Ekonomıka • 28 Qarasha, 2019

Fermerdiń maýsymdyq tabysy qansha?

21 retkórsetildi

Sharýalardyń kooperatıvterge birigip jumys isteýiniń tıimdiligi týra­synda mamandar jıi másele kóterip júr. Ujymdasyp eńbek etý­ge kúmánmen qarap júrgenderge qaraǵanda, bilek sybana iske kiri­sip ketken ujymdar qomaqty tabys taba bastady. Sońǵy jyl­darda jumys tájirıbesi jaıyn sharýalarmen bólisip júrgen Almaty oblysy Shelek aýdanynyń fermerleri ońtústik astanaǵa at basyn tirep, kókónis ósirý men baptaýdaǵy jetistikterimen bólisti.

Eńbekshiqazaq aýdany Jergi­likti qaýymdastyqtar qorynyń dırektory B.Elshibaeva fermer­ler jetken tabys ujymdyq jumys­tyń nátıjesi dep atap ótti. Ashyq topyraqta kókónis daqyl­daryn óńdeýge arnalǵan aýmaq búginde eki jarym esege artqan. Osydan tórt jyl buryn egistik kólemi 17 gektar bolsa, búginde kókónister 42 gektarda ósiriledi. Fer­merler jylyjaıda kókónis ósirý­diń tıimdiligine de kóz jet­kizdi. Zamanaýı múmkin­dik­ter ónim­derdi jyldyń barlyq mezgi­­linde qoljetimdi etýge múm­kindik berip otyr. Bıyl fermer­ler ónim túrlerin kóbeıtip, kókónis­ter­di qabyldaý jáne suryp­taý tirek­teriniń jumysyn júıe­ledi. «Shelek fermerleri» Aýyl sha­rýashylyǵy óndiristik koopera­tıviniń tóraǵasy M.Man­surovtyń aıtýynsha, ósirilgen jáne sal­qyn­datylǵan ónimder arnaıy kólik­ter­men «Arzan» jáne «METRO Kesh end Kerrı» sýper­mar­ketterine jetkizilip turady. Bul qala tur­ǵyn­daryn tabıǵı ónimdermen qam­t­amasyz etip qana qoımaı, fer­merler ki­risin ortasha eseppen 30 paıyzǵa art­ty­ryp otyr. Kooperatıv múshe­leri 2015 jyly 89 tonna ónim óndirse, bıyl 32 mln teńgege 227 tonna kókónis ót­kizip, ár fermer maýsym barysyn­da 500 myńnan 5 mln teńgege de­ıin tabys tapqan. Qazirgi kezde sharýashylyq ónimderi kórshi el­derge de eksportqa shyǵaryla bas­tady. Al osy bes jyl ishinde 4 365 aýyl turǵyny Agrobıznes orta­lyǵynda bilimin jetildirýge múmkindik alsa, 120-dan astam otbasy músheleri kókónisten paıda taýyp otyr. Naýqan kezinde kókónis alqaptarynda 150-ge jýyq adam jumys isteıdi.

Shelek fermerleriniń bas agronomy P.Kapýnov atap ótkendeı, kókónis sapasy men ónimdiligin arttyrýǵa baılanysty jıyrma­dan astam jobalar men jańa tehno­logııalar engizilgen. Agro­bıznes ortalyǵyndaǵy jer telim­derinde bıogaz qondyrǵysy, kún panelderi, taspaly jylyjaılar, tamshylatyp sýarý, kúnmen sýdy qyzdyrýǵa arnalǵan splıt-júıe sııaqty bes bıotehnologııalyq júıe bar. Nátıjesinde, ónimdilik jekelegen jaǵdaılarda 20-dan 100 paıyzǵa jetken. P.Kapýnov sonymen birge aýdanda kókónistiń barlyq túrlerin óndirýge jaǵdaı bar ekendigin jetkizdi. Degenmen, fermerlerdiń naqty bir baǵytta jumys isteýi tıimdi. Búginde qyza­naq, baıaldy, burysh, kádi sııaqty kókónisterge mamandanǵan Shelek fer­merleri aldaǵy ýaqytta da táji­rı­besimen bólisýge daıyn. Bul jobanyń júzege asyp, jaqsy nátı­je berýine «Fılıp Morrıs Qazaq­stan» kompanııasy qoldaý kór­setip otyr. Kompanııanyń Syrt­qy baılanystar boıynsha jetek­shisi R.Zaıtov baǵdarlama jos­par­laý, dándi sebýden bastap, fer­mer­diń kiris alǵanǵa deıingi sharýa­shy­lyǵyna kásibı baǵdar berip otyrady. Al elimizde tomat, salat ónimderimen belgili «Sın-Kaz» JShS bólim basshysy M.Erlan Shelek óńirinde óndi­ril­gen ónimderdiń tabıǵı taza klı­matty óńirge tán dámi, erek­sheligi bar ekenin jetkizdi. Kom­panııa tarapynan standartqa saı ónim­derdi shyǵarýǵa fermerler únemi keńester alyp otyrady. Aı­maq­taǵy fermerler jańa teh­no­logııa­lyq múmkindikterdi moly­nan ıge­retin bolsa, onda Qazaq­stanǵa Gol­­lan­dııa, Amerıka, Qytaı­dan ta­sy­­mal­danatyn ónim­deri­men bá­se­­kege túse alatyn tabıǵı otandyq kók­ónis­ter naryǵy damıtyny anyq.

 

ALMATY

Sońǵy jańalyqtar

Kúlki kerýeni № 20

Rýhanııat • Keshe

Haliń qalaı, Qostanaı?

Aımaqtar • Keshe

«Iokerıtten» jeńildi

Hokkeı • Keshe

Qazaqstan tórtinshi topta

Fýtbol • Keshe

Pedagogterge paıdaly shara

Rýhanııat • Keshe

Onlaın-oqyrman

Tehnologııa • Keshe

Sý basý qaýpi joq

Qoǵam • Keshe

Baspanaly bolyp, baqytqa bólendi

Baǵdarlamalar • Keshe

Ábishtanýdyń áz álipbıi

Rýhanııat • Keshe

Uqsas jańalyqtar