Aımaqtar • 11 Jeltoqsan, 2019

Zaıda Elǵondıeva: Búgingi Almaty jańa kózqarastaǵy azamattardyń Altyn ordasy

82 retkórsetildi

Almaty qalasynyń ákimi Baqytjan Saǵyntaev almatylyq zııaly qaýym, rýhanııat ókilderin «Almaty qalasynyń eńbek sińirgen qaıratkeri» tós belgisimen marapattady. Solardyń biri aqyn Zaıda Elǵondıeva Almaty qalasynyń tarıhı jáne rýhanı kelbeti týraly oıymen bólisti.    

«Qazaqstannyń qazirgi órkendep-damýyn eki turǵydan – materıaldyq jáne rýhanı jaǵynan alyp qaraýǵa bolady.  Almaty adam tanymastaı kórkeıdi, qazirgi tamasha, zamanýı kelbetine, babyna keldi.  Sebebi meni qalanyń  baıyrǵy turǵyny retinde Almatynyń tarıhyn ekige bóler edim. Alǵashqy kezeń – 1990 jylǵa deıingi Almaty etek–jeńi jınaqy, Alataýdyń baýyrynda buıyǵyp qana jatqan jáne qazaqtyń bolmysyn boıynsha saqtaǵan kóz monshaq tárizdi súp-súıkimdi edi. Kórki men tazalyǵy aqyndardyń qııalyna qanat bitirdi. Almatynyń álemdi kórkimen arbap alatyndaı qaýqary bar. Ásem tabıǵaty men kórikti jerleri, túrli tarıhı eskertkishteri men sáýletti ǵımarattary jetip-artylady… «Almatyǵa bir kelip ketken adam ony ómir boıy saǵynyp ótedi» degen paıymdy Almatyǵa alǵash kelgende túıip qoıǵanmyn sanama.

Qazir Almaty ózgerdi:  Qazirgi Almatyny men tek Nıý-Iorkpen salystyramyn. Tákáppar. Biraq sonymen birtutas bir úndestikke baǵynǵan jáne úılesimdiligin saqtap qaldy. Bul maǵan unaıdy.  «Almaty» qonaq úıi mańynda Sháken Aımanovtyń eń kórneki kartınalarynyń biri - «Taqııaly perishte» fılmi túsirilgen bolatyn. Sháken Aımanov tiri kezinde osy jerde jumys kúnin ótkizgen.  Sháken aǵanyń músini tap sol jerge ornalasty. Oıdan shyqty.  Bul úrdis aldaǵy ýaqytta jalǵasa beredi dep oılaımyn. 

Almatynyń minezi keıde maǵan qazaqtyń bolmysy tárizdi. Dostarymmen ońasha áńgime kezinde Almatynyń minezin tek qana Premer –mınıstr deńgeıinde qyzmette bolǵan Tulǵa ǵana ıgere alady  deıtinbiz.  Bul osyǵan deıingi qala basshylyǵynda bolǵan azamattardyń eńbegin joqqa shyǵarý emes. Búgingi basshylyqta otyrǵan azamattyń eńbegine ádil baǵa berý. Rýhanı astanamyzdyń tizginin qolyna alǵan Baqytjan Saǵyntaev óner men mádenıetke, ádebıetke úlken qoldaý tanytyp otyr. Sonymen bir mezgilde Almatynyń ortasy nemese shetki aýdany dep bólip –jarmaı bárine jaıly turmysty qalyptastyrýǵa bel sheship otyr.  Almatynyń shetki aýdandaryna munshalyqty kóńil bólingen kez esimde joq. Muny ashyq aıtý kerek.   

1990 jyldardaǵy Almaty qazaqtardyń kóp qonystanýymen este qaldy.  Muny tar jol,taıǵaq keshý dep baǵalaýǵa bolady.

Almaty – arman qala, ásem qala, jasyl qala, qushaǵy keń, ashyq  qala. Son­dyqtan osy bir alyp megapolıske umty­lýshylardyń, osynda ómir súrip, qanat jaıyp, ósip-óngisi keletin otandasty­rymyzdyń kóp bolatyny zańdylyq. Sebebi almatylyqtardyń psıhologııasyn  keshegimen salystyrýǵa bolmaıdy.

Búgingi Almaty jańa kózqarastaǵy azamattardyń Altyn ordasy, Aq ordasy. Qala ákimi Baqytjan Saǵyntaevtyń «Men Almaty qalasyna ákim bolyp taǵaıyndalǵan kúnnen bastap, barlyq aýdannyń tynys-tirshiligimen tanysyp shyqtym. Sonda baıqaǵanym, qalanyń ortalyq aýdandary ǵana jaqsy damyǵan, áleýmettik ınfraqurylymnyń 70%-y Almaty tórinde ornalasqan. Soǵan oraı qala ortalyǵy men shetki aýdandardaǵy ómir súrý deńgeıinde biraz aıyrma­shylyqtar bar»  degen málimdemesi meniń oıymnan shyqty.  Bul problemany sheshý, shetki aýdandardaǵy jaǵdaıdy «Almatynyń altyn kvadratymen» teńestirýge umtylý táýekeli mol mindet.  Sondyqtan el tizgini – Almaty basshylyǵynda otyrǵan azamatattardyń bastaǵan isine sáttilik tileımin. Azamatymyzǵa  qoldaý bildireıik!», dedi Zaıda Elǵondıeva.  

 

ALMATY

 

 

Sońǵy jańalyqtar

Sabannan jasalǵan qalashyq

Aımaqtar • Keshe

Aýylǵa kel, jas dáriger

Aımaqtar • Keshe

Tarıh. Tulǵa. Túrkistan

Rýhanııat • Keshe

Adamdyqtyń qaınary

Rýhanııat • Keshe

Berik Ýálı: Abaı men Alash

Rýhanııat • Keshe

Elimizdiń birqatar aımaǵynda joldar jabyldy

Qazaqstan • 19 Qańtar, 2020

Baıanaýylda boranda joǵalǵandar tabyldy

Aımaqtar • 19 Qańtar, 2020

Uqsas jańalyqtar