Qarjy • 29 Qarasha, 2019

Bankterge tıisti shartpen kómektesýdi usyndy

19 retkórsetildi

Bank sektory aktıvteriniń sapasyn baǵalaý (AQR) sharasynan keıin qazaqstandyq bankterge Úkimettiń kómegi naqty qaıta qurylymdaý josparlarymen baılanysty júrý kerek. Halyqaralyq valıýta qory mıssııasynyń basshysy Mark Horton jýrnalısterge bergen suhbatynda osyndaı pikir bildirdi.

Mark Hortonnyń paıymdaýynsha,  AQR bank sektorynyń turaqtylyǵyn keshendi baǵalaýǵa baǵyttalǵan qa­lypty tájirıbe. Osyǵan deıin Be­larýs pen Ýkraınanyń bankteriniń aktıvteri túgeldengen. Belarýste toǵyz banktiń aktıvi tekserilip, úsh banktiń kapıtaly jetispeıtini belgili boldy. Ýkraınada 56 banktiń tórteýin qarjylandyrý kerektigi anyqtaldy. Bul qarjy ınstıtýttarynyń barly­ǵy bir jylǵa jetpeıtin ýaqytta aı­tylǵan olqylyqtyń ornyn toltyr­ǵan kórinedi.

Osyǵan deıin Úkimet tarapynan berilip kelgen qarjylaı kómekke qoly jetpeı kelgen  ekinshi deńgeıli bankter bul joly da qaltarysta qala bere me?  Biz osy saýaldyń jaýabyn buǵan deıin de tarqatýǵa tyrysqan edik.   Halyqaralyq valıýta qory bul máseleni de oılastyrypty.

– Kómek mólsheri bankterdiń portfolıosyna, qazirgi jáne jańa aksıonerlerdiń osyndaı qoldaýdy qamtamasyz etý qabiletine baılanys­ty bolady. Ulttyq bank pen Úki­metke keńes berýdiń máni – mundaı kó­mek­tiń alǵashqy kózi bankterdiń qol­danystaǵy aksıonerleri bolýy kerek. Sodan keıin basqa  ınvestorlar qarjylandyrýǵa kirisýi múmkin, – deıdi ol.

Demek  Halyqaralyq valıýta qory  AQR arqyly qazaqstandyq bankterge  jeke qorynan kómektesedi dep úmittenýdiń qajeti joq. Olar  Úki­mettiń  nemese basqa ınvestor­lardyń kómegi arqyly júrgizip, qarjyny Ulttyq banktiń bir qaltasynan alyp, ekinshi qaltasyna salýmen ǵana shekteledi.  

Sonymen qatar, M.Horton qosym­sha kapıtaldandyrýdy júzege asyra almaıtyn eń iri jáne júıeli ma­ńyzdy bankter týraly da aıtyp ót­ti. Mundaı jaǵdaıda  memleket ta­ra­py­nan qosymsha qoldaý kórsetý qajet.

– Biraq qoldaý osyndaı bankterdi qaıta qurylymdaý josparlaryna jáne olardyń qarjylyq jaǵdaıyn jaqsartý úshin bıznes-josparlardy daıyndaýǵa qatysty naqty erejeler men talaptardan týyndaýy kerek. Jalpy, qazaq Úkimetiniń aktıvter sapasyn baǵalaýdy júrgizip jatqany bizdi qýantady, óıtkeni ol naqty jáne táýelsiz baǵalaýǵa múmkindik beredi, – dep atap ótti ol.

 Mıssııa basshysy Qazaqstanda devalvasııanyń qajettiligi týraly pikir bildirip, teńge baǵasyn qoldan yryqtandyryp otyrǵan Ulttyq bank­tiń áreketin qoldamaıtyndaı syńaı tanytty. Úkimettiń nemese Ult­tyq banktiń ıntervensııalaý týraly ustanymy Qazaqstannyń ult­­tyq valıýtasynyń jaǵdaıyn, onyń ekonomıkanyń negizgi kórset­kish­­­­terine qanshalyqty sáıkes kele­tinin, durys baǵalanǵanyn nemese joq­­tyǵyn taldaýǵa múmkindik ber­meıdi.  Halyqaralyq valıýta qory  teń­ge erkin bolýy kerek dep sanaıdy. Sonda ǵana ishki jáne syrtqy faktor­larǵa, ınflıasııalyq targetteý saıa­saty­na tolyq sáıkes keledi.

Eger Ulttyq bank ıntervensııalaýdy toqtatpasa, ol Halyqaralyq valıýta qory  tarapynan  qaıta baǵa­lanýy, munyń sońy tıisti deńgeıde baǵalanbaýyna soqtyrýy múmkin.

– Bul prosess Ulttyq banktiń eki ese shyǵyndanýyna alyp keledi.  Qazaqstanda biz qaıta baǵalaýdy nemese tómendetilýdiń belgilerin kór­meımiz. Bizge jalpy alǵanda, teńge­lik baǵa negizgi ekonomıkalyq kórset­kishterge sáıkes keledi, – dedi ol.

M.Hortonnyń paıymdaýynsha,  aǵymdaǵy shottyń tapshylyǵy men kapıtal aǵyndarynyń tepe-teńdigi saqtalýǵa tıis.

– Biz tikeleı sheteldik ınvestısııa­lardy, sondaı-aq qaryzdy baıqap otyrmyz. Jalpy alǵanda, jaǵdaıdyń qoldan  teńdestirilgenin de kórip otyrmyz.  Teńge erkin bolýy kerek, ol ishki jáne syrtqy faktorlarǵa jaýap berýge tıis. Bul ınflıasııalyq targetteý saıasatyna tolyǵymen sáı­kes keledi, –  dedi M.Horton.

Halyqaralyq valıýta qory  mıs­sııasynyń basshysy Qazaqstan­nyń makroekonomıkalyq kórsetkish­teri jaqsy ekenin aıtyp otyr. Mu­naı­ǵa jatpaıtyn ekonomıkalyq sek­torda ósim baıqala bastaǵan.  Aǵymdaǵy jyldyń III toqsanyndaǵy ósim 4,3%-dy qurady, jyl basyn­da Halyqaralyq valıýta qory  bul kór­setkish 3,8% bolady dep bol­jaǵan edi. Alaıda shıkizattyq emes sektordaǵy ósim turaqty túrde jalǵasa beredi degen boljamǵa senip qalýǵa da bolmaıdy.  О́tken jylmen salystyrǵanda ósim álsireıdi. Halyqaralyq valıýta qory  kórsetkish 4%-dan tómen bolady dep boljap otyr.

2019 jyldyń 1 tamyzynan bas­tap­ bank júıesinde ekinshi deńgeıli bank­terge keshendi táýelsiz baǵalaý júr­gizý bastalǵany belgili. Tizim­de 14 bank bar. Moody’s sarapshylarynyń pikirinshe, AQR-den keıin qazaqstan­dyq bankter 600 mıllıard teńgege deıin qarajat talap etýi múmkin. Sony­men qatar, S&P Global Ratings bol­jamyna sáıkes, aktıvterdiń sapasyn baǵalaǵannan keıin bankterge 1 trln teńgege deıin rezerv qurý qa­jet bolady.

Ulttyq bank tóraǵasynyń orynbasary Oleg Smolıakovtyń aıtýynsha,    Ult­tyq bank aýdıtorlarmen jáne ıns­­pektorlarmen birlesip  jumys is­tep jatyr.

– Biz barlyq prosesti jyl sońyna deıin aıaqtaımyz. Sońǵy eki-úsh jyl ishinde retteýshiniń talaptaryna sáı­kes kelmeıtin bankterdi lısenzııasy­nan aıyrdyq, oǵan qosa aksıonerlermen birlesken qaǵıdattar boıynsha qoldaý kórsetildi, –  deıdi Oleg Smolıakov.

Ulttyq bank ókili aıtqandaı, AQR bank sektoryn turaqtandyrady. Tek­seristen keıin qandaı da bir teris jaǵdaılar bolmaýǵa tıis.

 

ALMATY

 

Sońǵy jańalyqtar

Táýelsizdik – tuǵyrym

Aımaqtar • Keshe

Jas otbasylar baspanaly boldy

Aımaqtar • Keshe

Kúlki kerýeni № 25

Rýhanııat • Keshe

Uqsas jańalyqtar