Qoǵam • 03 Jeltoqsan, 2019

Vırtýaldy Qazaqstan medıakesheni bolsa...

77 retkórsetildi

Jýyrda Máskeýge jol túsken edi. Sapar barysynda kóne shahardyń kórikti jerlerin araladyq. Sonda kóńilden shyqqan bir dúnıe – qozǵalmaly, ıaǵnı dınamıkalyq kınoteatr boldy. Bul ózi týrıstik áleýetti tanytýda taptyrmaıtyn tetik eken. Zarıade parkinde ornalasqan «Polet» atty medıakeshenge Kremldiń kóne munaralaryn aralap shyǵyp, meıramhanada tústenip alǵan soń bas suqqanbyz. Bastapqyda bizdiń jol bastaýshy serigimiz «Qazir ushamyz» degende shyn máninde áldebir úrlemeli alyp sharǵa otyrǵyza ma, álde átkenshekke mingize me, dırıjabl me, álde ne qural eken dep ekiudaı kúıde eleńdegenimiz ras.

Sóıtsek bul kádýilgi kınoteatr eken. Biraq kóńilde «qalaı ushamyz?» degen saýal turǵan soń oryndyqqa jaıǵasqanda qaýipsizdik belbeýin myqtap tartyp qoıdyq. Quddy bir ushqyr ushaqtyń katapýlt oryndyǵyndaı aspanǵa qaraı atyp jibere me degen qaýip te joq emes. Sonymen ne kerek, tobymyz túgel jaıǵasqan soń jaryq sónip, qoıý qarańǵyda aıaq astyndaǵy tepkishek artqa qaraı syrǵyp, oryndyǵymyz joǵary kóterilgendeı, áýede ilinip qalǵandaı boldy.

...Budan keıin biz shyn máninde «ushtyq!». Beınebir qanat baılap alǵandaı álginde ǵana ózimiz jaıaý júrip aralaǵan Kreml aýla­syn­da­ǵy Ýspenskıı, Arhangelskıı soborlary, Qyzyl alańnyń ústimen qanat qaǵyp kele jatqandaımyz. Záý bıikten qaraǵanda taban astyndaǵy adamdardyń bizde sharýasy joq, ersili-qarsyly jóńkilip, kólikter zýlap jatyr. Máskeý memlekettik ýnıversıteti, Máskeý sıtı zamanaýı ortalyǵynyń áıdik ǵımarattarynyń tóbesinen lezde óte shyqtyq. Kenet qalany tuman torlady da, kóz aldymyzda Reseıdiń baıtaq dalasy jarq etip ashyldy. Samǵaý dep osyny aıt! Samuryqsha samǵap, qyransha qalyqtaǵan biz Qıyr Shyǵystan bastap, Kamchatkanyń janartaýlarynyń krateriniń erneýine deıin baryp, endi ot qaınap jatqan aýzy­na úńile bergende, ala qashqan ushqyr taspamyz Sibirdiń ıt tumsyǵy batpaıtyn qalyń taıgasyn tamashalatyp, qyzyqqa ábden keneltti. Kóz ushynda ushyp bara jatqan ushaq týra janymyzdan motoryn dúrildetip óte shyqqanda shyn máninde soǵyp keterdeı janyńyzdy qoıarǵa jer tappaı qalasyz. Biraýyq Qapqazdyń zańǵar shyńdarynan qaraǵanda mańdaıymyzdan qatty soqqan jel qalpaǵyńyzdy ushyrardaı áserde qalady ekensiz. Al alyp eldi qorshaǵan teńizderdi kólbeı ushqanda motorly qaıyqpen jarysyp, tipti onyń sońynan shashyraǵan sý tamshylary betimizge búrkigende tań-tamasha boldyq. Osylaı, Reseıdiń ulan-ǵaıyr aýmaǵyn ushqysh kilemmen sharlaǵandaı máz-meıram bolyp Sochıdiń qaptaǵan stadıondaryn da, batyr qalalar men ondaǵy belgili eskertkishterdi de bir demmen qus qanaty talatyn zeńgir bıik­ten kóz salyp kórip shyqtyq. Bul bir tamasha tanymdyq kvest boldy. Bas-aıaǵy 10-15 mınýt­tyq fılm aıaqtalǵanda onyń qyzyǵyna qanbaı, baladaı eltigen bizdiń top «taǵy da, taǵy da kóremiz» desip, Máskeý týraly fılmdi qoıdyrdy.

Sońyra atalǵan medıakeshendegi kók aspan­nan kórgen baǵdarymyzdy naqtylasaq, Komı res­pýblıkasyndaǵy Man-Pýpý-Nerdiń jel qaqqan tas baǵanalarynyń arasymen, Iаkýtııadaǵy Lenskıı qabyrǵalaryn qaptaldaı ótip, ataqty Saıano-Shýshenskıı GES-iniń sý qoımasyna qulappyz jáne basqa da kórse kóz toıatyn kórinister usynylǵan eken.

Bul zamanaýı beınetaspanyń eń utymdy tusy – sendire alatyndaı eń ozyq tehnologııa­men túsirilýinde ári kórsetilýinde. Bul bir jaǵynan aıaǵyń jete bermeıtin, aıaǵyń jetse, qarjyń jetpeı, qarjyń jetse, ýaqytyń jete bermeıtin saıahat degen safarı dúnıeniń ornyn basa alatyndaı jaqsy oıyn-saýyq kórindi bizge. Eń bastysy, munda tamasha nasıhat bar. Jáne ádettegideı júrek aınytatyn nasıhat emes, ózdi­gińizden qyp-qyzyl aqshaǵa satyp alatyn nanym­dy nasıhat bar. Keshennen shyǵyp bara jatqanda qazaqstandyq qonaqtarǵa qyzmet kórsetip júrgen qyzmetkerinen suraǵan edik, mundaı nysan álemde sanaýly elde ǵana bar ekenin aıtty. Jylyna 2 mıllıonnan asa adam keledi eken. Iаǵnı, aıtarlyqtaı tabys kózi de.

Oıdan oı botalady. Elimizde týrızmdi damy­týǵa baǵyttalǵan san baǵdarlama men joba qolǵa alyndy. Biraq kóbi nátıjesiz. Al osy sııaqty bir keshenniń Qazaqstannyń barlyq týrıstik áleýetin, tarıhy men táýel­sizdik kezindegi jetistigin kórsetýge qaýqa­ry ábden jetedi. Iаǵnı, bizde bıýdjettiń myń-mıllıondaǵan orasan mol qarjysy quryly­sy­na ǵana emes, keıinnen ustap turýǵa da jumsalatyn, biraq ileýde bir paıdalanylatyn ǵımarattardyń ornyna osy ispetti paıdaly keshenderdi salýǵa bolmaı ma? Nege Han Táńiriniń ushar basynan, Kaspııdiń keń aıdynynan, Alataýdyń aq basynan, Altaıdyń Muztaýynan, Kóksheniń uıadaı kólderiniń ústinen, elordanyń eńseli ǵımarattarynyń tóbesinen vırtýaldy túrde ushyp ótpeske?! Tabysty franshıza izdep júrgenderge usynysymyz – osy.

Sońǵy jańalyqtar

Uly dala eliniń eń ulyq merekesi

Qazaqstan • Búgin, 13:28

Basylym basshylary - Muhtar ÁÝEZOV (11.1921-12-1921)

Basylym basshylary • Búgin, 13:06

Qarshadaı qyzdyń qaısarlyǵy...

Rýhanııat • Búgin, 12:55

Almatylyq qarııalarǵa arnalǵan kesh ótti

Rýhanııat • Búgin, 12:47

Ábish Kekilbaevty eske alý keshi ótti

Rýhanııat • Búgin, 11:05

Ýspen aýdany dástúrli ánshilerdi shaqyrdy

Rýhanııat • Búgin, 09:10

Tulǵaǵa taǵzym jasaldy

Rýhanııat • Búgin, 08:49

«Báıterek» basyndaǵy qaýyshý

Qoǵam • Búgin, 08:45

Jalpy esepte úzdik úshtiktemiz

Sport • Búgin, 08:44

«Astana» maýsymdy aıaqtady

Fýtbol • Búgin, 08:40

Baǵyndyrǵan belester baıyptaldy

Aımaqtar • Búgin, 08:37

Taýar tasý jıiligine shekteý bolmaıdy

Ekonomıka • Búgin, 08:33

Jeltoqsan... Erkindik... Azattyq

Qoǵam • Búgin, 08:21

Azattyq jolyndaǵy tarıhı qadam

Rýhanııat • Búgin, 08:17

Qazaq elin álem tanydy

Álem • Búgin, 08:15

Qıyn sátte de birge bolǵanbyz!

Qazaqstan • Búgin, 08:12

Táýelsizdik hám túrki jurty

Qazaqstan • Búgin, 08:03

El abyroıyn asyrǵan jahandyq bastamalar

Qazaqstan • Búgin, 08:01

40 páterdiń kiltin tapsyrdy

Aımaqtar • Búgin, 07:58

Túrkııada toılandy

Qazaqstan • Búgin, 07:57

Ekonomıka qarqyndy ósýde

Ekonomıka • Búgin, 07:51

Mereke qarsańyndaǵy mereıli sát

Qoǵam • Búgin, 07:48

Memlekettik nagradalar tapsyrdy

Parlament • Búgin, 07:44

Almatyda Abaı klýby ashyldy

Rýhanııat • Keshe

Uqsas jańalyqtar