Ádep pen ádilettilik arasy

Orazbek Beskempirov tájirıbeli memlekettik qyzmetkerlerdiń biri sanalady. Bul saladaǵy jumys ótili – 16 jyl. Búginde Ǵabıt Músirepov atyndaǵy aýdanda qazynashylyq bó­limge jetekshilik etip, mindetin ta­lap­qa saı atqaryp keledi. Osy mer­zim ishinde qyzmetine qatysty birde-bir shaǵym túspegen. Kásibı iskerlik, adamdarmen qarym-qatynas, minez-qulqy jaǵynan jaǵymdy túrde sıpattalady. Olaı bolsa, aıaqasty múlt ketip, «atyń shyqpasa jer órteniń» kebin qushqany qalaı? Álde áınekteı shytynap, syzdaýyqtaı syzdap baryp jarylǵan «jaranyń» bizge beımálim syrlary bar ma?

Oblystyq memlekettik qyzmet isteri departamenti basqarma bas­shy­­­sy­­nyń mindetin atqarýshy Rýslan Ju­maǵulov qyzmettik tekserý barysyn­da O.Beskempirovtiń jer­­gilikti bankter men shaǵyn nesıe uıymdary arqyly rá­simdegen nesıe mólsheri 4 mıllıon teńgeni qurap, ýaqytyly óteı al­ma­ǵanyn jet­kizdi. Sot oryndaýshy­lar men kol­lektorlar qaryzdyń óte­lýin talap etip, mekemege qaıta-qaı­ta telefon qońyraýlatsa kerek. Mu­­nyń ózi ujymdaǵy moraldyq-psı­­ho­­logııalyq ahýalǵa, qalypty eńbek jaǵdaıyna keri áserin tıgizip, maman­­dardyń mazasyn alyp, renishin tý­dyrǵan kórinedi. Basty «aıyp» osy! Bólim basshysynyń aıtar óz ýáji bar. Ol nesıeniń kóp bóligi balalarynyń em-domyna, sondaı-aq jalǵa alǵan páterdiń kommýnaldyq tólemderin tóleýge jumsalǵanyn, tó­lem­nen bas tartyp, jaltaryp júr­me­­genin, qazirgi ýaqytta býhgalterııa arqyly májbúrlep óndirip alý sha­ra­sy qoldanylyp jatqanyn aıta ke­lip, kelesi jyly tolyq jabatynyna sendirdi.

Osy jerde keńes músheleriniń ustanymy ekige jarylǵanyn aıta ketken jón. «Memlekettik qyzmet­ker­diń jeke basyna qatysty qupııa­ly­lyqty kollektorlardyń jalpaq jurtqa jarııalaýy túsiniksiz. Máse­lege tereńirek úńilgenimiz jón sekil­di. Jalaqysy mardymsyz she­neý­­nikti kinálaý ońaı. Menińshe, al­dymen nesıeni onlaın-rejimde shúlen taratqandaı ońdy-soldy úles­tire beretin shaǵyn nesıe uıym­da­ryna zańdyq turǵydan tosqaýyl qoıýdyń naqty joldary oılas­tyrylmasa talaılar japa shegýi ábden múmkin. Alǵan nesıeniń jar­ty­­syndaı paıyzdyq ústeme bel­gileý súlikshe sorý degen sóz. Adam­dar qy­sylǵannan keıin olardyń qyz­­metine amalsyz júginip, onyń aqy­­ry osyndaı tyǵyryqtarǵa tirep ja­­tady. Zań normalarymen qatar adam­gershilik ar-ojdan bar ekenin de umyt­paýymyz kerek. Sondyqtan shaǵyn ne­sıe uıymdaryna zańdyq turǵydan shek­teýler men tyıymdar salynǵany jón», dedi tájirıbeli zańger Inessa Qýa­nova.

Departament basshysy Elena Ste­pa­­nenkonyń pikiri basqasha órbidi. Onyń aıtýynsha, O.Beskempirov ádep normalaryna jat qylyqtarǵa barǵan. Kez kelgen basshy óziniń is-áreketimen jáne minez-qulqymen qoǵam tarapynan aıtylatyn synǵa sebepker bolmaýy tıis. Ujymda qolaısyz jaǵdaı týdyrǵany úshin oǵan tártiptik jaza qoldaný týraly usynys qoldaý tapty.

Talqylaýshylar memlekettik qyz­metshilerdiń Ádep kodeksindegi talap­tar­ǵa súıengeni anyq. Kodekste jaýapty tulǵalardyń minez-qul­qynyń negizgi standarttary bel­gi­lenip, ha­lyqtyń memlekettik or­gandarǵa se­nimin nyǵaıtýdy, mem­lekettik qyz­mette ózara qarym-qaty­nastyń jo­ǵa­ry mádenıetin qalyp­tastyrýdy, memlekettik qyz­met­shilerdiń ádepsiz minez-qulyq jaǵ­daı­larynyń aldyn alýdy ditteıdi. De­genmen «taıaqtyń eki ushy bar» de­mekshi, qarsy taraptyń, ıaǵnı kol­lek­torlardyń azamattyń jeke basyna qatysty málimetti jurt­shy­lyqqa jarııa etýi durys emes deý­shi­lerdiń qarasy mol. Shynynda da, daýdyń basy nesıeni óndirip alýǵa jaýapty tulǵalardyń jumys ornyna qaıta-qaıta telefon soǵýynan bastaý alyp turǵany belgili. Osy jerde nes­ıe alý qupııalyǵyn óreskel buzý, esh sebepsiz ujym músheleriniń mazasyn alý faktileri kórinis tapqanyn ańǵarý qıyn emes. Jáne de eń bas­ty­sy eriksiz óndirip alý sharasy boıynsha qaryzdy óteý úderisi álde­qa­shan qolǵa alynǵan. Onyń ús­ti­ne jumys prosesiniń álsirep, nasharlap ketkeni jaıly dálelderdiń jetki­lik­siz ekeni de kózge anyq shalynady.

Jaýapkershilikten qasaqana jal­­­tar­­­ǵan basshylardy tártiptik ja­ýap­­­ker­­shilikke tartý kerek. Biraq O.Bes­­kempirovten ondaı is-áreket sezil­­meıdi. Bolary bolyp, boıaýy siń­­gennen keıin jazalaý sheshiminiń qa­­byl­danýy túsiniksiz.

Soltústik Qazaqstan oblysy