Parlament • 23 Jeltoqsan, 2019

El ıgiligin kózdeıtin qujattar qabyldandy

22 retkórsetildi

Parlament Senatynyń Tóraǵasy Darıǵa Nazarbaevanyń tóraǵalyǵymen ótken Palatanyń kezekti otyrysynda EAEO-ǵa múshe memleketterdiń qarjy naryǵy salasyndaǵy zańnamasyn úılestirý týraly kelisim, Ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly kodeksine ózgerister men tolyqtyrýlar engizý jáne basqa da birqatar másele talqylandy.

 

EAEO-ǵa múshe memleket­terdiń qarjy naryǵy salasyn­daǵy zańnamasyn úılestirý týra­ly kelisimdi Ulttyq bank tór­aǵasynyń orynbasary Es­jan Birtanov tanystyrdy. Ol óz sózinde qujatty ratıfıkasııalaý bank, saqtandyrý jáne baǵaly qaǵazdar naryǵynda qyzmet kórsetý sektorlarynda qyzmet túrlerin júzege asy­­­rýǵa arnalǵan lısenzııa­lardy ózara moıyndaýdy qam­­tamasyz etýge yqpal ete­tinin, sondaı-aq odaqqa múshe mem­leketterdiń qarjy naryq­ta­ryna kemsitýsiz qol jetkizýge múm­kindik beretinin atap ótti.

Qarjy jáne bıýdjet komı­tetiniń tóraǵasy Olga Pere­pechına Kelisimniń mańyzyna toqtala kelip, onyń Qazaqstan eko­nomıkasyn álemdik na­ryq­­­tardaǵy jaǵymsyz úde­risterden qorǵaýdy kúsheı­te­tinin jetkizdi. «Odan basqa, bul qarjy qyzmetterine qol­je­timdilikti arttyrýǵa, ákim­shilik kedergilerdi tómen­de­týge, otandyq qyzmet kórse­tý­­shilerdiń básekege qabilet­ti­li­gin arttyrýǵa ákeledi», dedi senator.

Talqylaýǵa qatysqan senator Edil Mamytbekov Kelisim­de belgilengen merzim nor­ma­tıvtik-quqyqtyq baza men qarjy naryǵy quraldaryn úı­lestirýge jetý-jetpeýine oraı alańdaýshylyq bil­dir­di. «Otandyq mekemeler­den áldeqaıda kúshti reseılik já­ne sheteldik jaı ǵana bank­ter men ózge de qarjy me­ke­­meleri ǵana emes, qar­jy teh­­nologııasyndaǵy ınno­va­sııa­­lyq quraldarymen qarý­lanǵan uıymdar keletin bolady. Eger biz qaıta laıyqtalyp úl­germeı qalsaq, olar odaq­tyń jalpy qarjy naryǵy týraly aıtpaǵanda, bizdiń qar­jy alańymyzdaǵy básekege qa­biletti otandyq nesıelik jáne ózge de mekemelerge múm­kindik qaldyrmaıdy», dedi senator.

Parlament Senatynyń Tór­aǵasy D.Nazarbaeva senator­dyń saqtanýymen kelise oty­ryp, «qarjy qyzmetin tuty­nýshylarǵa básekelestik paıdasyn tıgizetinin, «otandyq bank­­­terdi ilgerileýge májbúr­leıtinin» atap ótti.

Odan ári senatorlar «Ákim­shilik quqyqbuzýshylyq týraly kodeksine ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» zań jobasyn eki oqylymda qarady.

Májiliste maquldanǵan zań jobasyn tanystyrǵan Ádilet mınıstri Marat Beketaev ákim­shilik quqyq buzýshylyqtar týraly zańnamany izgilendirý máselesine toqtaldy. Mınıs­trdiń sózine qaraǵanda, retteýshi organdardyń ustanymyna sáı­kes, ákimshilik quqyq buzý­shy­lyqtardyń keıbirin azamat­tyq nemese tártiptik is júrgizý ar­qyly qaraýǵa bolady.

«Qazirgi ýaqytta, memle­ket­­tik organdardyń baqylaý-qa­daǵalaý fýnksııalaryn oń­taılandyrý jáne olardy av­­­to­mattandyrý sııaqty is-sha­­­­ralar oryndalýda. Son­daı-aq ákimshilik quqyq bu­zý­shy­­­lyq sanksııalaryna júr­­gizilgen taldaý olardy ákim­shilik jaýapkershilikti odan ári izgilendirý sheńberinde je­­­ńil­detýge jáne tómendetýge múm­kindik bar ekenin kórsetti. Osyǵan oraı memlekettik or­gandardyń jáne úkimettik emes uıymdardyń usynystary ne­gizinde jáne statıstıkalyq de­rekterdi eskere otyryp, zań jobasymen 38 quram boıynsha izgilendirý usynylady», dedi mınıstr.

Zań jobasynyń birinshi oqylymynda mınıstr sena­torlarǵa keıbir ákimshilik jazalaý quzyretin sottan ýá­­kiletti organdarǵa berýdi usyn­dy. Onyń aıtýynsha, ruq­sattan aıyrý nemese onyń qol­danylýyn toqtatý, qyzmetti toqtatý nemese tyıym salýdy kózdeıtin jekelegen ákimshilik quqyq buzýshylyq isterdi qaraýdy ýákiletti organdardyń quzy­retine berýge bolady.

Mınıstrdiń paıymdaýynsha, bul baǵyttaǵy qadam tul­ǵalardyń sot organdaryna daý­syz ister boıynsha júginý qajettiligin alyp tastaýmen qatar memlekettik organdardyń jaýapkershiligin arttyrmaq.

Qosymsha baıandama ja­saǵan senator Andreı Lýkın azamattardyń demalý quqyǵyn qorǵaýdy qamtamasyz etý úshin zań jobasynda tynyshtyqty buzǵany úshin, sondaı-aq ÁQBtK-niń 437-babynda kóz­­del­gen erejeni qaıta buz­ǵany úshin jaýapkershilikti qa­­tańdatý qarastyrylǵanyn atap ótti.

Senatorlar usynǵan óz­ge­rister ákimshilik quqyq bu­zýshylyq týraly isterdi qa­raýǵa ýákiletti organdardaǵy laýazymdy adamdardyń qu­zy­­retin naqtylaýǵa jáne ja­za qoldanýǵa, zań jobasyn qoldanystaǵy zańnamaǵa, zań tehnıkasy qaǵıdalaryna sáı­kes keltirýge jáne zań jobasy erejeleriniń mátinderin naq­tylaýǵa baǵyttalǵan. Zań jobasy senatorlardyń tú­ze­­týlerimen Májiliske ji­be­rildi.

Mádenıet jáne sport mı­nıs­triniń mindetin atqarý­shy Nurqısa Dáýeshov otyrys­ta «Tarıhı-mádenı mura obek­tilerin qorǵaý jáne paı­da­laný» jáne «Qazaqstan Res­pýblıkasynyń keıbir zańna­malyq aktilerine tarıhı-má­denı mura máseleleri bo­ıyn­sha ózgerister men tolyq­ty­rýlar engizý týraly» zań jobalaryn tanystyrdy. Onyń aıtýynsha, tarıxı-mádenı mura obektilerin anyqtaý men esepteý máseleleri bir jú­ıege keltirilgen. Búgingi kúni zańǵa sáıkes arxeologııa eskert­kishteri olardy tap­qan sátten bastap avtomatty túrde tarıx jáne mádenıet eskertkishteri sanalady. Degenmen arxeologııa eskertkishterin tolyq zerttemeı, tarıx jáne mádenıet eskertkishteriniń qataryna birden qosý maqsatsyz ekenin atap ótti.

«Zań jobalarynda ta­rıx jáne mádenıet es­kert­­kishteriniń túrleri ke­ńeı­tilgen. Máse­len, Memleket bas­­shysynyń «Rýxanı jań­ǵyrý» baǵdar­lamalyq maqa­la­­synda aıqyn­dalǵan min­detterdi tıimdi jú­­zege asyrý úshin «Kıeli obek­­tiler» jeke blokqa bó­lindi. Bul obek­tilerdiń bá­rine bir­deı qor­ǵaýdyń aıryq­sha rejimi qoldanylady. Son­daı-aq obektilerdiń aıryqsha túri retinde moný­mentaldyq óner qury­lysy bólek shyǵaryldy. Mundaı tásil, tarıxı-mádenı mura obektileriniń kórkemdik qundylyǵyna, sapasyna jáne saqtalýyna óz áserin tıgizetini anyq», dedi Nurqısa Dáýeshov.

«Sondaı-aq bastapqy esep­­­ke alý tizimine engizilgen obektiler sol tizimde uzaq mer­zim boıy tirkelip turǵa­nymen, olardyń basym kóp­shiligine qatysty jyldar boıy eshqandaı shara qol­dan­baıtyn úrdis barlyq jer­gilikti jerde oryn alǵan. Osyndaı keleńsiz jaıttardy bol­­dyrmaý úshin tabylǵan arxeo­logııalyq obektilerdi mindetti túrde basqa da obek­tilermen birdeı aldyn ala esep­ke alý tizimine engizý qa­ras­tyrylyp otyr. Sonymen qatar jalpy bul tizimde bolatyn merzim belgilendi (3 jyl­ǵa deıin, keı jaǵdaılarda 5 jylǵa deıin). Aldyn ala esepke alý tizimindegi obektige eskertkish mártebesin berý nemese ony tizimnen alyp tas­taý týraly sheshimdi qosymsha tarıxı-mádenı saraptamanyń qorytyndysy negizinde jer­gilikti atqarýshy organdar qa­byldaıdy», dedi ol.

Senatorlardyń daýys be­rý nátıjesinde «Tarıhı-má­denı mura obektilerin qorǵaý jáne paıdalaný», «Qazaq­stan Respýblıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine tarıhı-mádenı mura máseleleri boıyn­sha ózgerister men tolyq­ty­rýlar engizý týraly» zań jobalary qabyldandy.

Sonymen birge Senat otyrysynda «Qazaqstan Respýb­lıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine temir jol kóligi má­se­leleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» jáne «Qazaqstan Res­pýb­lıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine jer qoınaýyn paıdalaný, gaz jáne gazben jabdyqtaý máseleleri boıynsha ózgerister men to­lyqtyrýlar engizý týraly» zań jobalary qaraldy.

Sońǵy jańalyqtar

Abaı murasyna arnalǵan kórme

Rýhanııat • Keshe

Jaǵa ustatqan jat qylyq

Aımaqtar • Keshe

Uqsas jańalyqtar