Qoǵam • 15 Jeltoqsan, 2019

Ájethana kúzetken muǵalimniń bedeli qalaı artady?

808 ret kórsetildi

О́tken aıdyń sońynda «Pedagog mártebesi týraly» zań jobasy Parlament Má­ji­lisiniń jalpy otyrysynda jan-jaqty talqylanyp, birinshi oqylymda maquldandy. Talqylaýda depýtattar muǵalimniń ar-namysy men qadir-qasıetin qorǵaıtyn jáne onyń qaýipsizdigin qamtamasyz etetin standarttardy engizýdiń mańyzdylyǵyna erekshe nazar aýdardy. Zań qabyldanyp, onyń qanshalyqty nátıje bererin ýaqyt kórseter. Al ázirge kúshtik qurylymdar men jergilikti basqarý organdary muǵalimdi «qolbala» retinde sanap, oqýshylar aldynda bedelin túsirýin tyımaı keledi. Muǵalim ulttyń urpaǵyna tálim berer ulyq tulǵa. Alaıda onyń ájethana kúzetýge jegilýi búgingi mártebesi men qadiriniń qandaı deńgeıde ekenin  ańǵartady, ókinishke qaraı...

Túrkistan qalasynyń M.Jumabaev atyndaǵy №15 mektep-gımnazııasynda bolǵan oqıǵa búginde qoǵamda qyzý talqyǵa túsken. Mekteptiń oqýshylar ájethanasy túzde ornalasqan. Mine, sol ájethanaǵa arnaıy jasalǵan keste boıynsha kezekshilik etý muǵalimderge mindettelgen. HHI ǵasyrda kúzettiń bul túri jaıynda aıtýǵa uıat, árıne. Burnaǵydan beri elenbeı kelgen ájethana máselesine osylaısha ekpin berilip, kún tártibine shyǵýyna Taraz qalasyndaǵy №6 mektepte bolǵan sumdyq oqıǵa sebep bolǵany málim. Degenmen oqýshy qaýipsizdigin qamtamasyz etýdiń kúzetshi qoıýdan basqa joly kóp emes pe edi? Oǵan túrkistandyq jaýaptylar bas qatyrmaǵan sekildi. Aıtqandy eki etpeıtin muǵalimdi jumsaýdan jeńil jol joq dep sheshken sekildi. Alaıda olardyń bul «jańashyldyǵynyń» qoǵamdyq talqyǵa túsken sońy keleńsiz oqıǵanyń oryn alýyna sebep bolyp otyr.

Ashyq derek kózderindegi málimetterge qaraǵanda, juma kúni saǵat 10:25-ter shamasynda Túrkistan qalasy Polısııa basqarmasynyń bastyǵy, polısııa podpolkovnıgi Danııar Meıirhan bastaǵan polıseıler mektep aýlasynda ornalasqan ájethananyń kezekshiligin tekserýge kelgen. Sol kezde úziliste kezekshilikte bolýy tıis 30 jyldan astam eńbek ótili bar, joǵary sanatty dene shynyqtyrý pániniń muǵalimi Bahyt Kaýkenov aıaǵynan sý ótken soń ishke kirgen kórinedi. Ájethana mańynda kezekshilikte turmaýynyń sebebin suraǵan podpolkovnıkke ustaz mán-jaıdy aıtqan. Biraq polısııa ókiliniń dóreki suraqtaryna Kaýkenov te tıisinshe jaýap bergen. Aqyr aıaǵynda polıseıler Bahyt Manasulynyń jeke kýáligin tartyp alyp, áriptesteri men oqýshylardyń kózinshe qolyn qaıyryp alyp ketken. Muǵalimderdiń ara túskenine qaramastan, kúshtep alyp ketip bara jatqan oqıǵanyń beınejazbalary áleýmettik jelilerde keńinen tarap ta ketti.

Mektepte oryn alǵan keleńsiz oqıǵa týraly mektep dırektorynyń mindetin atqarýshy K.Ábdiqadyrovanyń qalalyq Bilim bóliminiń basshysy A.Batyrbekovaǵa jazǵan málimeti de áleýmettik jelide tarady.

Mektep basshylyǵynyń ákimdikke joldaǵan málimetine qaraǵanda, «ájethana qasynan ýaqytsha ketken» ustaz ishki ister bólimine jetkizilgen soń hattama toltyryp, oǵan 12 myń teńge kóleminde aıyppul salynǵan. Osy oqıǵaǵa baılanysty Túrkistan oblysy Bilim basqarmasynyń ókili R.Jolaev «polısııa qyzmetkerleriniń ruqsatsyz reıd júrgizgenin», basqarma jarııaly túrde keshirim suraıtynyn, jaýaptylarǵa tıisti shara qoldanylatynyn jetkizdi. Keleńsiz oqıǵadan keıin Bahyt Manasulynyń qan qysymy kóterilip, jedel járdem kómegine júgingen. Búginde kópshilik jańbyrly kúni qalalyq Polısııa basqarmasy bastyǵynyń tártipti tekserýdi aýladaǵy ájethanadan bastaǵanyna tańǵalyp, ustazdardyń kezekshilik etýine qarsylyqtaryn bildirýde. «Tekserdi eken, nege mektep ınspektorlary jumysynan bastamaıdy» degen suraqty qoıýshylar da az emes.

Kópshilik talqysyna túsip, polısııa qyzmetkerleriniń áreketine narazylyq bildirýshiler kóbeıgen soń ba, álde óziniń artyqtaý ketkenin kesh bolsa da túsindi me, Danııar Meıirhan ustazdan keshirim surady. Bul týraly qala ákimi Rashıd Aıýpov óziniń «Facebook» paraqshasynda jazdy. 

«Túrkistandaǵy №15 mektepte oryn alǵan jaǵdaı barshamyzdy alańdatty. Bul jaǵdaıdy óz baqylaýyma alyp, mán-jaıyn anyqtadyq. Keleńsiz jaǵdaılar oryn alyp jatady. Biraq, ustazdyń orny bólek, árdaıym bedeli bıik. Balalarǵa bilim beretin jandar qashan da bizdiń qoldaýymyz ben qamqorlyǵymyzǵa júgine alatynyna senimdi bolýy tıis. Qalalyq ishki ister basqarmasynyń bastyǵymen birge ustaz aldyna bardyq. Ustaz úıinde polısııa basshysy keshirim surady, ustaz keshirimin berdi. Mundaı jaǵdaılar qaıtalanbas úshin barlyq sharalar jasalatynyn habarlaımyz», dep jazdy qala ákimi Rashıd Aıýpov. 

Sondaı-aq Bilim jáne ǵylym mınıstri Ashat Aımaǵambetov muǵalimdi qorǵaý boıynsha barlyq qajetti sharalar qabyldanatynyn málimdedi.

«Atalǵan oqıǵaǵa qatysy bar adamdardy jaýapkershilikke tartýdy talap etetin bolamyz. Onyń ishinde, mektep ákimshiligi men bilim bólimine de qatysty. Balalardyń qaýipsizdigin qamtamasyz etý - yńǵaıly jáne qaýipsiz jaǵdaı jasaý arqyly júzege asyrylýy tıis dep sanaımyn. Eger osyndaı faktiler qaıtalanatyn bolsa, qatań sharalar qoldanylady. Oryn alǵan jaǵdaıdyń sebepterin jan-jaqty túsiný úshin muǵalimmen telefon arqyly sóılestim. Jaǵdaı meniń jeke baqylaýymda», - dep jazdy mınıstr.  

Bul oqıǵaǵa baılanysty  tekserý jumystary Ishki ister mınıstri, polısııa general-leıtenanty E.Turǵymbaevtyń da jeke baqylaýynda. Sondaı-aq qyzmettik tekserý júrgizilýine baılanysty Túrkistan qalasy Polısııa basqarmasynyń bastyǵy D.Meıirhan oblystyq Polısııa departamenti bastyǵynyń buıryǵymen qyzmetinen ýaqytsha shettetildi.

Osy arada aıta ketelik, jaýapty sala mamandarynyń aıtýynsha, Túrkistan qalasyndaǵy 32 mekteptiń 25-iniń ishinde ájethana bar. Biraq kóbiniń aty bar da, zaty joq. Deni kúrdeli jóndeýdi talap etedi. Qaladaǵy barlyq mektepte 408 beınebaqylaý kamerasy ornatylǵan. Alaıda onyń 349-y jumys isteıdi. Al shahardaǵy Atatúrik mektep-gımnazııasynda «Qaýipsiz mektep» jobasy júzege asyrylǵan. Bul ázirge balalardyń qaýipsizdigin tolyq qamtamasyz etetin qaladaǵy jalǵyz qanatqaqty joba.

Túrkistan oblysyndaǵy aýyldyq jerdegi mektepterdiń barlyǵynyń ájethanasy ǵımarat syrtynda, ıaǵnı mektep aýlasynda ornalasqan. Oblysqa qarasty qalalardaǵy jaǵdaı da máz emes. Qala mektepteriniń jartysynan astamynda oqýshylar da, muǵalimder de ájetin óteýge aýlaǵa shyǵýǵa májbúr. Oblystyq Bilim basqarmasynyń málimetine qaraǵanda, óńirdegi 905 mekteptiń 6-y jekemenshik ıeliginde. 109 mektep qalada, 796 bilim oshaǵy aýyldy jerde ornalasqan.

Jalpy, derekterge júginsek, elimizde ájethanasy dalada 2352 mektep bar. Ondaǵy tizimdi Túrkistan oblysy bastap tur. Iаǵnı 500-den astamy Túrkistan oblysynda, 415-i Almaty óńirinde, al Jambyl oblysynda 260-y ornalasqan. Sondaı-aq elimizde 1928 mektep ınspektory jetispeıdi.

 

Túrkistan oblysy

 

Sońǵy jańalyqtar

Almaty qalasynda jer silkindi

Ekologııa • Búgin, 11:00

Sora ekken turǵyn tergelýde

Aımaqtar • Keshe

Uqsas jańalyqtar