Rýhanııat • 12 Jeltoqsan, 2019

Shapaǵatty jol

42 retkórsetildi

Orekeńmen, Oralbaı Ábdikárimovpen bir úıdiń, bir kireberisinde kórshi boldyq. Keńes Odaǵynyń sońǵy jyldarynda salynǵan respýblıka Úkimetiniń qyzmetkerlerge arnalǵan sońǵy úıi edi. Orekeńniń bárimizden artyqshylyǵy – ol úıde úlken anamyz – jasy toqsanǵa kelgen, sózinen, júrisinen jańylmaǵan Bıbijan apamyz bar bolatyn. Mereke kúnderi bir kireberistegi ózara syılasatyn birneshe otbasyna ortaq úlkenimiz – Orekeńniń anasyna kirip, sálem berip, batasyn alyp júretinbiz. Ol da bir kórshiler arasyndaǵy qımas dáýren eken. Bıbijan apamyz da tabıǵatynan peıili keń jaralǵan, súıegi asyl, ónegeli shańyraqtyń berekeli qazynasy. Árqaısysymyzǵa shyn nıetimen duǵasyn arnap, aqjarylqap tilegin tógip, aıaly alaqanymen beretin batasy qandaı! Sol kisiniń batasy arqyly óz anamyzdy esimizge túsirip, et júregimiz eljirep, saǵynyshymyzdy basatynbyz. Dúnıede ananyń meıirimin sezinýden artyq sezim bar ma?!

Ákelerimiz erte dúnıeden ozyp, bala kezinen anasymen syrlas bolyp, er jetip, el qa­taryna qosylǵan Ábish Kekil­baıuly, Oralbaı Ábdikárimov – bir-birimizdi jaqyn ári jaq­sy túsinisetinbiz. Qasıetti analary­myzdyń jany jánnatta bolǵaı...

... Bıbijan apamyzdyń tórt uly da árqaısysy óz salasynda, óz jumysynda tııanaqty, qaırat­ty bolyp ósip, bir áýlettiń emes, qa­zaqtyń kórnekti tulǵalary dáre­jesine kóterildi. Ananyń kór­gen qıynshylyǵy jaqsylyqqa jal­­ǵasyp, uldarynyń el azamaty, el qurmetine bólenýin kórý – ana­nyń aq tilegi, armanyna qol jetkizýi zor baqyty bolsa kerek. Sút kenjesi Oralbaı ana­myzdyń kózi tirisinde Elbasy, Qa­zaqstan Respýblıkasy Tuń­ǵysh Prezıdentiniń eń senimdi serikteriniń biri, kórnekti memleket qaıratkeri bolyp, táýelsiz eli­mizdiń irgetasyn qalasyp, sha­­­ńy­raǵynyń berik bolýyna óz úlesin qosý baqytyna ıe bolýy – árıne, aldymen ananyń maq­tanyshy. Orekeń qanshama laýa­zym, qurmet bıigine shyqqanda da Bıbijan anamyz, Orekeńniń jary Jamal Ahmetqyzy ekeýi táýbesinen jańylmaı: «Alladan tilegenim balamnyń amandyǵy, el-jurtyna jaramdyǵy» dep otyratyn. Uly ananyń qara­paıym ǵana tilegi. Ǵıbratty ti­lek. Tekti tilek.

Anasynyń kenje uly aldyń­ǵy aǵalarynyń úlgi-ónegesimen oqýǵa qulshynyp, eńbekpen shy­nyǵyp ósti. Soǵys jyldary, soǵystan keıin ómirge kelgen urpaqtyń ulandaryna tán eńbekqorlyq, qandaı da qıyndyqqa tózimdilik, taban­dylyq, adaldyq, senimdilik qa­sıetterin boıyna jınaqtap, ómir­ge erte aralasty. Ol jyldarda Keńes Odaǵyndaǵy zańǵa sáıkes orta mektepti bitirgen jas­tar mindetti túrde kemi eki jyl aýyl sharýashylyǵynda nemese óndiris ornynda, qurylysta jumysshy bolyp eńbek etýge, al ul balalar eger jasy 19-ǵa tolsa ásker qatarynda úsh neme­se tórt jyl qyzmet etip, kons­tıtýsııalyq paryzyn óteýi min­detti tártip bolatyn.

Oralbaı Ábdikárimuly qa­ta­rynan qalmaı osylardyń bá­rinen ótti. Orta mektepti bitir­gen soń bir top jigit bi­rigip, komsomol jas­tar brıgadasyn quryp, qoı baǵyp, aýyl sharýashylyǵynyń, mal ósirý eńbeginiń qyr-sy­ryn bildi. Keńes Odaǵynyń Soltústik muzdy muhıt áskerı-teńiz flotynyń súńgýir sýasty qaıyǵynda te­ńizshi bolyp, azamattyq paryzyn oryndady. Qazaq balasy sırek kezdesetin teńiz flotynda ártúrli ulttardyń ulandarymen bir úıdiń balasyndaı syılasatyn, bir maqsat, bir mindetke jumyla biletin Otan qorǵaý abyroıynyń qadirin, jaýapkershiligin aıryqsha se­zin­di. Uldaryn alysqa jiberip, kún-tún amandyǵyn, aman kelýin tilep otyrǵan analardyń aq ti­leýimen elge oralǵandaǵy, ómir­diń kezekti mektebinen abyroımen ótip kelgen jigitterdiń Otan, tý­ǵan jer, týǵan el qadirin sanasy­men sezinýi – eseıgendiktiń aı­ryqsha kórinisi bolatyn. Sol sanamen elge oralǵan jigitter beıbit ómirdiń tirshiligine de erekshe qulshynyspen aralasa­tyn. Teńizshi Oralbaıdy da kóptegen jumystar kútip tur­dy. Sol kezdegi óndiris, oqý oryn­­­dary basshylary jas j­igit­­ti ózderine jumysqa sha­qy­ryp, tárbıeshi, kásiptik-tehnı­ka­lyq ýchılısheniń sheberi, «Shah­tınskstroı» qurylys meke­me­si jastar uıymynyń jetek­shiligi qyzmetterin jasqa tán ji­germen uıymdastyryp, eńbek adamdarynyń qaınaǵan ortasynda olardyń turmys-tirshiligimen bite qaınasyp, nátıjeli, abyroıly eńbek etti.

Orekeń eńbek ete júrip, bili­min kóterýdi de bir sát toqtat­qan joq. Áýelde támamdaǵan Qa­raǵandy ındýstrııalyq-peda­gogıkalyq tehnıkýmyndaǵy bilimin Qa­raǵandy memlekettik ýnı­ver­sıtetinde, Almaty Joǵary partııa mektebinde jalǵastyrdy. Bıbijan apamyz: «Oralbaıym qoı baǵyp júrip, qoltyǵynan kitabyn tas­tamaıtyn», dep aıtyp otyratyn. Osy bir-aq sózden kóp nárse baıqalsa kerek.

Qaı zamanda, qandaı qoǵamda da bilimsiz tirshilik joq. Bilimsiz órkendeý, damý, ósý joq. Jeke adamnyń ómiri, eńbegi, qyzmeti de tikeleı onyń bilimdiligimen, oqyp, alǵan bilimin ómir talabymen, óziniń eńbek etken ornynda sol bilimin jaratýymen tikeleı baılanysty. Orekeń eńbek pen oqý, izdený joldaryn sátti ushtastyra alǵan aza­mat. Eńbegi men qabiletine qaraı jas kezinde sol zamanda basqarýshy partııanyń qalalyq, oblys­tyq, respýblıkalyq komı­tetteriniń eń jaýapty qyz­met­terine shaqyryldy. Qan­daı laýazymdy qyzmette bol­sa da Orekeń sol qyzmetti adam­gershilik tazalyq talaptaryna baǵyndyryp, jumys jasady. Ol jumystarynyń negizgi deni adamdarmen, partııa kadrlarymen olardy tańdaý, irikteý, ornalas­tyrý jumystarymen baılanysty boldy. Ádil, adal bolýǵa tyrys­ty. Eshkimge qııanat jasamaý­dy, tipti kinási úshin jumystan bosatqannyń ózinde onyń kinásin tolyq dáleldep, ol dálelmen álgi adam kelisip, sheshim qabyldaýdy qatań qadaǵalady. Osy baǵytta Oralbaı Qazaqstan Kompartııasy Ortalyq Komıtetiniń uıymdas­tyrý-partııa jáne kadr bóliminiń meńgerýshisi boldy. Bul laýazym ol kezde bılik partııasynyń eń jetekshi ári basqarýshy bólimi edi.

Táýelsizdik alǵannan keıin jańa memleket qurylymyn ja­saq­taýǵa eń aldymen jańa adamdar, jańa mamandar jumysqa tar­tyldy. Sonymen birge Nur­sul­tan Ábishuly burynǵy bas­qarýshy memlekettik, partııa­lyq apparattyń tájirıbeli, adal, jańa ómir, jańa talap su­ranystaryna jaýap bere alatyn, memleket qurylysyna bilik­tilikpen, bilim­dilikpen belsene aralasa alatyn kóptegen azama­tqa senim kórsetip, memlekettik qyzmetke tartty. Solardyń aldyńǵy qa­tarynda Oralbaı Ábdikárimov boldy. Bul tásil oryndy ári tıimdi nátıje bere aldy. Burynǵy saıası-ákim­shilik júıe kommýnıstik partııanyń ıdeologııasynyń negi­zinde, sol ıdeologııany basshy­lyqqa ala otyryp jasalatyn. Endigi jerde biz sol ıdeologııadan bas tart­tyq. Bizdiń ıdeologııamyz, ult­tyq ıdeıamyz memlekettik táýel­sizdikten bastaý aldy. Biz­diń basty maqsatymyz – álem­ge jarııalaǵan memlekettik táýel­sizdigimizdi baıandy etý, dú­nıe­júzilik qoǵamdastyqtyń bel­sendi múshesi bolyp, jasampaz ómir saltyn qalyptastyrý, ór­kenıetti, óskeleń memleket bolý. Basty qundylyqtarymyz – adam, adamnyń quqyǵy, bostan­dyǵy, erkindigi.

Memleket qurylysy óz ózi­nen úılese bermeıdi. Ony der kezinde uıymdastyryp, bilim­di, bilikti tulǵalardyń jumy­syn memleket múddesine ju­myl­dyryp, memlekettik apparat pen halyqtyń, qoǵamnyń qarym-qatynasyn jolǵa qo­ıyp, onyń barlyq býyndaryna qan júgirtý qajet. Memleket ju­mysy azamattardyń kúnde­lik­­ti turmysynan jalpy aýdan­dyq, qalalyq, oblystyq, respýb­lı­kalyq ekonomıka salalarynyń tıimdi jumysyn uıymdastyrýdy, uzaq merzimdi strategııasyn tolyq qamtıdy. Memleket qyz­me­tiniń salalary san alýan ekendigi de elge belgili. Olardyń jemisti uıym­dastyrylyp, jetis­tikti damýy tikeleı adamdar­ǵa, sol salalarda eńbek etetin jumys­shy­lardan bas­tap ony basqaratyn laýazymdy qyzmet­kerlerdiń bilim, parasat, dúnıe­tanym, adaldyq, ádildik sana-sezimi deńgeıine baılanysty.

Sóz joq, memlekettiń kelbe­tin, onyń memlekettik qabiletin qalyptastyrar adamdar, ıaǵnı bilikti mamandar, laýazymdy qyz­metkerlerdiń qaıratkerligine, onyń bolmysyna qarap, óz orta, qoǵamymyz, halqymyz, basqa elder, halyqaralyq bedeldi uıym­dar búkil elge baǵa beretini de jańalyq emes. Demek, jaýap­ty qyz­metkerler el amanatyn arqalap júretin tulǵalar. Son­dyqtan da olarǵa talap ta joǵary.

Qazaqstan Respýblıkasynyń Tuńǵysh Prezıdenti, Elbasy Nursultan Ábishuly Nazarbaev óziniń prezıdenttik qyzmetinde el basqarý isin sátti ári nátıjeli júrgizý úshin onyń alǵyshartty kiltteriniń biri – memlekettik ap­parattyń qyzmetkerlerin irikteý, tańdaý jáne olardy qa­bileti men múmkindigine qaraı jaýapty laýazymdy qyzmetterge ornalastyrý, taǵaıyndaý ekenin únemi aıtýmen keledi jáne ony halyq ta túsinedi. Teginde bul taqyryp – aýqymy keń, aıtary kóp áńgime. Maqalamyzdyń maqsaty ol aýqymdy taqyryp­tyń tabıǵatyn, talabyn jan-jaqty taldap, saraptaýdy maqsat etpesten, naqty bir memlekettik tulǵanyń ómiri men memlekettik qyzmetine kóz júgirtý arqyly sol salanyń qoǵam úshin mańyzdy­lyǵyna mán bere alsaq – ony osy Orekeńniń boıynan kórer edik.

Ádette, qandaı da laýazymdy adamnyń ómir joly týraly aıtqanda – onyń ár jyldary istegen qyzmetterin tizip shyǵý arqyly maǵlumat alamyz. Al sol laýazymǵa kelý, kóterilý joldaryna, ne sebepti solaı bolǵanyna mán bere bermeımiz. Bul prosess syry ashylmaǵan sandyq tárizdi. Jabylǵan kúıi qala bere­di. Dál osy salanyń ózine tán erek­sheliginiń saqtalýy jáne sheshim qabyldanǵanǵa deıingi qupııalyǵy – memlekettik tártip. Ol jumystyń erekshelikterin tek qana qujat daıyndaıtyn jáne sheshim qabyldaıtyn laýazymdy adam ǵana biledi.

Bizdiń Konstıtýsııamyzǵa sáı­kes sheshim qabyldaıtyn eń joǵary dárejedegi mártebeli tul­ǵa, árıne Respýblıka Pre­zıdenti.

Memleketimizde júrgiziletin kadrlyq saıasat, ıaǵnı atqarýshy, zań shyǵarýshy, sot bıligi, qor­ǵanys, qaýipsizdik, quqyq qorǵaý organdary basshylaryn qyzmetke taǵaıyndaý, olardy qyzmetten bosatý túgeldeı Prezıdent quzy­rynda. Osynshama keń aýqymdy jumysty Prezıdent óziniń Ákim­shiligi arqyly júrgizedi. Mem­lekettik jaýapty qyzmettiń qaı qaısysyna da jaýapkershiligi joǵary, adal, ádil, bilikti, bilim­di, taza adamdar kelýi – qoǵam talaby. Ásirese Prezıdent Ákim­shiliginiń basshylyǵyna kim kelgenine bılik ınstıtýttaryn­da da, qoǵamda da aıryqsha mán be­riledi.

Táýelsizdik jyldary Nur­sultan Ábishuly mańdaıy jar­qyraǵan birneshe azamattarǵa dál osy laýazymdy senip tapsyryp, adamtanýdyń mektebinen ótkizdi desek – solardyń qatarynda Nurtaı Ábiqaev pen Oralbaı Ábdi­kárimovtiń esimderi aldymen aıtylady.

Kezinde Tuńǵysh Prezıdent Qaraǵandy oblystyq partııa ko­mı­tetiniń ekinshi hatshysy qyz­­metterinde júrgende – Oral­baı­dyń sol zamannyń kadr saıa­satynyń talabyna­ sáıkes oblys­tyq apparat­ta qyz­­met isteıtin sırek qazaq­tyń­ biri bolǵanyna nazar aýda­ryp,­ syrtynan qamqorlyq kór­­se­tip júretinin tabıǵı adam­­gershilik, úlgi-ónege dep túsi­nýimiz de oryndy bolar. Nure­keń Qazaqstan Kompartııasy Orta­lyq Komıtetine hatshy bolyp kelgennen soń da, búginge deıin Qaraǵandyda ózi biletin, qol­darynan jumys keletin, elge, min­detine adal degen talaı aza­mat­tarǵa qoldaý kórsetip, shapaǵatyn tıgizip júrgenin el biledi.

Oralbaı Ábdikárimuly bu­rynǵy basqarý júıesinde de, táýelsizdik alǵannan soń ja­ńa dáýirde de Elbasynyń seni­mimen kóptegen jaýapty, la­ýazym­dy qyzmetterdi aby­roı­men oryndap, eline adal qyzmet etip, onyń órkendeýine meı­linshe tilektestigin qosyp júr­gen atpal azamat. Orekeń Tuń­ǵysh Prezıdent tapsyrǵan Prezıdent Ákimshiliginiń Bas­shysy, Parlament Sena­tynyń Tóraǵasy, depýtaty, Mem­le­ket­­tik hatshy laýazymda­ryn zor jaýapkershilikpen atqar­dy. Qoǵamda, el arasynda Ore­keń­niń el aǵalyq kelisti kelbeti, or­nyqty, aqjarqyn mi­nezi, mem­leketshil ustanymy onyń adamı bedelin kóterip, qaı ortada da qurmet aıasynda júredi.

Orekeń jastaıynan qaı jerde, qandaı mekemede jumys istese de eń aldymen áriptesterimen ózara syılastyq, senimdilik, taza­lyq qarym-qatynastyń qalyp­tasýyna mán beredi. О́zi osyny ustanady. Áriptesterine, laýazymdy qyzmetkerlerge qoǵam talaby da osy.

Ásirese elimizde Prezıdent­tiń kadr saıasatyn júzege asyrýda bulaqtyń kózin ashqandaı shapa­ǵaty tıip, kóptegen adamdardyń jolyn ashty. Laýazymdy qyz­metkerlerdi memlekettik jaýap­ty qyzmetterge tańdaý, tartý, olar­dyń ósý joldary tek bir baǵytta saırap jatqan sara jol emes. Qaıshylyǵy, qarsy aǵysy, asýy, buralańy jetkilikti. Ondaı jaǵdaıda da eshqaıda bura tartpaı ádil sheshim qabyldaý – Orekeńniń ustanymy, adamı kelbeti.

Zeınet jasyna shyqqannan soń óziniń jastaıynan tabıǵat qumar­lyǵyna erkin aralasyp, dostarymen birigip, tabıǵat­ty, tabıǵı ań, qustardy qorǵaı­tyn «Qansonar» tabıǵat qorǵaýshy­lar uıymyn quryp, týǵan eldiń baı tabıǵatynyń saqtalýyna qolqa­bys etý qoǵamdyq qozǵaly­syna kiristi. Basty maqsattary – qorshaǵan ortany, ulttyq tabıǵı qoryqtardy, ondaǵy janýarlardy brakonerlerden qorǵaýǵa, ártúrli tótenshe jaǵdaılardan saq­taýǵa kómek kórsetip, tabıǵat­ty, ejelgi qazaq jerine tán ja­nýarlardyń qaıta óristeýi.

Orekeńniń Nur Otan halyq partııasymen, onyń ósý joldarymen qarym-qatynasynyń ózi bólek áńgime. Ol osy partııanyń múshesi ǵana emes, belsendi uıym­­­dastyrýshysynyń biri. Uzaq jyldar Nur Otan janynan qu­ryl­­ǵan jemqorlyqqa qarsy Ke­ńestiń jumysyna basshylyq etti. Qaı kezde de Nur Otannyn biz­diń qoǵam memleketimiz úshin eń mańyzdy sharalary men baǵdar­lamalarynyń basy-qa­syn­­da Ore­keńniń pikiri men daýy­sy erekshe.

Sol sııaqty Qazaqstan hal­qy Assambleıasyn uıymdas­tyryp, onyń bizdiń qoǵamda or­ny­ǵyp, nátıjeli jumysyn qalyp­tas­tyrýda da tikeleı Nursultan Ábishulynyń janynda júrgen Orekeń.

Tilegi de, eńbegi de elimizdiń birligine, yntymaǵyna, turmys áleýetiniń jaqsarýyna, táýel­siz memleketimizdiń álemdik bede­liniń nyǵaıýyna jumylý­dy qup­tap júrgen el aǵalarynyń biri – ózimizdiń Oralbaı Ábdikári­mov.

Orekeńniń joly – shapaǵatty jol.

 

Qýanysh SULTANOV,

Parlament Májilisiniń depýtaty

 

Sońǵy jańalyqtar

Jastardyń jarqyn bastamasy

Aımaqtar • Búgin, 06:53

Almaty jasyl qalaǵa aınalady

Qoǵam • Búgin, 06:50

Bala aýyrsa, bárimiz jaýaptymyz

Medısına • Búgin, 06:48

«Aqylǵa sáýle qonbasa...»

Qoǵam • Búgin, 06:46

Hakimdi jańasha túsinýdiń álippesi

Rýhanııat • Búgin, 06:45

Abaı sózi – qazaqtyń boıtumary

Qazaqstan • Búgin, 06:36

Sabannan jasalǵan qalashyq

Aımaqtar • Keshe

Aýylǵa kel, jas dáriger

Aımaqtar • Keshe

Tarıh. Tulǵa. Túrkistan

Rýhanııat • Keshe

Adamdyqtyń qaınary

Rýhanııat • Keshe

Berik Ýálı: Abaı men Alash

Rýhanııat • Keshe

Elimizdiń birqatar aımaǵynda joldar jabyldy

Qazaqstan • 19 Qańtar, 2020

Uqsas jańalyqtar