli ersi sııaqty.

Áıtkenmen ejelgi tabıǵat zańynyń mun­da da saltanat quratynyn sezdirip, sona-aý kók júzinde bir qyran qus qalqyp júredi. Onyń ót­kir janary bul úırekterge qadalǵaly qashan...

Al saıabaqtaǵy máńgilik jasyl shyrshalar men arshalardyń arasyndaǵy quldyrańdaǵan kip-kishkentaı tıinderdiń alańsyz tirshiligine qaıran qalasyz. Balalardyń qolyndaǵy tátti-dámdige qyzyǵyp, qalyń japyraqtardyń arasynan jylt etip shyǵa keledi de, jerge túsken dándi qaqshyp alyp, keri qaraı zymyraıdy.

Kúnshýaqtaǵy sákilerdiń birine kelip, tize búgip otyra bergenimiz sol eken, kóktemgi náýri­zekke uqsas bir tip-tıtimdeı sulý qus dál aldy­myzǵa kelip qona ketkeni. Bul da ábden tátti-dám­dige úırengen sekildi. Sekektep, jorǵalap, ári-beri ushyp-qonyp, aınalshaqtap júrdi de aldy.

Nesin aıtasyz, Alataýdyń bókterindegi úlken aýmaqty alyp jatqan saıabaqtan boıy­ńyz sergip, jan-dúnıeńizdiń tazaryp qaı­ta­tyny ras.

Eń bastysy, munda kelgen saıyn adam da tabıǵattyń bir perzenti ekenin anyq sezinip, aınaladaǵy tirshilikke baýyrmal, meıirimdi bola túsetini taǵy bar.

Sońǵy jańalyqtar

Shaǵaman batyr

Tarıh • Búgin, 07:28

Tarıhty tanýdaǵy tyń bastama

Tarıh • Búgin, 07:21

361 lıft aýystyrylady

Aımaqtar • Búgin, 07:18

О́ńirdegi ónegeli is

Qoǵam • Búgin, 07:17

Seriktestik nyǵaıyp keledi

Álem • Búgin, 07:01

Iri eseppen basym tústi

Sport • Búgin, 07:00

«Sýnamıdi» sulatyp saldy

Kásipqoı boks • Búgin, 06:56

Astyń dámin keltirgen

Aımaqtar • Búgin, 06:53

Saıraıdy bulbul...

Rýhanııat • Búgin, 06:51

Izi aıqyn, isi myǵym

Qoǵam • Búgin, 06:49

Qarapaıymdylyq hanǵa da jarasady

Rýhanııat • Búgin, 06:44

Ýrbanıstik ortalyqqa aınalýdyń bir tutqasy

Aımaqtar • 07 Jeltoqsan, 2019

Qaraǵandyda Antikor Ortalygy mekemesi ashyldy

Aımaqtar • 07 Jeltoqsan, 2019

Qazalyda retro-festıval ótti

Aımaqtar • 07 Jeltoqsan, 2019

Almatylyq dızaınerdiń Stokgolmde kórmesi ashyldy

Rýhanııat • 07 Jeltoqsan, 2019

Almatyda jas órenderdiń jarysy aıaqtaldy

Sport • 07 Jeltoqsan, 2019

Qarqaraly aýdanyna jańa ákim taǵaıyndaldy

Taǵaıyndaý • 07 Jeltoqsan, 2019

«El birligi – 2019» marapattaý saltanaty ótti

Rýhanııat • 07 Jeltoqsan, 2019

Asyq oıyny balalardy ómirlik tájirıbege baýlıdy

Rýhanııat • 07 Jeltoqsan, 2019

Uqsas jańalyqtar