Ekonomıka • 13 Jeltoqsan, 2019

Shardara GES-i tolyq jańǵyrady

25 retkórsetildi

Syrdarııa ózeninde ornalasqan sý elektr stansasyn tolyq jańǵyrtýǵa baılanys­ty Túrkistan oblysyndaǵy Shardara sý elektr stansasynda jańa agregattar iske qosylady. Munda sońǵy jyldary eski­den kele jatqan tehnıkalardyń ornyna túgeldeı jańa, sheteldik ozyq tehnologııa­lar paıdalanylyp, ónim qýattylyǵy eselene tústi.

Arqyrap aqqan ózen sýynan ekologııaǵa zalalsyz energııa qýatyn alýda óńirde kóshbasshy mekemeniń aldaǵy josparlary da az emes. Osy joba aıasynda tórtinshi, sońǵy gıdro­agregatty iske qosý 2020 jyly aqpan aıynyń sońyna josparlanǵan. Jańǵyrtý jumystary túgeldeı aıaqtalǵan jaǵdaıda Túrkistan oblysy men Shymkent qalasy elektr qýatynan tapshylyq kórmeıdi. Alynǵan elektr energııasy «Ońtústik-Jaryq» mekemesi arqyly aınalymǵa túspek.

Sýdan qýat óndiretin kásiporyn qazir túbegeıli jańǵyrtý baǵdarlamasy arqyly jumys isteýde. 2020 jyldyń naýryz aıyna deıin sońǵy sý agregaty da jańartylmaq. Shamamen jarty ǵasyrdan beri jumys istep turǵan eski týrbınalar aýystyrylyp, 4 gıdro­agregat iske qosylsa, ónim kólemi ósip, saǵatyna 126 MVt, al táýligine 3 mıllıon 24 myń kVt saǵat elektr qýaty óndirilmek.

Túbegeıli qaıta qurý ne beredi degenge kelsek, bul SES-tiń qýatyn 26 paıyzǵa (qazirgi 100 MVttan 126 MVt-qa deıin) ulǵaıtýǵa múmkindik týdyrmaq. Harkov zaýytynyń eski gıdrotýrbınalaryn aýstrııa-germanııalyq «Andritz Hidro GmbX» kompanııasynyń jańa gıdrotýrbınalaryna aýystyrý stansanyń elektr energııasyn óndirý isin jylyna 480 mln kVt saǵattan 537 mln kVt saǵatqa deıin ulǵaıtýǵa sep bolmaq.

Bir sózben jańa jabdyq jylyna qosymsha 57 mln kVt saǵat elektr energııasyn óndirýden tys, sý elektr stansasynyń jumys isteý mer­zimin 35-40 jylǵa uzartady. Sondaı-aq SES-ti paı­dalaný senimdiligin arttyryp, apat deń­geıin tómendetedi. «Samuryq-Energo» AQ maman­dary­nyń sózinshe, bul joba energııa tapshy­ly­ǵyn sezinip otyrǵan Túrkistan oblysy men Shymkent qalasyn elektr energııasymen qamtamasyz etýde jáne óńirdegi sý resýrstaryn paıdalanýdyń tıimdiligin arttyrýda úlken mańyzǵa ıe.

«Shardara sý elektr stansasynyń jalpy qýaty qazirgi tańda 100 MVt Al túbegeıli jańǵyrtý jumystarynan ótken soń, stansada qýat óndirý 126 MVt-qa ulǵaıady. Mundaǵy ár sý agregaty buryndary 20 MVt elektr jary­ǵyn berse, jańǵyrtýdan soń 32-35 MVt qýat óndire alatyn bolady. Maqsatymyz – otandyq elektr energııa salasyna óz úlesimizdi qosý. Jańǵyrtý jumystary aıaqtalǵannan keıin, Shardara SES-iniń qýaty 126 MVt-qa deıin artady. Qaıta qurý SES-tiń qýatyn 26 paıyzǵa – qazirgi 100 MVt-tan 126 MVt-qa deıin ulǵaıtýǵa múmkindik beredi. Jyl saıyn qosymsha 57 mln kVt/saǵat elektr energııasy óndiriletin bolady. Jańa jabdyq sý stansasynyń qyzmet etý merzimin 50 jylǵa deıin uzartyp, SES-ti paıdalaný senimdiligin arttyrady jáne apat qaýpiniń deńgeıin tómendetedi. Josparlanǵan 4 sý agregatynyń úshinshisi jýyrda paıdalanýǵa berildi. SES-te tehnologııalyq jabdyqtyń synaǵy oıdaǵydaı aıaqtalyp, negizgi qurylys-montaj jumystary júrgizildi», deıdi Shardara sý elektr stansasynyń basshysy Baqytbek Jańabaev.

Jobanyń jalpy quny 38 mlrd teńgeni quraıdy. Munyń 32 paıyzy kásiporyn esebinen, qalǵan 68 paıyzy nesıe arqyly iske asyrylýda. Joba merdigeri – aýstrııalyq-germanııalyq «Andritz Hidro GmbX» kompanııasy.

Árqaısysynyń qýaty 31,5 MVt bolatyn alǵashqy eki gıdroagregattyń 2019 jyldyń birinshi jartyjyldyǵynda iske qosylýy arqyly Shardara SES-i elektr óndirýdiń jyldyq josparyn merziminen buryn oryndap shyqty. Josparlanǵan 301 900 myń kVt saǵat­tyń ornyna stansada 403 655 myń kVt saǵattan astam elektr energııasy óndirildi.

Aıta keterligi, Shardara SES-i 1967 jyly paıdalanýǵa berilgen. Stansanyń tehnologııalyq jabdyǵynyń normatıv boıynsha qyzmet etý merzimi 25 jyl bolǵanymen, 50 jyldan astam ýaqyt boıy paıdalanylyp keledi, ábden tozyǵy jetken. Ony jasaǵan  zaýyttardyń ózi qazir bul jabdyqtardy shyǵarmaıdy, óndiristen alyp tastaǵan. Únemdiligi men paıdalaný senimdiligi turǵysynan jabdyqty odan ári paıdalaný maqsatqa saı bolmaı qalǵan.

Stansany tolyq jańǵyrtý aıasynda jobalyq qýaty joǵarylatylǵan – 31,5 MVt bolatyn birinshi gıdroagregat 2019 jylǵy aqpanda iske qosyldy. 2019 jylǵy sáýirde ekinshi gıdroagregat paıdalanýǵa berildi. Joba iske asyrylǵannan keıin, Shardara SES elektr energııasyn óndirýdiń jyldyq ortasha ósimi 596 mln kVt saǵatty quraıdy dep josparlanýda (jańǵyrtýǵa deıin ortasha jyldyq óndirý – 473 mln kVt saǵat).

«Samuryq-Energo» AQ – Qazaq­standaǵy asa iri elektr energetıkalyq hol­dıngi, aksııa­larynyń 100 paıyzy «Samuryq-Qazyna» UÁQ» AQ-ǵa tıe­sili. 2007 jyly qurylǵan. Jumy­sy­nyń negizgi baǵyttary: elektr jáne jylý energııasyn óndirý; elektr energııa­syn jetkizý, bólip-taratý jáne satý; energetıkalyq kómir óndirý. Hol­dıngtiń quramyna energııa jáne kómir óndirý kásiporyndary, sonyń ishinde: «Ekibastuz GRES-1» JShS, «Ekibastuz GRES-2 stansasy» AQ, «Bogatyr Kómir» JShS, «Almaty elektr stansa­lary» AQ, «O.D.Qantaev atyndaǵy Moı­naq sý elektr stansasy» AQ, «Shar­dara SES» AQ jáne t.b. kiredi.

«Samuryq-Energo» AQ-nyń «Naryq­ty damytý» departamenti ázirlegen, Qazaqstannyń elektr energııasy men kómiri naryǵyna 2019 jyldyń qańtar-qyrkúıek kezeńinde jasalǵan taldaýǵa saı, osy jyldyń 9 aıynda kompanııanyń «taza» elektr energııasyn óndirýdegi úlesi (KES, JES, shaǵyn jáne iri SES-ter) 2018 jyldyń osyndaı kezeńimen salystyrǵanda (2 152,2 mln kVt s) 11,3 paıyzǵa artqan (2 395 mln kVt s).

Jańa úsh gıdroagregattyń paıda­laný­ǵa tapsyrylýymen qatar, SES-tiń jospardy oryndaýyna sebep bolǵan basty faktorlardyń qatarynda – stansanyń negizgi jáne qosalqy jabdyǵynyń apatsyz jumys isteýi, sondaı-aq Syrdarııa ózeninde sý kóleminiń jetkilikti bolýy atalady. Aldaǵy josparǵa sáıkes 2020 jyly Shardara SES-in tehnıkalyq jańǵyrtý jumystary  aıaqtalmaq.

 

Túrkistan oblysy,

Shardara aýdany

Sońǵy jańalyqtar

Qys qysymyn adam kúshi jeńýde

Aımaqtar • Búgin, 16:56

Shyǵys Qazaqstanda jedel shtab quryldy

Aımaqtar • Búgin, 16:18

Tarazda «Antikor ortalygy» ashyldy

Aımaqtar • Búgin, 16:10

Kókshetaýda Abaı ádebı ortalyǵy ashyldy

Rýhanııat • Búgin, 16:05

SpaceX kóktemde ǵaryshqa adam attandyrmaqshy

Tehnologııa • Búgin, 15:31

Tarazdyq turǵyndardyń tilegi kóp

Aımaqtar • Búgin, 15:24

200 teńgelik moneta aınalymǵa shyqty

Qazaqstan • Búgin, 10:39

Qorjynymyz bos qaıtty

Qysqy sport • Búgin, 06:56

Para júzýshiler 43 medal oljalady

Sport • Búgin, 06:54

Uqsas jańalyqtar