Prezıdent • 20 Jeltoqsan, 2019

Memleket basshysynyń Ulttyq qoǵamdyq senim keńesiniń ekinshi otyrysynda sóılegen sózi

53 retkórsetildi

Aqordanyń baspasóz qyzmeti Prezıdent Qasym-Jomart Toqaevtyń Ulttyq qoǵamdyq senim keńesiniń ekinshi otyrysynda sóılegen sózin jarııalady.

Qurmetti Ulttyq keńes músheleri!

Búgin ózderińizben Keńestiń ekinshi otyrysyna jınalyp otyrmyz.

Osy ýaqyt ishinde aıtarlyqtaı jumys atqaryldy.

Onyń naqty nátıjeleri de bar.

Biz birden tıimdi ári úılesimdi jumys isteý úshin kúsh jumyldyrdyq.

Osy oraıda, men memlekettik apparatqa Ulttyq keńestiń jumysyna barynsha qoldaý kórsetýdi tapsyrdym.

Bul jumysqa Prezıdent Ákimshiligi de tikeleı atsalysýda.

Ulttyq keńestiń hatshylyǵy maǵan esep berip otyr.

Bul rette, bıliktiń dıalog ornatýǵa jáne reforma jasaýǵa múddeli ekenine eshkimniń kúmáni joq dep oılaımyn.

Sizderdiń kópshiligińizben jeke-dara kezdestim.

Usynystaryńyzdy, bastamalaryńyzdy muqııat qarastyryp, birqatar ózekti másele jóninde pikir almastyq.

Ulttyq keńes músheleri jumys barysynda qyzý pikirtalasqa túsip, mańyzdy jaǵdaılardy talqylady.

Sonyń barysynda, atap ótý kerek, birqatar túıtkildi másele boıynsha ortaq ustanymǵa keldik.

Bul demokratııany nyǵaıtýǵa jáne qoǵamnyń bılikke degen senimin arttyrýǵa úlken serpin beretin jumys dep sanaımyn.

Bizdiń tájirıbemiz halyqaralyq uıymdar tarapynan joǵary baǵalanyp otyr.

Kópshilik ony jaýapty ári syndarly dıalogtyń úlgisi retinde qabyldady.

Eń bastysy, Ulttyq keńes qoǵamnyń senimin aqtaı alatynyn dáleldedi.

Munyń taǵy bir mańyzdy qyry bar.

Biz syndarly dıalog arqyly jańa saıası mádenıettiń negizin qalyptastyryp jatyrmyz.

Sonyń arqasynda, san alýan pikirler men balama kózqarastar, syndarly ustanym, jaýapkershilik sııaqty qundylyqtar aldyńǵy qatarǵa shyǵady.

My preodolevaem boıazn alternatıvnoı tochkı zrenııa. Vlast ne schıtaet, chto nesoglasıe – eto destrýktıv, obshestvenno opasnoe ıavlenıe.

Takım obrazom, moıa formýla «raznye mnenııa – edınaıa nasııa» nashla svoe prıamoe voploshenıe v Nasıonalnom sovete obshestvennogo doverııa.

Eto ne prosto lozýng ılı ıdeıa, a ýje realnoe deıstvıe.

Na pervom zasedanıı v povestký Nasıonalnogo soveta byl vnesen bolshoı spektr voprosov.

Vse predlojenııa ı ınısıatıvy bylı vzıaty v rabotý. Zapýsheny sootvetstvýıýshıe mehanızmy ı prosedýry. Rabota prodoljaetsıa.

Ýje seıchas ımeıýtsıa ochen vajnye voprosy, po kotorym my prıshlı k edınomý mnenııý.

Na osnove konsolıdırovannyh reshenıı podgotovlen pervyı paket reform. On býdet predstavlen segodnıa na vtorom zasedanıı Nasıonalnogo soveta.

Po kajdoı vyskazannoı chlenamı NSOD ınısıatıve opredeleny ıspolnıtelı ız chısla otvetstvennyh strýktýr s chetkımı srokamı ıspolnenııa.

V to je vremıa v hode obsýjdenııa bylo polýcheno nemaloe kolıchestvo novyh predlojenıı ot chlenov Nasıonalnogo soveta, po kotorym bylı sereznye dıskýssıı na ýrovne moeı Admınıstrasıı ı Pravıtelstva.

Schıtaıý, chto tolko pýtem podobnyh obsýjdenıı my ımeem vozmojnost prııtı k optımalno polojıtelnomý rezýltatý.

Zdes vajno presech vozmojnoe lobbırovanıe chıh-lıbo ınteresov.

Nasha pervostepennaıa zadacha – eto vyrabotka sıstemnyh, dolgosrochnyh, effektıvnyh mer po aktýalnym ekonomıcheskım ı polıtıcheskım voprosam strany. 

Men «Halyq únine qulaq asatyn memleket» tujyrymdamasyn jarııa ettim. Muny jaqsy bilesizder.

Biz óz qyzmetimizde, eń aldymen, qarapaıym azamattardyń suranysy men muń-muqtajyn basshylyqqa alýymyz kerek.

Halyqtan joǵary jáne halyqtan bıik turǵan eshkim de, eshteńe de joq.

Ulttyq keńes, birinshi kezekte, qoǵamdyq dıalog pen senim alańy retinde quryldy.

Biz osy senimdi aqtaýǵa tıispiz.

Árıne, azamattardy alańdatqan túıtkildi máseleniń bárin birneshe aıda sheship tastaý múmkin emes.

Degenmen, birqatar másele boıynsha alǵa ilgerilep, shuǵyl sheshimder qabyldadyq.

Jumys júıeli túrde júrgizilip keledi.

Onyń qarqynyn báseńdetpeımiz.

Kókeıtesti máseleniń biri – Jer jáne ony tıimdi paıdalanýǵa qatysty.

Jaqynda Aqmola oblysyna jasaǵan saparymda aýyl sharýashylyǵy maqsatyndaǵy jerdi tıimsiz paıdalaný jaıyna nazar aýdardym.

Bul baǵytta, meniń ustanymym – bekem: Jerdi ıgere alatyn adam ǵana onyń ıesi bolýǵa laıyq.

Vmeste s tem, na praktıke opredelıt nerasıonalno ıspolzýemye zemlı kraıne slojno. Poetomý v takom chývstvıtelnom voprose, kak pravo na zemlepolzovanıe, my ne moglı prınımat pospeshnyh reshenıı.

V to je vremıa v sfere gosýdarstvennogo kontrolıa za ıspolzovanıem selskohozıaıstvennyh zemel davno nazrela ostraıa neobhodımost vnedrenııa sovremennyh metodov kontrolıa na osnove noveıshıh tehnologıı.

Shırokaıa obshestvennost, v tom chısle chleny Nasıonalnoı komıssıı, otmechalı neobhodımost perehoda na kosmıcheskıı monıtorıng dlıa vyıavlenııa ı ızıatııa neıspolzýemyh ı nerasıonalno ıspolzýemyh zemel.

V oktıabre ıa podpısal Zakon po voprosam regýlırovanııa agropromyshlennogo kompleksa, predýsmatrıvaıýshıı provedenıe dıstansıonnogo zondırovanııa zemel.

Tverdaıa zakonodatelnaıa osnova – eto pervyı shag. Teper neobhodımo prorabotat vozmojnost ıspolzovanııa kosmıcheskıh snımkov v kachestve osnovanııa dlıa rastorjenııa dogovora zemlepolzovanııa s mınımızasıeı kontakta proverıaemyh ı ınspektorov.

Po moemý porýchenııý Mınısterstvo selskogo hozıaıstva razrabotalo sootvetstvýıýshıı prıkaz.

Vmeste s tem, dannaıa rabota provodıtsıa s ýchetom vseh rıskov, v chastnostı, novızny tehnologıı, nedostatka ınformasıı o kachestve zemlı, aktýalnostı baz dannyh ı tak dalee.

Mınısterstvý selskogo hozıaıstva sovmestno s Mınısterstvom sıfrovogo razvıtııa sledýet zakonchıt vse podgotovıtelnye raboty ı provestı pılotnyı proekt po kosmomonıtorıngý zemlı v rıade oblasteı do 1 maıa 2020 goda.

Krome togo, my doljny prınıat ınye mery po ýsılenııý kontrolıa za rasıonalnym ıspolzovanıem zemlı. Schıtaıý, chto neobhodımo ývelıchıt bazovye nalogovye stavkı za neıspolzýemye zemelnye ýchastkı s 10 do 20 raz.

Trebýetsıa takje obespechıt sokrashenıe sroka neıspolzovanııa selhozzemel dlıa prınýdıtelnogo ızıatııa s tekýshıh dvýh let do odnogo goda.

Sonymen birge, jerdi sot arqyly alyp qoıýdyń tıimdi jáne jedel tetikterin qarastyrý mańyzdy.

Igerilmeı jatqan jer telimin qaıtaryp alý kezinde isti sozbalańǵa salýdyń túrli amal-aılasy, ókinishke qaraı, oryn alatyny boldy.

Osyndaı jaǵdaıda jerdi eshkim paıdalana almaı, bos qalady.

Úkimet tıisti quqyqtyq aktilerdi jedel qabyldap, ıgerilmeı, bos jatqan jerlerdi ekonomıkalyq aınalymǵa engizý sharalaryn qolǵa alýy tıis.

Memleket bolashaǵyna qatysty másele boıynsha alaýyzdyqqa jol berýge bolmaıdy.

Biz oń ózgeristerdi bılik pen qoǵamnyń ortaq kelisimi jáne syndarly is-áreketi arqyly ǵana júzege asyra alamyz.

Osyny esimizden shyǵarmaıyq.

Uly Abaı «...Birlik – aqylǵa birlik» degen.

Bul yntymaq pen yqpaldasý jalpy halyqtyq yrysqa jol ashady degen sóz.

Sondyqtan, men elimizdiń ultjandy azamattary men túrli qoǵam ókilderin birlese jumys isteýge shaqyramyn.

Sledýıýshıı vopros – vopros podotchetnostı ı otkrytostı gosýdarstvennyh strýktýr.

I, prejde vsego, rasıonalnost ı prozrachnost rashodýemyh bıýdjetnyh sredstv.

Vysshıı organ fınansovogo nadzora – Schetnyı komıtet na sıstemnoı osnove vedet bolshýıý ı znachımýıý rabotý po vyıavlenııý fınansovyh narýshenıı, neeffektıvnogo ıspolzovanııa bıýdjetnyh sredstv.

Odnako do sıh por rezýltaty ego raboty ne bylı dostoıanıem shırokoı obshestvennostı.

Poetomý mnoıý prınıato reshenıe, chto nachınaıa s ıanvarıa sledýıýshego goda Schetnyı komıtet nachnet pýblıkasııý osnovnyh rezýltatov svoıh aýdıtorskıh meroprııatıı po proverıaemym gosorganam ı organızasııam.

Dalee. Sledýet obespechıt povyshenıe effektıvnostı ı dalneısheı optımızasıı kvazıgosýdarstvennogo sektora.

Iа podderjal ıdeıý vvestı v sostavy Sovetov dırektorov sosıalno-znachımyh predprııatıı kvazıgosýdarstvennogo sektora predstavıteleı grajdanskogo obshestva.

Po ıtogam obsýjdenııa s chlenamı Soveta Pravıtelstvom podgotovleno reshenıe kasatelno ýchastııa obshestvennıkov v etoı rabote.

Onı kasaıýtsıa perechnıa predprııatıı, statýsa obshestvennyh deıateleı, prosedýry otbora kandıdatýr ı tak dalee.

Pravıtelstvý predstoıt provestı vse neobhodımye prosedýry otbora ı vnestı kandıdatýry na soglasovanıe do 1 marta 2020 goda.

Krome togo, v dopolnenıe k moemý porýchenııý v ramkah Poslanııa o sokrashenıı kolıchestva predprııatıı kvazıgossektora, a takje ıh zachastýıý razdýtyh shtatov, neobhodıma rabota po snıjenııý ekonomıcheskoı vovlechennostı deıstvýıýshıh gospredprııatıı v konkýrentnye rynkı.

Eto doljno byt realızovano cherez sokrashenıe razreshennyh ýstavnyh vıdov deıatelnostı gospredprııatıı.

Pravıtelstvom ýje predlagaetsıa sokratıt bolee 100 vıdov deıatelnostı gospredprııatıı, eto okolo 30% ot deıstvýıýshego perechnıa.

Vmeste s tem, schıtaıý, chto neobhodımo prodoljıt rabotý v dannom napravlenıı, to est sokratıt perechen bolee znachıtelno, osobenno v krýpnyh gorodah, gde konkýrentnaıa sreda naıbolee razvıta. Pravıtelstvo doljno vnestı predlojenııa po etomý voprosý do 1 aprelıa 2020 goda.

Dalee. V svoıh programmnyh vystýplenııah, a takje v hode regıonalnyh poezdok ıa govorıl o nedopýstımostı dıskrımınasıı nashıh grajdan so storony ınostrannyh rabotodateleı. Vy takje podnımalı etot vopros.

Poetomý po moemý porýchenııý v proshlom mesıase byla proızvedena proverka na predmet soblıýdenııa trýdovogo ı mıgrasıonnogo zakonodatelstva na predprııatııah, prıvlekaıýshıh ınostrannýıý rabochýıý sılý.

Za eto vremıa proınspektırovano 95 kompanıı, vyıavleno 930 faktov narýshenıı.

Sredı nıh znachıtelnýıý chast sostavılı narýshenııa kasatelno vypolnenııa ınostrannymı sotrýdnıkamı raboty, ne sootvetstvýıýsheı vydannomý razreshenııý, ı rashojdenııa polýchennogo obrazovanııa s zanımaemoı doljnostıý.

Na osnove analıza sıtýasıı, proverok kompetentnyh organov ı s ýchetom predlojenıı chlenov Soveta Mınısterstvom trýda ı sosıalnoı zashıty naselenııa podgotovlen rıad ızmenenıı.

Vo-pervyh, býdet znachıtelno sokrashena kvota na prıvlechenıe ınostrannoı rabocheı sıly na 2020 god. Sokrashenıe sostavıt okolo 40% – s 49 tysıach v 2019 godý do 29 tysıach v 2020 godý.

Vo-vtoryh, vse predprııatııa chıslennostıý bolee 250 chelovek, prıvlekaıýshıe bolee 30 ınostrannyh rabotnıkov, býdýt ohvacheny regýlıarnymı proverkamı.

Teper Mıntrýd smojet operatıvno reagırovat na lıýbye narýshenııa, v tom chısle dısproporsıı v oplate trýda, sosıalno-bytovyh ýslovııah ı tak dalee, ne pozvolıaıa problemam nakaplıvatsıa ız goda v god.

V-tretıh, býdýt peresmotreny Pravıla ýstanovlenııa kvoty na ınostrannýıý rabochýıý sılý ı Pravıla vydachı razreshenıı. Býdet predýsmotreno sokrashenıe ınostrannogo personala po 4-oı kategorıı (rabochıe spesıalnostı), a takje ýjestocheny trebovanııa po mestnomý soderjanııý v kadrah.

V svıazı s etım Pravıtelstvý neobhodımo prınıat dalneıshıe mery po obespechenııý trýdovoı deıatelnostı ınostrannymı grajdanamı v strogom sootvetstvıı s deıstvýıýshım zakonodatelstvom.

S selıý realızasıı moeı predvybornoı platformy v kachestve pılota v gorodah Nýr-Sýltan ı Almaty byl zapýshen proekt «bıýdjeta narodnogo ýchastııa».

Prınımaıa vo vnımanıe vysokýıý obshestvennýıý znachımost dannogo nachınanııa, podobnaıa praktıka s 2020 goda býdet vvedena v 55 admınıstratıvnyh edınısah.

V chastnostı, vo vseh raıonah gorodov respýblıkanskogo znachenııa ı stolısy, a takje v 35 gorodah oblastnogo znachenııa.

V chastı obespechenııa bolsheı vovlechennostı grajdan v rassmotrenıe bıýdjetov sentralnyh organov, Mınısterstvo fınansov sovmestno s chlenamı Nasıonalnogo soveta sozdalo Rabochýıý grýppý po vyrabotke predlojenıı dlıa ızmenenııa formata proekta «Grajdanskıı bıýdjet».

Grajdane strany ımeıýt pravo polýchat dostovernýıý ınformasııý o raspredelenıı bıýdjetnyh sredstv.

Podobnyı prınsıp transparentnostı doljen zatronýt vse vıdy fınansovyh operasıı, provodımyh na terrıtorıı gosýdarstva. Nam sledýet obektıvno ponımat polnýıý kartıný vneshnıh ıstochnıkov fınansırovanııa ı zaımstvovanııa.

Trebýetsıa takje prekratıt spekýlıasıı na predmet chrezmernoı zadoljennostı nasheı strany pered vneshnımı kredıtoramı.

V etoı svıazı do 1 aprelıa 2020 goda mınısterstva nasıonalnoı ekonomıkı, fınansov ı Nasıonalnyı bank doljny razrabotat Edınyı reestr vneshnego dolga v vıde osıfrovannoı bazy dannyh.

Kelesi másele – ulttyq valıýta baǵamynyń turaqsyzdyǵy.

Bul bizdiń kásipkerlerimiz ben azamattarymyzdy alańdatyp otyrǵan másele.

Meniń tapsyrmam boıynsha Ulttyq bank baǵam saıasatynyń ashyqtyǵyn, sol arqyly oǵan halyqtyń senimin arttyratyn tetikterdi ázirledi.

Ulttyq Bank 2020 jyldyń 1 qańtarynan bastap Ulttyq Qor transfertteriniń valıýta naryǵyndaǵy aıyrbasyn aı saıyn jáne toqsan saıyn jarııalap otyrýy tıis.

Sonymen birge, aıyrbas kestesi de jarııalanady.

Aqsha-nesıe saıasatynyń strategııasy qabyldanady.

Meniń Joldaýymda aıtylǵandaı, mıkro jáne shaǵyn bıznes tabys salyǵynan 3 jylǵa deıin bosatylady.

Olardy tekserýge dál osyndaı merzimge moratorıı jarııalandy.

Memleket tarapynan qabyldanǵan sharalarǵa qaramastan, kóleńkeli ekonomıka máselesi sheshimin tappaı otyr.

Jalǵan fırmalar ashyp, aqsha jymqyrýdyń san túrli tásilderi joıylar emes.

Shyn máninde, buǵan qarsy tıimdi kúrese almaı kelemiz.

Quzyrly organdar kóbine tıisti sharalardy der kezinde qoldanbaı otyr.

Sonyń saldarynan kinásiz kásipkerler de zardap shegedi.

Al, naǵyz uıymdastyrýshylar jaýapkershilikten qutylyp ketedi.

Sondyqtan, zańsyz aınalymǵa qarsy kúres sharalaryn kúsheıtip qana qoımaı, bul iste tyń serpilis jasaý kerek.

Keńes músheleri osy jumysqa bıznes ókilderin jumyldyrýdy usyndy.

О́zderiniń yqtımal kontragentterin baǵalaý jáne tekserý úshin olarǵa tıimdi qural berý qajettigi aıtyldy.

V svıazı s etım Pravıtelstvo sovmestno s Nasıonalnoı palatoı predprınımateleı sozdast otkrytýıý ıntegrırovannýıý bazý dannyh po sýbektam bıznesa.

V rezýltate kajdyı predprınımatel smojet provestı proverký svoego kontragenta.

Napolnenıe bazy dannyh ı klassıfıkasııa predprııatıı doljna provodıtsıa na osnove ınformasıı nalogovyh, tamojennyh, pravoohranıtelnyh organov.

V neı býdýt otobrajatsıa zadoljennost po nalogam, nalıchıe admınıstratıvnyh pravonarýshenıı ı tak dalee.

V slýchae, eslı bıznesmen provel proverký kontragenta po dannoı baze, ı on ne okazalsıa v tak nazyvaemoı «krasnoı zone», sdelka s dannym kontragentom ne mojet byt predmetom ýgolovnogo presledovanııa do nachıslenııa nalogov ı shtrafov.

Eslı je, soglasno baze dannyh kontragent okazalsıa v «krasnoı zone» ı bıznesmen vse ravno reshıl ımet delo s nım, on doljen ponımat vse posledstvııa takogo reshenııa.

Eto ı est prınsıp doljnoı osmotrıtelnostı.

Dannye ınısıatıvy doljny byt chetko otrajeny v Nalogovom kodekse ı drýgıh zakonodatelnyh aktah.

Sledýıýshım shagom doljen stat perevod oplaty za krýpnye tranzaksıı ısklıýchıtelno v beznalıchnyı nablıýdaemyı format.

Segodnıa s razvıtıem bankovskıh tehnologıı dobroporıadochnomý grajdanıný ılı bıznesý nalıchnye dengı nýjny v nebolshom kolıchestve.

V to je vremıa dolıa tenevoı ekonomıkı na rynkah nedvıjımostı ı realızasıı avtotransporta sostavlıaet okolo 3 trıllıonov tenge. Neobhodımo navestı porıadok.

Pravıtelstvý ı Nasbanký sledýet podgotovıt paket zakonodatelnyh popravok, obespechıvaıýshıh vnedrenıe beznalıchnogo rascheta prı pervıchnoı realızasıı jılıa ı avtotransportnyh sredstv.

Konechno je, v nem neobhodımo predýsmotret osobennostı nashego terrıtorıalnogo razvıtııa, prejde vsego v selskoı mestnostı.

Eshe odnoı aktýalnoı povestkoı obshestva ostaetsıa kachestvo predostavlıaemyh sıfrovyh ýslýg.

Nesmotrıa na to, chto my sozdavalı  spesıalnye bazy dannyh, zakýpalı dorogostoıashıe ınformasıonnye sıstemy, ý nas do sıh por v pervýıý ochered trebýıýtsıa dokýmenty na býmajnom nosıtele.

Prıvedý tolko odın prımer. Kajdyı tretıı grajdanın strany ýpravlıaet transportnym sredstvom, ı vse vodıtelı nosıat s soboı ı ýdostoverenıe lıchnostı, ı vodıtelskoe ýdostoverenıe, ı tehnıcheskıı pasport, ı pýtevoı lıst, ı eshe raznogo roda dokýmenty.

Za to, chto chelovek zabyl dokýmenty doma, nakazyvaem. Tolko po takım faktam za 11 mesıasev nakazalı okolo 80 tysıach grajdan.

Pravıtelstvo obıazano v blıjaıshee vremıa razobratsıa s etoı problemoı, prı neobhodımostı vnestı ızmenenııa v zakonodatelnye akty.

Po bloký sosıalnyh reform po-prejnemý aktýalnym ostaetsıa vopros vvedenııa adresnoı sosıalnoı pomoshı mnogodetnym semıam.

Pered Pravıtelstvom stoıt chetkaıa zadacha obespechıt prozrachnýıý ı spravedlıvýıý adresnýıý pomosh, prejde vsego nýjdaıýshımsıa detıam, v tom chısle ız mnogodetnyh semeı.

Gosýdarstvo doljno pomogat tolko tem, kto nýjdaetsıa.

V etoı svıazı, bylo prınıato vo vnımanıe predlojenıe obshestvennostı ı chlenov Soveta ne ýchıtyvat dohody semı prı vyplate v novom formate sosıalnoı pomoshı mnogodetnym semıam.

Deıstvıtelno, norma ob ýchete ındıvıdýalnyh dohodov slojna v admınıstrırovanıı, vlechet negatıvnye sosıalnye posledstvııa (razvody, fıktıvnye ývolnenııa, zaboı skota ı t.d.) ı neredko podverjena korrýpsıı.

Podderjano takje predlojenıe kasatelno obespechenııa deteı ız sosıalno ýıazvımyh sloev naselenııa paketom garantırovannoı sosıalnoı pomoshı.

Pravıtelstvom prodelana bolshaıa rabota, vyrabotany novye podhody. Podgotovlen sootvetstvýıýshıı zakonoproekt.

Takım obrazom, mnogodetnye semı býdýt polýchat gosýdarstvennýıý podderjký vne zavısımostı ot dohodov, a ısklıýchıtelno ıshodıa ız kolıchestva deteı v seme.

Novoe gosýdarstvennoe posobıe mnogodetnym semıam predlagaetsıa ýstanovıt v dıfferensırovannyh razmerah, kratnyh k MRP, ot 42,5 do 74 tysıach tenge.

Krome togo, detıam ız maloobespechennyh semeı býdet polojen garantırovannyı sosıalnyı paket.

Detı doshkolnogo vozrasta býdýt obespechıvatsıa prodýktovymı naboramı ı drýgımı sredstvamı pervoı neobhodımostı.

Shkolnıkı býdýt polýchat besplatnoe gorıachee pıtanıe v shkolah, ejednevnyı besplatnyı proezd v shkolý ı obratno, a takje shkolnýıý formý ı ýchebnye prınadlejnostı.

Vse eto za schet gosýdarstva.

Osylaısha, Ataýly áleýmettik kómektiń qoldanystaǵy tetikterine aıtarlyqtaı túzetýler engiziledi.

Eńbek etýge yntalandyrýdyń jańa tásilderine basa mán berilip, Ataýly áleýmettik kómekti asyra paıdalaný barynsha azaıady.

Sonymen qatar, ata-anasynyń qamqorlyǵynsyz qalǵan balalarǵa keshendi áleýmettik-patronattyq qoldaýdy kúsheıtý kerek dep sanaımyn.

Bilim alýǵa, jumysqa ornalasýǵa, turǵyn-úı máselesin sheshýge arnalǵan negizgi talaptar barshaǵa túsinikti bolýy qajet.

Shyǵys Qazaqstan jáne Aqtóbe oblystarynda bul máseleni sheshýge bıznes ókilderi men memlekettik kompanııalardy tartýda.

Osy tájirıbeni basqa da óńirlerge taratý kerek.

Sondaı-aq, múmkindigi shekteýli azamattarǵa qoldaý kórsetýdiń tıimdi júıesin engizý qajet.

Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstrliginiń málimetine júginsek, Elimizdegi 106 myń múmkindigi shekteýli adamnyń 25 paıyzy ǵana jumyspen qamtylǵan.

Jumys berýshiler múmkindigi shekteýli adamdardy qabyldaý úshin arnaıy kvota bólýi tıis. Úkimetke osy mindettiń oryndalý barysyn qadaǵalaýdy tapsyramyn.

Oryndamaǵan jaǵdaıda ótemaqy tóleý máselesin qarastyrý kerek.

Barlyq aımaqtarda Eńbekpen qamtý jáne áleýmettik ońaltý ortalyqtary jumys isteýi tıis.

Aqmola, Aqtóbe, Almaty jáne Batys Qazaqstan oblystary men Nur-Sultan, Shymkent qalalarynda mundaı ortalyqtar joq.

Bul – úlken kemshilik, sondyqtan ondaı ortalyqtardy qalaıda ashýdy tapsyramyn.

Osy jumysty memleket pen jekemenshiktiń áriptestigi arqyly iske asyrýǵa bolady.

Sondaı-aq, jumys isteıtin múmkindigi shekteýli adamdarǵa ońaltý kómegin Memlekettik áleýmettik saqtandyrý qorynyń qarjysy esebinen berý máselesin qarastyrýdy usynamyn.

Taǵy bir mańyzdy másele – zeınetaqy júıesin jańǵyrtý.

Jumys berýshilerdiń mindetti
5 paıyzdyq zeınetaqy jarnasyn tóleýge qatysty daý-damaı basylar emes.

Muny 2020 jyldyń 1 qańtarynan bastaý kózdelgen bolatyn, alaıda áli kúnge deıin barshaǵa ortaq ustanym joq.

Sondyqtan, jumys berýshilerdiń mindetti zeınetaqy jarnasyn engizý merzimi keıinge (2023 jylǵa) shegerildi.

Men buǵan egjeı-tegjeıli toqtalmaı-aq qoıaıyn.

Bul másele Ulttyq keńes músheleriniń áleýmettik-ekonomıkalyq saladaǵy basqa da kóptegen usynystary sııaqty Prezıdent Joldaýynyń aıasynda qazirdiń ózinde júzege asyrylyp jatyr.

Hotel by takje vyskazatsıa po voprosý perehoda na latınısý. Tem bolee, etot vopros podnımalsıa na zasedanıı Nasıonalnogo soveta.

Speshkı v etom voprose dopýskat nelzıa. Trebýetsıa tshatelno, vyverenno, vsestoronne proanalızırovat ı prorabotat vse aspekty vnedrenııa novogo alfavıta.

Predlojennye trı varıanta latınısy okazalıs nesovershennymı. Poetomý nýjen poıstıne naýchnyı podhod k etoı probleme, kotorýıý ýproshat nelzıa.

Rech ne ıdet o prostom perelojenıı kırıllısy na latınısý, nýjna reforma kazahskogo ıazyka, ego modernızasııa.

Jdem avtorıtetnogo mnenııa nashıh ýchenyh. Eshe raz zaıavlıaıý, chto my reformırýem ımenno kazahskıı ıazyk.

V takom sýdbonosnom dlıa nasıı voprose kampaneıshına, legkovesnost nedopýstımy!

Jeke kezdesýler barysynda kóterilgen máseleler boıynsha naqty jumystar jasalýda.

Solardyń kópshiligine qatysty oń sheshim qabyldandy jáne barlyǵy Ulttyq keńes hatshylyǵynyń baqylaýyna alyndy.

Áleýmettik saladaǵy jumystarmen qatar, saıası júıeni reformalaý jáne jańǵyrý máselesi kópshiliktiń nazarynda.

Bılik buǵan qatysty syndarly dıalog ornatýǵa múddeli.

Osy oraıda, biz Ulttyq keńes músheleriniń usynystarynan bólek, memleket tarapynan da tyń bastamalar kóterip jatyrmyz.

Barlyq usynystardy talqylaı otyryp, ortaq paıymǵa kelemiz dep senemin.

Eń bastysy, reformalar eldi dúrbeleńge salatyn emes, turaqty damýǵa bastaıtyn qadam bolýy shart.

Narıadý s vajneıshımı voprosamı povyshenııa kachestva jıznı kazahstansev ı ýsılenııa sosıalnoı polıtıkı my delaem sereznyı shag v oblastı reformırovanııa deıstvýıýsheı polıtıcheskoı sıstemy.

Nekotorye eksperty vyskazyvalı mnenıe, chto dannaıa problematıka, mol, ýıdet na vtoroı plan.

No my proıavılı volıý k dostıjenııý konkretnyh rezýltatov v etoı kraıne chývstvıtelnoı sfere.

Pervyı paket polıtıcheskıh ınısıatıv byl ýsılen so storony ımenno gosýdarstva.

Takım obrazom, nı ý kogo ne doljno byt somnenıı v neobhodımostı polıtıcheskoı modernızasıı, o chem ıa govorıl v Poslanıı.

Prı etom reformy doljny, konechno, sodeıstvovat stabılnomý razvıtııý nasheı strany, a ne prıvodıt k potrıasenııam.

My obıazany ýsılıvat sozıdatelnýıý osnový polıtıcheskogo prosessa, chtoby plıýralızm stal vajnym elementom povyshenııa ekonomıcheskogo blagosostoıanııa ı chelovecheskogo kapıtala. 

Poetomý ochen vajno naıtı naıbolee razýmnyı pýt, tak nazyvaemýıý «zolotýıý seredıný», kotoraıa obespechıt postýpatelnoe razvıtıe nashego gosýdarstva. Eto, v konse konsov, trebovanıe vsego naroda.

Ishodıa ız etogo, prorabotan pervyı paket polıtıcheskıh ınısıatıv. On sostoıt ız sledýıýshıh mer.

Vo-pervyh, sledýet prıstýpıt k vnedrenııý ývedomıtelnogo prınsıpa organızasıı mıtıngov, chto sootvetstvýet nasheı Konstıtýsıı.

Mıtıngı dopýstımy, eslı onı ne narýshaıýt zakon, ne narýshaıýt obshestvennyı porıadok ı ne meshaıýt pokoıý grajdan.

Eto moıa prınsıpıalnaıa pozısııa.

Vy ee znaete, my býdem ee zakreplıat zakonodatelno.

Prıshlo vremıa dlıa togo, chtoby prıvıvat obshestvennomý soznanııý kýltýrý mıtıngov. I obshestvý, ı gosýdarstvý pora adekvatno otnosıtsıa k pýblıchnomý vyrajenııý pozısıı. Eto neızbejnost, ı lýchshe k neı prııtı samostoıatelno, osoznanno, a ne vynýjdenno.

No nado ponımat, chto mıtıngı – eto ne tolko pravo, no ı otvetstvennost.

V svoem Poslanıı v sentıabre ıa ýje govorıl o neobhodımostı sovershenstvovanııa zakonodatelstva o mıtıngah.

Segodnıa na zasedanıı Nasıonalnogo soveta hochý skazat, chto v ramkah ıspolnenııa Plana po realızasıı prezıdentskogo Poslanııa razrabotan proekt Zakona o mırnyh sobranııah.

V nem býdýt chetko opredeleny vse formy mırnyh sobranıı, ýstanovlena kompetensııa maslıhatov po opredelenııý spesıalızırovannyh mest, a takje takıe ponıatııa, kak statýs organızatora, ýchastnıka ı nablıýdatelıa, ıh prava ı obıazannostı.

Rech ıdet ne prosto ob ızmenenııah v deıstvýıýshıı zakon, a o konseptýalno novom zakone, kotoryı reglamentırýet voprosy organızasıı ı provedenııa vseh form mırnyh sobranıı.

Pravıtelstvý sledýet vnestı proekt zakona na rassmotrenıe Parlamenta.

Ekinshiden, saıası partııa qurý úshin tirkeý kedergilerin azaıtý.

Qazir saıası partııany tirkeý úshin onyń kem degende 40 myń múshesi bolýy kerek.

Bul norma uzaq ýaqyttan beri saqtalyp keledi jáne ótken kezeńniń talabyna saı boldy.

Endi jańa saıası jaǵdaıda, bir jaǵynan, azamattardyń talap-tilekterine, ekinshi jaǵynan, yqtımal táýekelderge laıyqty ún qatýymyz qajet.

Bizdiń qoǵam partııa qurylysynyń jańa sapalyq kezeńine ótetindeı dárejege jetti.

Sondyqtan, tirkeý úshin partııa músheleri sanynyń tómengi shegin eki esege azaıtýdy usynamyn, ıaǵnı 20 myńǵa deıin. Bul – aıtarlyqtaı mańyzdy ózgeris.

Ol azamattyq belsendilikti arttyrýǵa qosymsha múmkindik beredi. Jalpy, biz partııalarǵa jáne saılaýǵa qatysty Zańdardy birte-birte ózgertýimiz kerek.

V-tretıh, v ızbıratelnyh partıınyh spıskah neobhodımo predýsmotret obıazatelnýıý 30%-nýıý kvotý dlıa jenshın ı molodejı.

My doljny stımýlırovat aktıvnyı prıhod jenshın v polıtıký, osobenno v zakonotvorcheskıı prosess.

Tochno tak je my doljny sposobstvovat prıhodý v Parlament ı v mestnye predstavıtelnye organy molodejı, o chem ýbedıtelno skazal Elbasy na nedavnem soveshanıı s aktıvıstamı partıı «Nur Otan».

Onı gotovy bolee aktıvno ýchastvovat v obshestvenno-polıtıcheskıh prosessah. Dlıa molodejı my doljny sozdavat ne tolko sosıalnye, no ı obshestvenno-polıtıcheskıe lıfty, chtoby peredat estafetý Nezavısımostı novym pokolenııam prosveshennyh patrıotov.

Dannaıa norma obıajet polıtıcheskıe partıı bolee aktıvno rabotat s raznymı sosıalnymı grýppamı ı ýchıtyvat ıh ınteresy v svoeı deıatelnostı.

Tórtinshiden, bizge parlamenttik oppozısııa ınstıtýty qajet.

Biz jańa qoǵamdyq paradıgmanyń basty sharty – balama kózqarastar men pikirler ekenin túsinýimiz kerek.

Sońǵy jyldary óz ustanymdaryn ashyq bildirip júrgen belsendi azamattar birqatar áleýmettik-ekonomıkalyq máselelerdi sheshýge atsalysty.

Biz balama pikirler men qoǵamdyq talqylaý toqyraýdyń bastaýy emes, kerisinshe, damýdyń basty talaptarynyń biri ekenine kóz jetkizdik.

Sondyqtan, Parlamenttegi saıası azshylyqtyń negizin zań júzinde bekitý qajet.

Bul úshin «Parlament týraly» zańdy saıası azshylyqqa kepildik beretin normalarmen tolyqtyrý qajet.

Mysaly, basqa da partııalardyń ókilderi Parlamenttegi keıbir komıtetterdiń tóraǵasy laýazymdaryn ıelene alatyndaı jaǵdaı jasaý kerek.

Bul bıliktiń zań shyǵarý tarmaǵyndaǵy balamaly qyzmettiń júıeli jumysyn qamtamasyz etýge múmkindik beredi.

Po vsem etım ınısıatıvam Pravıtelstvý sovmestno s Admınıstrasıeı Prezıdenta predstoıt podgotovıt ı vnestı v Parlament sootvetstvýıýshıe predlojenııa ı zakonoproekty.

Nastalo takje vremıa dlıa reshenııa voprosov, kotorye aktıvno podnımalıs nashımı pravozashıtnıkamı.

Mınısterstvý ınostrannyh del porýchaetsıa nachat prosedýrý prısoedınenııa ko Vtoromý Fakýltatıvnomý protokolý k Mejdýnarodnomý paktý o grajdanskıh ı polıtıcheskıh pravah.

My takje sýmelı dostıch razýmnogo kompromıssa po state 174 Ýgolovnogo kodeksa.

Predlagaetsıa gýmanızırovat dannýıý statıý – vnestı ızmenenııa v sýshestvýıýshýıý redaksııý, bolee korrektno ee ızlojıt.

Naprımer, otkazatsıa ot formýlırovkı «vozbýjdenıe» ı ıspolzovat vmesto nee bolee tochnoe ıýrıdıcheskoe ponıatıe «razjıganıe».

Takaıa formýlırovka pozvolıt chetko zafıksırovat bolee spravedlıvoe prımenenıe dannoı statı ı snımet osnovnye voprosy po neı.

Pomımo etogo byl podgotovlen spesıalnyı zakonoproekt, napravlennyı na smıagchenıe fınansovyh ogranıchenıı v otnoshenıı lıs, otbyvshıh ýgolovnoe nakazanıe po dannoı state ı ımeıýshıh  polojıtelnoe zaklıýchenıe pravoohranıtelnyh organov.

V chastnostı, predýsmotreny normy po ısklıýchenııý etıh lıs ız perechnıa, ogranıchıvaıýshego prava po rasporıajenııý fınansamı ı ımýshestvom.

Krome togo, predlagaetsıa pozvolıt ım polýchat mınımalnyı razmer ejemesıachnoı zarabotnoı platy v raschete na kajdogo chlena semı ı razreshıt otkryvat ı vestı bankovskıe scheta.

Eshe odın vajnyı vopros, kotoryı davno obsýjdaetsıa ı vyzyvaet jarkıe dıskýssıı v obshestve, eto statıa 130 Ýgolovnogo kodeksa o klevete.  

Na pervom zasedanıı Nasıonalnogo soveta toje podnımalsıa etot vopros. Predlagalos dekrımınalızırovat dannýıý statıý.

Odnako okazalos, chto est ı sereznye kontrargýmenty.

Nekotorye obshestvennıkı, daje pravozashıtnıkı vystýpaıýt za sohranenıe etoı normy v Ýgolovnom kodekse, tak kak rech ıdet o zashıte prav cheloveka, sohranenıı ego chestı ı dostoınstva.

V svoıý ochered, rıad gosýdarstvennyh organov predlagaet vnestı ızmenenııa tolko v pervýıý chast statı 130. 

Otmechý, chto tolko po voprosý ob ızmenenıı statı 130 Ýgolovnogo kodeksa bylo organızovano neskolko  rabochıh obsýjdenıı s ýchastıem chlenov Nasıonalnogo soveta ı predstavıteleı gosýdarstvennyh organov. Poslednee ız nıh provedeno býkvalno nakanýne nashego zasedanııa.

Na prımere dıskýssıı po dannoı norme mojno vıdet, naskolko slojno zachastýıý naıtı edınoe reshenıe. Ved neobhodımo ýchest vse momenty – pravovye, gýmanıtarnye, etıcheskıe ı mejdýnarodnye standarty.

Po ıtogam analıza vseh pozısıı ı nıýansov dannogo voprosa mnoıý prınıato reshenıe dekrımınalızırovat statıý 130 Ýgolovnogo kodeksa ı perevestı ee v Admınıstratıvnyı kodeks.

Prı etom nýjno sohranıt vysokýıý merý otvetstvennostı, chtoby garantırovat prava drýgıh grajdan ı zashıtıt ıh ot klevetnıcheskıh ızmyshlenıı ı napadok.

 

Ývajaemye ýchastnıkı zasedanııa!

 

Demokratııa eto ogromnaıa otvetstvennost ı vlastı, ı grajdan.

Demokratııa doljna slýjıt razvıtııý ı sozıdanııý, a ne razobshennostı ı razvalý.

Zapros na dalneıshıe polıtıcheskıe preobrazovanııa v obshestve est, my eto znaem.

V svoeı rabote my býdem ıshodıt ız vysshıh seleı razvıtııa. Popýlızmý zdes prosto ne doljno byt mesta.

Ulttyq qoǵamdyq senim keńesi halyq aldyndaǵy jaýapkershilikti sezinip, el úmitin aqtaýy tıis.

Reformalar tek reforma úshin jasalmaıtynyn túsinýimiz kerek.

Biz tyń bastamalardy jan-jaqty oılastyryp, naqty nátıjege qol jetkizýimiz qajet. Bul – óte mańyzdy.

Reformalardyń basty maqsaty – damý baǵytymyzdan aýytqymaı, oǵan tyń serpin berý. 

Kazahstanskıı patrıotızm – eto proıavlenıe obshnostı ınteresov, obshnostı sýdby, gotovnost trýdıtsıa, tvorıt vo ımıa prosvetanııa nasheı Rodıny.

Kazahstansy prızvany osýshestvıt ıstorıcheskýıý mıssııý – na svoem prımere pokazat, kak nýjno ı mojno pýtem sozıdatelnogo dıaloga vlastı ı naroda preodolet lıýbye pregrady.

My doljny sformırovat povestký dnıa v ınteresah absolıýtnogo bolshınstva grajdan.

My sılny svoım edınstvom.

V to je vremıa edınstvo opıraetsıa na mnogoobrazıe mnenıı. Izvestnyı tezıs OON «Edınstvo v mnogoobrazıı». Eta konsepsııa ochen aktýalna prımenıtelno k nasheı strane.

Bılik memleketimizdiń damýyna, bolashaǵyna paıdasy tıetin kez kelgen oń ózgeristerge daıyn.

Ulttyq keńes osyndaı jumysta mańyzdy ról atqarýy kerek.

О́zderińiz kórip otyrsyzdar, bul jerde el men jer taǵdyryna qatysty asa mańyzdy, kúrdeli máseleler ashyq talqylanady.

Keńeste kóterilgen túıtkildi máseleler qoǵamda da qyzý pikirtalasqa túsip jatyr.

Munyń bári halqymyzdyń saıası ári quqyqtyq mádenıetiniń artqanyn aıqyn kórsetedi.

Biraq, másele tek saıasatta ǵana emes.

Kóp nárse adamdar arasynda, otbasynda, ıaǵnı kúndelikti ómirde ustanatyn qarapaıym qundylyqtarǵa baılanysty.

Shyndyǵyn aıtqanda, búginde adamdar aınaladaǵy tolǵan agressııadan, teketiresten sharshady.

Sondyqtan, jaqsylyqty molaıtýymyz kerek, izgi nıetti bolýdy úırenýimiz kerek.

Meıirimdi, raqymdy, bekzat bolý – ornyqty damý men rýhanı órleýdiń qozǵaýshy kúshi bolýy tıis.

Osy arqyly biz ádil qoǵam men órkenıetti memleket qura alamyz.

Maqsattarymyzǵa bir halyq bolyp, yntymaq pen kelisimniń arqasynda jetemiz dep senemin.

Jumystaryńyzǵa tabys tileımin.

Barshańyzǵa raqmet!

Sońǵy jańalyqtar

Basylym basshylary - Ýálıhan QALIJAN (1948)

Basylym basshylary • Búgin, 16:57

Alysty jaqyndatatyn qurylǵy

Qoǵam • Búgin, 16:23

Qaıyrymdylyq – qasterli qasıet

Qoǵam • Búgin, 15:54

Almatydaǵy ıesiz jeliler qala balansyna beriledi

Ońtústik Qazaqstan • Búgin, 15:49

Almatyda 39 medısınalyq uıym ashylady

Medısına • Búgin, 15:31

Basylym basshylary - Nurlan ORAZALIN (1947)

Basylym basshylary • Búgin, 15:24

Memleket basshysy Dáýren Abaevty qabyldady

Prezıdent • Búgin, 15:08

Jaqsylyq júrek jylytady

Qazaqstan • Búgin, 15:07

Basylym basshylary - Ábish KEKILBAIULY (1939-2015)

Basylym basshylary • Búgin, 15:06

Mektep bitirýshi túlekter jol qurylysy salasymen tanysty

Ońtústik Qazaqstan • Búgin, 15:03

Jetistikke jetken jandardy dáripteıdi

Aımaqtar • Búgin, 12:42

Inklıýzıvti qoǵam qurý úshin...

Qoǵam • Búgin, 12:21

Erikti jastar erkin formatta pikir almasty

Ońtústik Qazaqstan • Búgin, 12:05

Almatyda qurylys qarqyndy júrip jatyr

Ońtústik Qazaqstan • Búgin, 11:33

Tálimi zor, ǵıbraty mol jıyn

Aımaqtar • Búgin, 11:18

Danyshpan toıyna bir tamshy úles

Abaı • Búgin, 10:36

Habarsyz ketken kásipker izdestirilýde

Aımaqtar • Búgin, 10:24

Jumyrtqa nege qymbattaıdy?

Ekonomıka • Búgin, 09:27

О́ner mýzeıindegi ózgeshe kórmeler

Aımaqtar • Búgin, 09:12

Alısa – Arqa tósinde

Aımaqtar • Búgin, 08:03

Abaı rýhy – Almaty tórinde

Abaı • Búgin, 08:00

Uqsas jańalyqtar