Qazaqstan • 03 Jeltoqsan, 2019

Qandastarǵa qamqorlyq

17 retkórsetildi

Elorda tórinde «Otandastar qory» KEAQ jáne Dúnıejúzi qazaqtary qaýymdastyǵynyń uıymdastyrýymen shetelderdegi qazaq dıasporasynyń tarıhı otanyna oralý jáne mádenı-gýmanıtarlyq, iskerlik yntymaqtastyǵyn damytý maqsatynda «Otandastar. Bolashaqqa baǵdar» atty halyqaralyq dóńgelek ústel ótti. Atalmysh jıynǵa elimizge tanymal qoǵam qaıratkerleri, vedomstvo basshylary, sonymen qatar álemniń 20 elinen kelgen 150-dan astam dıaspora ókili qatysty.

Mańyzdy jıyndy ashyp, qatysýshy­lardy atalmysh basqosýdyń maqsatymen tanystyrǵan Qazaqstan Respýblıkasy Parlamenti Senatynyń depýtaty, «Otandastar qory» KEAQ janynan quryl­ǵan Qoǵamdyq komıssııa tóraǵasy Murat Baqtııaruly, 2017 jyldyń maý­sym aıynda ótken Dúnıejúzi qazaq­tarynyń V quryltaıynda Qazaqstan Respýblıkasynyń Tuńǵysh Prezıdenti – Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń tapsyrmasymen sheteldegi etnostyq qa­zaqtardy qoldaý maqsatynda quryl­ǵan «Otandastar qory» KEAQ quryl­ǵan sátten bastap júıeli jumys atqa­ryp jat­qanyn jetkizip, bul retki uıymdas­tyrylyp otyrǵan jıyn sonyń bir dále­li degenge toqtaldy.

Alǵash bolyp sóz alǵan Qazaqstan Respýblıkasynyń Memlekettik hatshysy, «Otandastar qory» KEAQ Qam­qorshylyq keńesiniń tóraǵasy Qyrym­bek Kósherbaev, alystan at terletip elordaǵa jetken qandastardy kelgen qa­da­mymen quttyqtap, búgingi sha­ra Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń etnostyq qa­zaqtarǵa qatysty júrgizip kel­gen oń saıa­satynyń jemisi ekenine toqtaldy.

«Búgingi dóńgelek ústel basynda keıbir túıtkilderdiń túıinin tarqatyp, alda atqarylar istiń baǵyt-baǵdaryn aıqyndaý mindeti tur. Osy oraıda Mem­leket basshysy Q.Toqaev atamekenge ańsap kelgen aǵaıyndar máselesine baılanysty qosymsha is-sharalar qabyldaý jaıly Úkimetke tapsyrma berdi. Sonymen qatar jańadan qurylǵan «Otandastar qory» KEAQ jaqsy isterge muryndyq bolýda. Qazaqstannyń qoǵamdyq jańarýy aıasynda Qazaqstan Úkimeti bekitken 2018-2022 jyldarǵa arnalǵan sheteldegi qazaqtardy qoldaý is-sharalar josparyna sáıkes dıaspora jastary elimizdegi joǵary oqý oryndarynda tegin oqý kvotasy 4 % ósip, bilim alýshylar sany 2747-ge jet­ti. Otanǵa oralǵan qandastarymyzdy jumyspen jáne baspanamen qamtamasyz etý  isi jappaı kásipkerlikti damytýdyń 2017-2021 jyldarǵa arnalǵan  «Eńbek» baǵdarlamasy aıasynda sheshimin taýyp jatyr. Aldaǵy sáýir aıynda Nur-Sultan qalasynda Otandastardyń halyqaralyq forýmyn ótkizý josparda tur. Sol sebepti, búgini kezdesý jaqsylyqtyń basy bolady degen senim zor», dedi Qyrymbek Eleýuly.

Kelesi kezekte sóz reti buıyrǵan Premer-Mınıstrdiń orynbasary Berdibek Saparbaev kóshi-qon salasy boıynsha buǵan deıin elimizde atqarylǵan isterge toqtaldy. Iаǵnı, Elbasy tapsyrmasymen qurylǵan «Nurly kósh» baǵdarlamasyna 60 mlrd teńge bólinip, kóptegen óńirlerde arnaıy aýyldar boı kóterdi. Atap aıtqanda, Shyǵys Qazaqstan oblysynda 700, Soltústik Qazaqstan oblysynda 400, Aqtóbe oblysy Hromtaý qalasynda 230 otbasyna arnap turǵyn úıler boı kóterse, Shymkent qalasy mańyndaǵy «Asar» aýylynda 
27 000 qandasymyz turaqtaǵanyn aıtty.

«Búgingi tańdaǵy basty másele atamekenge oralýshy qazaqtardy áýeli, baspanamen, kelesi kezekte jumyspen qamtý sharasy qarastyrylýda. Sonymen qatar syrttaǵy qazaqtardyń rýhanı qajettiligin óteý isi jalǵasyn tabady. Jańadan kóship kelýshilerdi Úkimet qabyldaǵan «Eńbek» baǵdarlamasy aıasynda oqytyp, mamandandyrý sharasy josparda bar. Qujat rásimdeý jumysy da ońtaılanyp «Bir tereze» qaǵıdasyna kóshedi. Bul jumystardyń tolyqqandy atqarylýyn qadaǵalaý úshin Úkimet janynan komıssııa qurylǵan. Munyń syrtynda Úkimet bekitken «2018-2022 jyldarǵa arnalǵan sheteldegi qazaqtardy qoldaý» týraly baǵdarlama bar. Eń bas­tysy munda kórsetilgen is-sharalar jos­paryn qarjylandyrý isi tolyq jolǵa qoıylǵan», dedi Berdibek Máshbekuly.

Jıynnyń taǵy bir mártebeli qonaǵy «Otandastar qory» KEAQ quryl­taıshy­larynyń biri Aqparat jáne qoǵam­dyq damý mınıstri Dáýren Abaev, bul jıyn­nyń basty mańyzy ótkendi saralap, kele­shekti baǵamdaýǵa arnalǵanyn aıtyp, eń bastysy tuńǵysh ret sheteldegi qazaq tildi aqparat quraldarynyń ókilderi men syrtta júrip jetistikke jetken jas kásipkerlerdiń basy qosylyp otyrǵanyn erekshe atap aıtty.

«Qazirgi tańda 4-5 mıllıon qanda­symyz shekaradan tys jerlerde ómir súrip jatyr. Osy oraıda olardy qoldaý sharalaryn qabyldap, qonys aýdarýyna járdemdesý ózekti bolyp otyr. Aqparat jáne qoǵamdyq damý mınıstrligi janynan Etnosaralyq qatynastardy damytý jóninde departament quryldy. Dıasporalarmen jumys úılestirý osy departamentke júktelip otyr. Nátıjesinde, sheteldegi qandastar týraly málimet ózektendirilip, arnaıy taldaý jumystary jasalýda. Bul isti odan ári nyǵaıtý maqsatynda, otandastardy qoldaýdyń jańa tetigi pysyqtalyp jatyr. Bul jumys halyqaralyq tájirıbege negizdelip atqarylýda. Ekinshiden, mınıstrlik sheteldegi qazaqtardyń atamekenge kóshý rásimin ońtaılandyrýǵa baǵyttalǵan sharalar ázirleý bo­ıynsha da úlken jumystar júrgizýde. Aǵaıyndarymyz «qandas» mártebesin alýǵa ótinish berýden bastap, azamattyq alǵanǵa deıingi barlyq prosesti taldap, jalpy qujattary 46-dan 20-ǵa deıin qysqartý kózdelip, rásimdeý tártibi tek bir orynda qana atqarylmaq. Qandastar alǵashqy ótinishti Qazaqstanǵa kelmeı-aq syrttaǵy elshilikter arqyly joldaýǵa bolady. Oǵan qosa qujat rásimdeý merzimi 6 aıdan 3 aıǵa deıin qysqartylady. Joǵary­daǵy isterdi oryndaý úshin «Jol kartasy» ázirlenip, bekitildi. Iаǵnı, «Bir tereze» jumys stıli 2020 jyldyń 3-shi toqsanynyń sońynda tolyq kúshine enetin bolady. Sheteldegi qandastar úshin mádenı-rýhanı baılanysty damytý qajettiligi basym. Sondyqtan biz «Otandastar qory» KEAQ birlesip, «Qazaq Yui» iskerlik ortalyǵy men «Abaı» mádenı úıin quryp, bulardyń belsendi qyzmet atqarýyn qalaımyz. Sonymen qatar qandastarymyzǵa qazaq tilin úıretý úshin «Qasıetti qalam» jobasy ázirlenip, tildi qashyqtyqtan onlaın oqytatyn qazaq synyptary aldaǵy ýaqytta iske qosylady. Jyl sońyna deıin álemniń 11 elinde osyndaı 31 synyp ashý jospary bar», dedi Dáýren Áskerbekuly.

Odan keıin óz vedomstvosy boıynsha atqarylyp jatqan jumystarǵa toqtalǵan Syrtqy ister mınıstriniń birinshi orynbasary Shahrat Nuryshev, syrttaǵy elshilikterde dıaspora jóninde ókil taǵaıyndalǵanyn aıtyp, Qytaı elindegi qandastarǵa baılanysty aqparmen tanystyrdy. «Shyńjań ólkesinde terrorızmmen kúrestiń qataıýyna baılanysty qandastarǵa qyspaq túskeni málim. Deıturǵanmen eki elaralyq tatý dıplomatııalyq kelissózder nátıjesinde barys-kelis shekteýi alyndy. 2019 jyl­dyń 1 qańtarynan beri 338 myń etnıkalyq qazaq elshilikten Qazaqstan vızasyn aldy. Qos azamattyǵy úshin Qytaı elinen shyǵa almaı júrgen 35 adamnyń 30-y elge oraldy. Sol sııaqty 6,5 myń etnıkalyq qazaq Qytaı azamattyǵynan shyqty. Bul másele aldaǵy kúnderde de mınıstrliktiń nazarynda bolady», dedi Shahrat Shákızatuly.

Sonymen qatar atalmysh jıyn­dy uıymdastyrýshylardyń biri «Otandas­tar qory» KEAQ prezıdenti N. Ábiqaev óz kezeginde, qor tarapynan bir jyldyń ishinde atqarylǵan sharalarǵa toqtaldy. Onyń aıtýynsha, qor alǵash ashylǵan 22 sáýirden bastap, búginge deıin 1640 qandasymyz habarlasypty. Odan bólek qoǵamdyq qabyldaýǵa túrli máselelermen 1587 adam kelgen. Ortalyq qyzmetine júgingen qandastardyń jalpy sany 3227-ge jetken. Sondaı-aq qor oralman mártebesiniń merzimi ótip ketken 1300 adamǵa jeńildetilgen tártippen azamattyq alýǵa kómek kórsetipti. Aqpa­rat jáne qoǵamdyq damý mınıstrligi men Nur-Sultan qalasy ákimdiginiń qoldaýy­men músháıra, terme, qoldanbaly óner, ulttyq ánder atalymy boıynsha jyl saıyn «Qasıetti qazaq eli» halyqaralyq óner festıvalin ótkizý dástúrge aınalýda eken.

Shara barysynda atqarylǵan ózekti jumystardyń biri – sheteldegi qazaq tildi BAQ ókilderiniń basyn qosqan paneldik sessııa. Buǵan 6 elden 12 qazaq tildi baspasóz quralynyń 17 ókili qatysty. Jıynda uıymdastyrýshy QazAqparat HAA bas dırektory Asqar Omarovtyń paıymynsha, bul óte mańyzdy sharýa, bola­­shaqta sheteldegi qazaq tildi BAQ qaýym­­dastyǵyn qurý ıdeıasyn qolǵa alý qajet.

Bul bas qosýǵa shetelderde tanymal qazaq tildi buqaralyq aqparat quraldary, ıaǵnı mońǵolııalyq «Qazaqnıýs» portaly, «Shuǵyla» jýrnaly, «Jańa dáýir gazeti», Baı-ólke aımaqtyq radıosy, Irandaǵy «Parstýdeı» aqparattyq agenttiginiń qazaq bólimi, Túrkııada 14 sany jaryq kórgen «Qazaq eli» jýrnaly, Reseıde shyǵyp jatqan «Omby qazaqtary», «Aq arna» gazetteri, sol sekildi О́zbekstanda shyǵatyn «Nurly jol» respýblıkalyq gazeti, «Kenımeh tańy» aýdandyq gazeti, Naýaı teleradıo­kompanııasy ókilderi qatysyp óz oılaryn ortaǵa saldy.

Atap aıtsaq, О́zbekstandaǵy «Nurly jol» gazetiniń redaktory Ǵulamzákir Iýsýpov, 25 jyldyq tarıhy bar basylym aldaǵy kúnderi 100 jyldyq mereıtoıyn atap ótip jatqan gazet «Egemen Qazaqstanmen» ortaq memorandýmǵa qol jetkizý arqyly aq­parat almasýdy usynsa, Baı-ólkede jaryq kóretin ádebı basylym «Shuǵyla» jýrnalynyń redaktory Suraǵan Rah­metuly eger qoldaý bolsa, Qazaqstan ımıdjin nasıhattaýǵa daıyn ekenin  jetkizdi. О́z kezeginde pikir bildirgen «Egemen Qazaqstan» respýblıkalyq gazeti» aksıonerlik qoǵamy Basqarma tóraǵasynyń orynbasary – bas redaktor Aıbyn Shaǵalaq, qandastardy ǵasyrlyq tarıhy bar gazettiń qazirgi ahýaly jaıly habardar etip, syrtta júrgen áriptes jýrnalıs­ter osyndaǵy «Egemen akademııasy» arqyly taǵylymdamadan ótý múmkindigi bar ekenin jetkizdi.

Sońǵy jańalyqtar

Uly dala eliniń eń ulyq merekesi

Qazaqstan • Búgin, 13:28

Basylym basshylary - Muhtar ÁÝEZOV (11.1921-12-1921)

Basylym basshylary • Búgin, 13:06

Qarshadaı qyzdyń qaısarlyǵy...

Rýhanııat • Búgin, 12:55

Almatylyq qarııalarǵa arnalǵan kesh ótti

Rýhanııat • Búgin, 12:47

Ábish Kekilbaevty eske alý keshi ótti

Rýhanııat • Búgin, 11:05

Ýspen aýdany dástúrli ánshilerdi shaqyrdy

Rýhanııat • Búgin, 09:10

Tulǵaǵa taǵzym jasaldy

Rýhanııat • Búgin, 08:49

«Báıterek» basyndaǵy qaýyshý

Qoǵam • Búgin, 08:45

Jalpy esepte úzdik úshtiktemiz

Sport • Búgin, 08:44

«Astana» maýsymdy aıaqtady

Fýtbol • Búgin, 08:40

Baǵyndyrǵan belester baıyptaldy

Aımaqtar • Búgin, 08:37

Taýar tasý jıiligine shekteý bolmaıdy

Ekonomıka • Búgin, 08:33

Jeltoqsan... Erkindik... Azattyq

Qoǵam • Búgin, 08:21

Azattyq jolyndaǵy tarıhı qadam

Rýhanııat • Búgin, 08:17

Qazaq elin álem tanydy

Álem • Búgin, 08:15

Qıyn sátte de birge bolǵanbyz!

Qazaqstan • Búgin, 08:12

Táýelsizdik hám túrki jurty

Qazaqstan • Búgin, 08:03

El abyroıyn asyrǵan jahandyq bastamalar

Qazaqstan • Búgin, 08:01

40 páterdiń kiltin tapsyrdy

Aımaqtar • Búgin, 07:58

Túrkııada toılandy

Qazaqstan • Búgin, 07:57

Ekonomıka qarqyndy ósýde

Ekonomıka • Búgin, 07:51

Mereke qarsańyndaǵy mereıli sát

Qoǵam • Búgin, 07:48

Memlekettik nagradalar tapsyrdy

Parlament • Búgin, 07:44

Almatyda Abaı klýby ashyldy

Rýhanııat • Keshe

Uqsas jańalyqtar