Rýhanııat • 19 Jeltoqsan, 2019

«О́mirde maǵan jaqsy adamdar kóp kezdesti»

45 retkórsetildi

Qazaqtyń án ónerin asqaqtatyp júrgen ónerpazdyń biri – Baqyt Shaǵyrbaev. Ataqty Shal aqynnan bastap, ulttyń uly tulǵalarynyń termelerin, halyq ánderin naqyshyna keltire oryndaıtyn ánshi. Búginde Kenen Ázirbaev atyndaǵy Jambyl oblystyq fılarmonııasynda qyzmet atqaryp júrgen Baqyt Shaǵyrbaev jýyrda Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń Jarlyǵymen «Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri» ataǵyn aldy. Jaqsy kúnniń qarsańynda biz onymen áńgimelesken edik...

– О́ner adamdarynyń taǵdyry bólek bolady degendi jıi aıtamyz. Siz taǵ­dyr degendi qalaı túsinesiz, ony qalaı qabyldaısyz?

– Men kóp balaly otbasynda óstim. Úıdiń úlkeni Saǵyntaı degen aǵam boldy. Sodan keıin sheshemiz Hadısha tórt qyz týǵan. Tórt qyzdan keıin ul bolsyn dep yrymdap tórtinshi qyzdyń atyn Uljan dep qoıypty. Men dúnıege kelgende anamyz Qarataýdyń aýrýhanasynda azdap syrqattanyp qalady. Sonda ájem Qundyzaı túndeletip Tam­dy aýylynan Qarataýǵa deıin jaıaý barypty. Arasy 15 shaqyrym. Sodan meni etegine orap alyp, aýylǵa alyp kelipti. Ájem túnde meni besikke bólegende, bireý áketip qalmasyn dep beltartpany qolyna qosyp baılaıdy eken. Sóıtip áje­mizdiń baýyrynda óstik. Ákemdi ájem Túlkibastyń balalar úıinen asyrap alǵan. Kúıeýi soǵysqa ketip, kelmeı qalǵan ájemiz Túlkibastyń stansa­synda nan satyp turyp, eshelonǵa iline almaı qalǵan 6-7 jasar balany kóredi. Sodan eshkimi joq ekenin bilgen ájem balaǵa nan berip, úıine alyp keledi. Biraq aǵaıyndary «erteń turmysqa shyǵasyń. Aıaǵyńa tusaý bolady ǵoı» dep qarsy bolady. Ájem jaryqtyq sol kezde 24 jasta eken. Bi­raq ájemiz endi kúıeýge shyqpaýǵa ant berip, sol balany baýyryna basady. Bala erjetken soń ájemiz óziniń nemere aǵaıynynyń qyzyn alyp beredi. Ekeýi­nen tórt-bes bala dúnıege keledi. Keıin Qysataı ákemiz óziniń elin izdep, basylymdarǵa maqala jazady. Keıin ákemdi balalar úıine ótkizgen aǵaıyndary alyp ketedi. Sodan ol Tamdy aýylyna kelip, úı salýǵa kómektesedi. Sóıtip 1962 jyly ájemizdi de alyp kelip, Tamdy aýylyna qonystanady. Bul shyndyq. Bul taǵdyr. Osy jóninde men bolashaqta kólemdi dúnıe jazǵym kelip júr. Bul jaǵdaı ár qazaq balasyna úlgi bolýy kerek.

– Sizdi qandaı orta qalyptas­tyr­dy? Qandaı tárbıe aldyńyz?

 – Ákeniń qanymen, ananyń áldıimen kelgen óner ǵoı bul. Kishkentaı kúni­mizde Túlkibas aýdanynyń Azattyq aýy­lyna kóp baratynbyz. Ájemniń de, anamnyń da tórkini sol aýyldan. Naǵa­shylarymnyń bári jerge kıiz, kórpeler tósep qoıyp án aıtyp jatatyn. Ásirese «Quralaı» degen halyq ánin naqyshyna keltire oryndaǵandary esimde qalyp qoıypty. Ájem de, anam da án salatyn. Sondyqtan da biz túp na­ǵashymyz Nurǵısa Tilendıevtiń ózi dep maqtanatynbyz.

Negizi men solaqaı bolyp týǵanmyn. Áli esimde, ájem solaqaı bolǵanym úshin qolymnan qasyqpen uratyn. Keıin oılaımyn, adamnyń jaratylysy qandaı, solaı bolyp qalýy kerek eken. Eger men solaqaı bolsam Nurǵısa atamyz sııaqty kúıshi de bolyp keter me edim. Biraq, jas­taıymnan ánshilik jolǵa tústim. О́mirde maǵan jaqsy adamdar kóp kezdesti. 1992 jyly Talas aýdanyna Dinmuhamed Qonaev atamyz kelgende men ol kisiniń aldynan «Qara baýyr qasqaldaq» ánin dombyramen aıtyp shyqtym. Sonda maǵan bata bergen. Sol kisiniń batasy qa­byl boldy dep oılaımyn.

– Siz Elbasy Nursultan Nazarbaev­pen birneshe ret kezdesip, óner kórset­ken ekensiz. Elbasyn alǵash ret qa­shan, qaı jerde kórdińiz?

–1998 jyly Elbasy Nursultan Nazarbaev Taraz qalasyna kelip, Muham­med Haıdar Dýlatı babamyzdyń eskert­kishiniń ashylý saltanatyna qatysty. Sol jerde men Elbasynyń aldynda óner kórsettim. Tuńǵysh ret kezdeskenim sol.

Keıin, 2001 jyly Áýlıeata óńirine Elbasy Nursultan Nazarbaev jumys saparymen keldi. Sonda rezıdensııada sol kisiniń janynda bolyp, án saldym. О́nerime rıza bolǵan Nursultan Ábishuly menen «Maǵan qandaı ótinishiń bar?» dep surady. Sonda men Elbasynan bata suradym. Ol kisi ornynan turyp, aq batasyn berdi. «Halyqtan alys­tama. Halyq izdese, baqytty ánshi bola­syń», dedi Elbasy. Budan bólek Nur­sultan Ábishulymen Uzynaǵashta Qarasaı batyrdyń 400 jyldyǵynda taǵy kezdestim. Men ol toıǵa sheteldik mártebeli meımandarǵa óner kórsetý úshin shaqyrylǵan edim. Sol kezdegi Se­nat tóraǵasy О́mirbek Baıgeldi meniń ónerimdi tamashalap, keıinnen Elbasy otyrǵan ordaǵa alyp bardy. Áýeli El­basynyń sózine jazylǵan «Elim me­niń» ánin oryndap berdim. Ol kisi rıza­shylyqpen qabyldady.

– О́ner joly – kúrdeli jol. О́nerde ár ónerpazdyń ózindik ustanymy bolýy kerek. Sizdiń ustanymyńyz qan­daı?

– О́z basym ónerdegi jasandylyqty jaqtyrmaımyn. Meniń ustanymym – kisiden kórgen jaqsylyqty umytpaý. Dinmuhamed Qonaevtyń týǵanyna 100 jyl tolǵanda men elimizdegi 100 aýyl­dy aralap júrip, tegin konsert qoı­dym. 2006 jyly sol kezdegi Almaty obly­synyń ákimi Serik Úmbetovtiń sh­a­qyr­týymen Súıinbaı atyndaǵy ob­lystyq fılarmonııaǵa jumysqa barǵan edim. Almaty oblysynyń Balqash aýda­nyndaǵy Jeltorańǵy degen aýyl­da Dinmuhamed Qonaev atamyzdyń baba­larynyń qystaǵy bar. Ol jer «Qonaıdyń qystaǵy» dep atalady. Konserttik baǵdarlamany sol aýyldan bastadym. Zylıha Tamshybaeva, Márııam Aıabaeva, Kúlásh Aıtjanova sııaqty ataqty apalarymyz meni kútip alyp, buıymtaı suraıtyn. Sonda men ár aýyldyń aýyzy dýaly qarııalarynan bata suraıtynmyn. Sóıtip, sol kisi­ler­ge ózimniń syı-sııapatymdy jasap kete­tinmin. Ol kisiler tań qalatyn ma­ǵan. Men endi bılet satpaımyn, aqsha su­ramaımyn ǵoı. Ondaı saıasat mende joq. Sondaı-aq Prezıdenttik saılaý kezinde Nursultan Nazarbaevtyń qurmetine 54 aýyldy aralap, tegin konsert uıymdastyrdym. Keıinnen ony Talas aýdanynyń aýyldarynda jalǵastyrdym. Syrnaıymdy arqalap, barlyq aýyldy qoǵamdyq kólikpen araladym. Meniń ónerdegi ustanymym osy. Qazirgi Prezıdent Qasym-Jomart Kemeluly Toqaev aǵamyzǵa da tek Al­ladan jaqsylyq tileımin. Biz sol kisige demeý bolýymyz kerek. Elbasy bir só­zinde «Bizdiń aýzymyzdan «Biz azbyz» degen artyq sóz shyqpaýy kerek. Alla Taǵala ár ulttyń peıiline qaraı jer bergen. Osy elimizdi, jerimizdi Alla til-kózden, ǵaıbat sózden saqtasyn» degen bolatyn. Búginde ár qazaq rýhyn kóterip júrse jarasady. Narsha Qashaǵanov «Qý dúnıeni qýyp bireý jar basqan, mansap jalyn tartyp bireý jarmasqan. Baılyqta da, bılikte de baıan joq, jo­marttyǵyń joǵalmasyn marǵasqam», deıtin edi ǵoı. Biz qazaqtyń qanyna sińgen osyndaı qasıetti joǵaltpaýymyz kerek. Eń bastysy, peıil durys bolsyn.

 – О́nerińizdi qoldap, qamqor bolǵan azamattar týraly aıtyp berseńiz...

 – 2001 jyly L.N.Gýmılev atyndaǵy Eýrazııa ulttyq ýnıversıtetine Myrza­taı Joldasbekov aǵamyz shaqyrdy. As­tanada bes jylǵa jýyq qyzmet atqar­dym. Barǵan soń turatyn jataqhana berdi. Rymǵalı Nurǵalıev, Aqseleý Seıdimbek, Qoıshyǵara Salǵarauly, Hangeldi Ábjanov, Qarjaýbaı Sart­qojauly, Nesipbek Aıtuly sııaqty aǵa­lary­myzdyń janynda júrdim. Klara Tó­lenbaeva, Gúlzıra Bókeıhanqyzy sııaq­ty óner adamdarymen birge qyzmet atqardym. Myrzataı Joldasbekov, О́mirbek Baıgeldi sııaqty aǵalarymyz da óner adamdaryna kóp qoldaý kórsetti. Dosymjan Tańatarov, Aıgúl Qosanova syndy ánshilerdi únemi qoldap júretinin ózim talaı kórdim. Áýelde Serik Úmbetov Almaty oblysyna jumysqa shaqyr­dy dedim ǵoı. Keıinnen, 2014 jy­ly Jambyl oblysynyń sol kezdegi áki­mi Kárim Kókirekbaev týǵan jerge ke­lip qyzmet etýge usynys bildirdi. Pá­ter alyp berdi. Ol kisiniń usynysyn qa­byl alyp, Tarazǵa keldim. Qazir Ke­nen Ázirbaev atyndaǵy oblystyq fılar­monııada qyzmet atqaryp kelemin. Maǵan osyndaı jaqsy adamdardyń sha­rapaty kóp tıdi. Al jýyrda ǵana Prezıdenttiń Jarlyǵymen maǵan beril­gen «Qazaqstannyń Eńbek sińirgen qaı­ratkeri» ataǵyn ónerge kórsetilgen qur­met dep oılaımyn. Bul ataqqa me­ni Jambyl oblysynyń ákimi Asqar Myr­zah­metov usynǵan. Jaqynda ǵana Aqordada bolyp, elimizdiń Memlekettik hatshysy Qyrymbek Kósherbaevtyń qolynan mártebeli ataqty alyp qaıttym. Jaqsy adamdardyń jaqsylyǵyn ár­daıym aıtý kerek.

 

Áńgimelesken

Hamıt ESAMAN,

«Egemen Qazaqstan»

 

Jambyl oblysy

 

Sońǵy jańalyqtar

Barlyq másele ashyq aıtyldy

Aımaqtar • Búgin, 06:56

Tenderdi maıshelpek kóredi

Saıasat • Búgin, 06:55

Týrızm – tabys kózi

Parlament • Búgin, 06:53

Qıyrdaǵy qaıyrymdy qazaq

Qoǵam • Búgin, 06:45

Mýzykalyq mádenıet – mektepten

Rýhanııat • Búgin, 06:36

Turǵyndardyń talap-tilegi taldanady

Aımaqtar • Búgin, 06:30

Azııanyń úzdigi atandy

Aýyr atletıka • Búgin, 06:30

Kúnine bir jaqsylyq jasa!

Rýhanııat • Búgin, 06:27

Shákirtteri birinshi oryndy bergen emes

Aımaqtar • Búgin, 06:25

Mýzeı qory tolyqty

Rýhanııat • Búgin, 06:23

О́tinishter partııa nazarynda

Aımaqtar • Búgin, 06:20

Jańa jolda júz aqaý

Qoǵam • Búgin, 06:17

Qurylysty aıaqtaýǵa kepildik bar

Qoǵam • Búgin, 06:17

«Klassıkter» úshinshi oryn aldy

Sport • Búgin, 06:15

Almaty, 1921 jyl, 8 maýsym

Rýhanııat • Búgin, 06:12

Jańa energııa blogy iske qosylady

Ekonomıka • Búgin, 06:00

Qaıran, Qumsaı!..

Rýhanııat • Búgin, 05:31

Soltústik shuǵylasy

Rýhanııat • Búgin, 05:25

Qashqan sarbaz ustaldy

Qazaqstan • Búgin, 05:05

Baqylaý barynsha kúsheıtildi

Saıasat • Búgin, 05:05

Japon ıeni: keshe jáne búgin

Ekonomıka • Búgin, 05:05

Negizsiz tekserý – kásipke kedergi

Aımaqtar • Búgin, 05:05

Joldama úshin judyryqtasady

Kásipqoı boks • Búgin, 05:00

Uqsas jańalyqtar